Τα μαθήματα {LF}του κορωνοϊού

«Oι αλήτες της πειθαρχίας τα καταφέραμε» έλεγε η Αρβελέρ σε συνέντευξή της τον Απρίλιο. Και ήταν έτσι. Διότι ο καθ’ έξιν απείθαρχος ελληνικός λαός αποτέλεσε για πρώτη φορά παγκόσμιο παράδειγμα προς μίμηση και αντικείμενο διεθνών διθυραμβικών σχολίων. Τότε χύθηκε πολύ μελάνι για «το φιλότιμο του Ελληνα», για «το αίσθημα ατομικής ευθύνης και κοινωνικών αντανακλαστικών που επιδείξαμε αντιλαμβανόμενοι την κρισιμότητα της κατάστασης», αλλά και για το πώς «περάσαμε από τη δημοκρατία του καταναγκασμού στη δημοκρατία της πειθούς».

Οταν όμως τα πράγματα χαλάρωσαν, φευ, αποδείχθηκε πως δεν ήταν ακριβώς έτσι. Διότι όταν προκειμένου να «τρέξει» ο τουρισμός, οι έλεγχοι χαλάρωσαν και τα πρόστιμα «έγιναν συστάσεις», τότε αποδείχθηκε αυτό που υποψιαζόμασταν από την αρχή. Κανένας δεν γεννιέται με έμφυτο προσόν την υπακοή σε νόμους και κανόνες. Η συμπεριφορά του πολίτη μεταβάλλεται ανάλογα με τις συνθήκες και το περιβάλλον μέσα στα οποία ζει και δημιουργεί. Οταν τα πρόστιμα ήταν τσουχτερά και καταλογίζονταν απαρέγκλιτα, όλοι πειθαρχούσαν χωρίς αστερίσκους και αναλύσεις. Οταν επήλθε χαλάρωση, έκανε την εμφάνισή της η ιδεολογικοποίηση στη χρήση της μάσκας, ψεκασμένα group στο Facebook, αγανακτισμένα τσιτάτα από τους επαναστάτες του πληκτρολογίου για την καταπίεση που δημιουργεί η προστασία από τον θανατηφόρο ιό.

Περίπου δηλαδή ό,τι έγινε και με τον αντικαπνιστικό νόμο. Ο οποίος ψηφίστηκε το 2002, αλλά έπρεπε να περάσουν 17 χρόνια για να εφαρμοστεί. Μέχρι το 2019 καταστηματάρχες και καπνιστές έπαιζαν ένα ιδιότυπο κρυφτό με τις Αρχές, που άλλοτε έκαναν τα στραβά μάτια και άλλοτε αδιαφορούσαν προκλητικά απέναντι στην ανυπακοή. Ηταν η εποχή που διοργανώνονταν συζητήσεις και πάνελ για το δικαίωμα του καπνιστή, διαδηλώσεις υπέρ του καπνίσματος (Μάρτιος 2014), μέχρι και καπνιστικό κόμμα. Οταν η παρούσα κυβέρνηση κατέστησε προς πάσα κατεύθυνση σαφές ότι ο αντικαπνιστικός νόμος θα εφαρμοστεί με κάθε αντίτιμο, οι συζητήσεις, οι αναλύσεις και η ιδεολογικοποίηση του δικαιώματος στην παρανομία, εξαφανίστηκαν. Στο διά ταύτα, αυτό που καταλάβαμε είναι πως όταν υπάρχει μία κυβέρνηση με ισχυρή πολιτική βούληση που εφαρμόζει αυστηρά τους νόμους, οι πολίτες υπακούν.

Βέβαια καταλάβαμε και κάτι άλλο… Οτι οι ψεκασμένες θεωρίες έχουν πολύ μεγαλύτερο αντίκρισμα στην κοινωνία από ό,τι πιστεύαμε και οι συνωμοσιολόγοι είναι πολύ περισσότεροι από όσο αντέχει μία κοινωνία που θέλει να πάει μπροστά. Αλλά αυτό το υποψιαζόμασταν. Οταν έρευνα είχε δείξει ότι το 33% πίστευε ότι μας ψεκάζουν (Metron Analysis, Οκτώβριος 2013), αλλά και όταν ένα σημαντικό τμήμα του ελληνικού λαού πίστεψε πως θα σκίζαμε τα Μνημόνια και θα μας παρακαλούσαν για να μας δανείσουν, ενώ εμείς θα βαρούσαμε τα νταούλια και οι αγορές θα χόρευαν. Ωσπου μας χόρεψαν εκείνες στο ταψί και οι αυταπάτες τέλειωσαν.