Η εγκατάλειψη της Κύπρου

Ο κορωνοϊός απομάκρυνε για μερικές μέρες την ανάγκη τοποθέτησης της ελληνικής κυβέρνησης πάνω σε ένα από τα πλέον κρίσιμα ερωτήματα που της έχουν τεθεί στη διάρκεια της θητείας της. Την 1η Οκτωβρίου, ή όποτε συνέλθει η Σύνοδος Κορυφής των ηγετών των κρατών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Κύπρος προτίθεται να εμποδίσει με βέτο την όποια απόφαση για κυρώσεις ενάντια στη Λευκορωσία στην περίπτωση που αγνοηθούν, για μια ακόμα φορά, τα αιτήματα της Κύπρου και, παλαιότερα, της Ελλάδας για επιβολή κυρώσεων σε βάρος της Τουρκίας.

«Είναι ανέντιμο και εξευτελιστικό για την Ευρωπαϊκή Ενωση να ζητά κυρώσεις σε βάρος της Λευκορωσίας, η οποία δεν βάλλει και δεν απειλεί καμία χώρα της ΕΕ και να μην επιβάλλει κυρώσεις εναντίον της τελωνειακής ένωσης ΕΕ – Τουρκίας, η οποία στην πράξη έχει καταπατήσει την κυριαρχία της Κύπρου (…) και της Ελλάδας (…) και απειλεί με πόλεμο». Δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου κ. Χριστοδουλίδης.

Η θέση της Κύπρου προκάλεσε την οργή του κ. Μπορέλ, την αποδοκιμασία του Βερολίνου και την υβριστική παρέμβαση κρατών του Βορρά που αποδοκίμασαν το θράσος της ασήμαντης Κύπρου. Τίποτα το παράξενο ως εδώ. Η «εταιρική σχέση», η ισονομία και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών της Ενωσης έχουν από καιρό δείξει τα όριά τους – ή μάλλον την ανυπαρξία τους. Η έκπληξη προέρχεται από αλλού.

Η Ελλάδα έχει τους τελευταίους μήνες υποστεί τα πάνδεινα από την τουρκική επιθετικότητα. Εναέριες, θαλάσσιες και χερσαίες πλέον ανοικτές και έμπρακτες αμφισβητήσεις των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και άμεσες απειλές εναντίον της ελληνικής επικράτειας. Ευθεία απειλή πολέμου. Επιθετικές, περιφρονητικές δηλώσεις και εμπρηστικές τοποθετήσεις επίσημων και ανεπίσημων φορέων. Το σύνολο δεν μας δίνει ατμόσφαιρα παραμονών πολέμου. Μας δίνει την αίσθηση πολέμου που έχει ήδη κηρυχθεί και βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας στην ολοκλήρωση της συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ όμως δήλωσε «Το ζήτημα (της Τουρκίας) θα συζητηθεί πάλι στο συμβούλιο αρχηγών, ώστε να καταλήξουμε τελικά σε κατευθύνσεις για τις ευρω-τουρκικές σχέσεις» και, από εκεί και πέρα, «…συζητήθηκε… η Λευκορωσία, η ανάγκη επιβολής κυρώσεων κατά του καθεστώτος Λουκασένκο…». Η στήριξη στη θέση της κυπριακής κυβέρνησης δεν διακρίνεται πουθενά, αντίθετα έμμεσα αποδοκιμάζεται. Το καθεστώς Λουκασένκο απειλεί Ελλάδα και Κύπρο κατά τον κ. Δένδια. Στα λοιπά αναζητούνται… κατευθύνσεις.

Ποιο είναι το αντάλλαγμα για ετούτη την εγκατάλειψη της Κύπρου; Μα οι συνομιλίες, τεχνικές ή μη, με την Τουρκία. Οπου θα διευκρινιστούν, αν σωστά έχουμε καταλάβει, οι καλοί τρόποι στη μη αναχαίτιση παραβιάσεων και υπερπτήσεων, ίσως κάποιοι βολικοί για την Αγκυρα νέοι κανόνες στο FIR Αθηνών, ίσως η απόσυρση των ενοχλητικών – για την Αγκυρα – οπλικών συστημάτων από τα ελληνικά νησιά. Ισως και κάποια βοήθεια από την Τουρκία στις επιχειρήσεις «έρευνας και διάσωσης» στη μέση του Αιγαίου. Αντε να δώσουμε κάτι για μερικούς μήνες «ησυχίας».

Η τύχη της Κύπρου και η αξιοπρέπεια (περιμένοντας τα χειρότερα) της Ελλάδας αποτιμούνται πολύ φθηνά στους κυβερνητικούς κύκλους της Αθήνας. Τελικά είναι ανέντιμη και εξευτελιστική η στάση τους. Ας αναλογιστούν μόνο ότι αποφάσεις αυτού του βάρους εγγράφονται βαθιά στην ιστορία. Οχι με χρυσά γράμματα οπωσδήποτε.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