Το όνειρο του Κινγκ δεν έγινε ποτέ πραγματικότητα

Ενα διάσημο μυθιστόρημα αλλάζει όνομα ύστερα από 81 χρόνια. Οι «Δέκα μικροί νέγροι» της Αγκαθα Κρίστι γίνονται «Δέκα» υποτασσόμενοι σε ένα αναδυόμενο κύμα εξάλειψης ρατσιστικών αναφορών που σαρώνει το τελευταίο χρονικό διάστημα σχεδόν κάθε είδος τέχνης. Κι ενώ η λογοτεχνία και ο κινηματογράφος αλλάζουν, η Αμερική εξακολουθεί να φλέγεται στην πυρά της υποκρισίας και του ρατσισμού. Οι φυλετικές διακρίσεις φτάνουν σε τέτοιο σημείο που αφροαμερικανοί πολίτες, οι οποίοι επιθυμούν να πουλήσουν τα σπίτια τους ή να κερδίσουν χαμηλότερο επιτόκιο για τα δάνειά τους, αναγκάζονται να καταργούν τους ίδιους τους τους εαυτούς: αφαιρούν από τα σπίτια τους κάθε οικογενειακή φωτογραφία και αντικείμενα που υπονοούν την παρουσία μαύρων στο σπίτι, φεύγουν και στέλνουν λευκούς γείτονες σε ραντεβού με τους μεσίτες, καθώς η εμπειρία έχει δείξει ότι με τον τρόπο αυτόν πετυχαίνουν έως και 40% καλύτερες τιμές…

Η μαρτυρία της Αμπίνα και του Αλεξ Χόρτον, ενός μεικτού ζευγαριού από το Τζάκσονσβιλ της Φλόριντα είναι σοκαριστική. Ζώντας σε μια προνομιούχα «λευκή» γειτονιά, της οποίας τα όμορφα σπίτια αποτιμώνται μεταξύ 350.000 και 550.000 δολαρίων, αποφάσισαν πρόσφατα να ζητήσουν επανεκτίμηση της ιδιοκτησίας τους, κάτι που συμβαίνει συχνά στις ΗΠΑ. Υπολόγιζαν ένα ποσό περίπου 450.000 δολαρίων. Κι όμως έλαβαν μόλις 330.000. Οταν ακόμη και η τράπεζα τους ενημέρωσε ότι η αξία ήταν εξωπραγματικά χαμηλή, η Αφροαμερικανή Αμπίνα, δικηγόρος στο επάγγελμα, αποφάσισε να κάνει ένα πείραμα, έχοντας ήδη πικρή εμπειρία: απομάκρυνε όλες τις φωτογραφίες της από το σπίτι, εξαφάνισε βιβλία μαύρων ακτιβιστών, τοποθέτησε σε εμφανή σημεία φωτογραφίες του λευκού συζύγου της, πήρε τον εξάχρονο γιο της για μια βόλτα στην πόλη και άφησε τον άνδρα της να υποδεχτεί τον δεύτερο εκτιμητή. Το πείραμα απεδείχθη τραγικά επιτυχές: το σπίτι αξιολογήθηκε για 465.000 δολάρια. Η μαρτυρία του ζευγαριού στους «New York Τimes» είναι μια από τις εκατοντάδες που βλέπουν κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας.

Ο ρατσισμός διατρέχει, με σχεδόν ανατριχιαστικό τρόπο, τη ραχοκοκαλιά των ΗΠΑ. Οταν τη δεκαετία του ’30 ένα ομοσπονδιακό πρόγραμμα στεγαστικής πολιτικής σχεδιάστηκε για να σωθεί η αγορά ακινήτων που κατέρρεε με τη Μεγάλη Υφεση, οι εκτιμητές «μάρκαραν» στον πολεοδομικό χάρτη με κόκκινο χρώμα κάθε γειτονιά μαύρων, ανεξαρτήτως του εισοδήματός τους, χαρακτηρίζοντάς τες ως «ριψοκίνδυνες περιοχές» για στεγαστικά δάνεια. Οι μαύροι αποκλείστηκαν από την παροχή δανείων απλώς και μόνο εξαιτίας του χρώματός τους και οι αξίες ιδιοκτησίας σε αυτές τις γειτονιές έπεσαν κατακόρυφα. Αυτή τη ρατσιστική πολιτική οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής την πληρώνουν σήμερα με βαρύ αντίτιμο.
Το Ρίτσμοντ, η πρωτεύουσα της Πολιτείας Βιρτζίνια, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η περιοχή βρίσκεται αντιμέτωπη με περιβαλλοντικούς εφιάλτες καθώς οι γειτονιές των μαύρων που οριοθετήθηκαν με κόκκινο χρώμα τη δεκαετία του ’30 εγκαταλείφθηκαν, δίχως ίχνος πρασίνου, και έχουν πλέον μετατραπεί σε θερμές ζώνες εντός της πόλης.

