Ανορθόγραφη μισαλλοδοξία

Ο 64χρονος, ελληνικής καταγωγής, αμερικανός συγγραφέας Ντέιβιντ Σεντάρις στις σπαρακτικά αστείες ιστορίες του χρησιμοποιεί σχεδόν αποκλειστικά ως αφηγηματική πρώτη ύλη την πολυμελή και (από πλευράς επιρροών/καταβολών) multi culti οικογένειά του. Σε ένα από τα διηγήματά του στη συλλογή «Γυμνός» (εκδόσεις Μελάνι, 2007) μια από τις αδελφές του, κατά την εφηβική ερωτική της αφύπνιση, μυείται στον θαυμαστό κόσμο του σεξ μέσω ενός πορνογραφήματος που βρίθει τυπογραφικών λαθών. Το αποτέλεσμα είναι να αναπτύξει μια στρεβλή αίσθηση της σεξουαλικής αθυροστομίας, που μπορεί στην ίδια να μην καταστέλλει τον ερεθισμό, αλλά σ’ εμάς τους αναγνώστες προκαλεί γέλια μέχρι δακρύων.

Οι παροικούντες τα social media, ιδίως όσοι έχουμε δεχτεί στο παρελθόν σωρεία ad hominem ηλεκτρονικών επιθέσεων, έχουμε κατά καιρούς μείνει με το στόμα ανοιχτό από την ένταση, το εύρος και το μέγεθος της μισαλλοδοξίας. Υποθέτουμε πως ο εκάστοτε φορέας της χολής, που συνήθως μασκαρεύεται με ένα ηρωικό ψευδώνυμο – «Λεωνίδας», ας πούμε ή «Ροβεσπιέρος» -, έτσι και μας είχε μπροστά του θα μας έκανε κομματάκια και θα μας τηγάνιζε σε σιγανή φωτιά. Τόσο μίσος; Βεβαίως, από τη στιγμή που το μίσος είναι τζάμπα κι εσύ αισθάνεσαι πλήρως προστατευμένος πίσω από το ψηφιακό σου αλεξίσφαιρο, μπορείς να το καταχραστείς όπως τα σημεία στίξης: να βάλεις όσα θαυμαστικά και όσες τρεις τελείες λαχταρά η καρδιά σου (τώρα, γιατί τις τρεις τελείες τις αποκαλούν τρεις και όχι δύο, τέσσερις ή δεκατέσσερις, άσε το να ταλανίζει τους κουλτουριάρηδες…). Πράγματι, εάν εκλαμβάναμε κυριολεκτικά τις απειλητικές τους εκφράσεις – σύμφωνα και με τη ρήση του συρμού «το κατάλαβες ή να σου το ζωγραφίσω;» -, θα τρέμαμε από τον φόβο μας μπας και πέσουμε ποτέ πάνω σε αυτές τις μοχθηρές κρεατομηχανές.

Ευτυχώς να λέμε. Δεν ξέρω εάν ο Θεός αγαπά εξίσου τον κλέφτη και τον νοικοκύρη, σίγουρα πάντως μια αδυναμία προς εμάς, τα μικρά ζώα του δάσους, πρέπει να την τρέφει. Εκεί που έχουμε παραλύσει από τον τρόμο, ο μασκοφόρος τιμωρός κοτσάρει μια ανορθογραφία – τον «ψόφο», λόγου χάριν, με ωμέγα ή τον «καρκίνο» με ήτα – και ξαναφέρνει το χαμόγελο στα χείλη μας. Ξεσκεπάζεται το φοβερό ντόπερμαν και μας φανερώνεται στις πραγματικές του διαστάσεις: ένα υστερικό τσιουάουα, αποβλακωμένο και αγράμματο, που υλακτεί επειδή δεν έμαθε ποτέ να επιχειρηματολογεί και, με τη σειρά του, φοβάται ή απεχθάνεται ό,τι δεν καταλαβαίνει. Κι έπειτα; Η αμφιθυμία. Πρώτα μας κατακλύζει ο οίκτος, κατόπιν η οργή. Οίκτος για τους αυτόκλητους «Λεωνίδες» και «Ροβεσπιέρους» που εξαργυρώνουν τη μειονεξία τους με νταηλίκι εκ του ασφαλούς, οργή για τα αφεντικά τους, που μπορεί και γράμματα να γνωρίζουν και να προσέχουν «τη γλώσσα τους», αλλά μεταχειρίζονται τα υστερικά τσιουάουα για τις «βρώμικες δουλειές», τις τόσο περιφρονητέες και τις τόσο απαραίτητες.

«Χυδαία γλώσσα δεν υπάρχει. Υπάρχουσι χυδαίοι άνθρωποι, και υπάρχουσι πολλοί χυδαίοι άνθρωποι ομιλούντες την καθαρεύουσαν» είχε δηλώσει μέσα στη Βουλή το 1911 ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης (1860-1912), υπερασπιζόμενος τη δημοτική και τους δημοτικιστές (τους «μαλλιαρούς», όπως υποτιμητικά τους βάφτισε ο καθαρευουσιάνος λογοτέχνης Ιωάννης Κονδυλάκης, επειδή οι περισσότεροι δημοτικιστές, ως «καλλιτεχνίζοντες», ήταν και μακρυμάλληδες), έναν μόλις χρόνο πριν δώσει τη ζωή του για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων· το πραγματικό του αίμα στο πεδίο της μάχης, όχι κάποιο ντοματόζουμο πάνω στο πληκτρολόγιο. Αυτή η δευτερογενής χυδαιότητα, η συγκεκαλυμμένη, είναι και η πιο επικίνδυνη. Δεν έχει καν το ελαφρυντικό της άγνοιας που διαθέτει η πρωτογενής. Πώς μπορεί κάποιος να χυδαιολογεί δίχως να δραπετεύει ούτε μια χυδαία λέξη από τα χείλη του; Τέχνη ανυπέρβλητη.