Δεν συμβαίνει μόνο εκεί. «Στη Βαλτιμόρη, στο Ντάλας, στο Ντένβερ, στο Μαϊάμι, στο Πόρτλαντ και στη Νέα Υόρκη φτωχές γειτονιές με περισσότερους μαύρους κατοίκους αποδεικνύονται από 3 έως και 10 βαθμούς Κελσίου θερμότερες το καλοκαίρι σε σχέση με πλουσιότερες γειτονιές λευκών στην ίδια πόλη» επισημαίνουν οι ειδικοί.
Πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα από τη δεκαετία του ’30 και πόσο από τον Σεπτέμβριο του 1958, τότε που ο Βάρναλης έγραφε την άγνωστη «Αλαμπάμα» του (ένα ποίημα που έμελλε να μην εκδοθεί ποτέ); Ηταν μια τραγική είδηση από το μακρινό Μοντγκόμερι που του είχε δώσει την έμπνευση για εκείνους τους στίχους, μια είδηση που θα μπορούσε να είχε τυπωθεί σήμερα στις στήλες των εφημερίδων: Ο Γκας Φόστερ, ένα μαύρο αγόρι, μόλις 20 ετών, είχε δολοφονηθεί εν ψυχρώ από έναν αστυνομικό στην Αλαμπάμα ενώ βρισκόταν μέσα σε τηλεφωνικό θάλαμο. Ο δολοφόνος είχε υποστηρίξει ότι το αγόρι παρενοχλούσε τηλεφωνικώς μια παντρεμένη λευκή γυναίκα και ο αρχηγός της τοπικής αστυνομίας είχε δηλώσει με ύφος ξέχειλο από κυνισμό: «Επρόκειτο για μια δικαιολογημένη ενέργεια».

Ο ρατσισμός δεν εξαλείφθηκε ποτέ από τα σπλάγχνα της Αμερικής. Και υπό το πρίσμα αυτού του γεγονότος μπορούν να ερμηνευτούν καλύτερα οι επαναλαμβανόμενες, άγριες, διαμαρτυρίες που σε ορισμένες περιπτώσεις κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού έλαβαν τα χαρακτηριστικά κανονικής εξέγερσης.

Ο πλανήτης δείχνει να γυρίζει πίσω. Πέρασε ένας αιώνας από όταν το κίνημα των ευγονιστών στην Αμερική ξεκινούσε να κάνει πράξη τη φρίκη στειρώνοντας μέσα σε σαράντα χρόνια μόνο στη Νότια Καρολίνα 7.600 άνδρες και γυναίκες μαύρου χρώματος. Κι όμως, την περασμένη Τετάρτη ένα 17χρονο αγόρι, ποτισμένο από το δηλητήριο του ακροδεξιού μισανθρωπισμού, σήκωνε το όπλο του στο Ουισκόνσιν και σκότωνε εν ψυχρώ δύο διαδηλωτές που διαμαρτύρονταν για την αστυνομική βία και τον ρατσισμό. Δύο ημέρες μετά συμπληρώνονταν 57 χρόνια από την 28η Αυγούστου του 1963, τη μέρα που ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ εκφώνησε στην Ουάσιγκτον την θρυλική ομιλία του: «Εχω ένα όνειρο. Οτι μια μέρα ακόμη και η Πολιτεία του Μισισιπί, μια έρημη Πολιτεία, πνιγμένη από τη λάβρα της αδικίας και της καταπίεσης, θα μεταμορφωθεί σε μια όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης. Εχω ένα όνειρο, ότι τα τέσσερα παιδιά μου μια μέρα θα ζήσουν σε ένα έθνος όπου δεν θα κριθούν από το χρώμα του δέρματός τους, αλλά από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους». Και έμεινε όνειρο.