Τσαουσέσκου

Κάποια στιγμή, όλοι οι δικτάτορες αρχίζουν να πιστεύουν τα ίδια τους τα ψέματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο πρόεδρος της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο, ο οποίος συμπεριφέρεται σαν να έλαβε πράγματι 80% στις εκλογές που ο ίδιος φρόντισε να νοθευτούν.

Στις 17 Αυγούστου, ο Λουκασένκο επισκέφθηκε δύο εργοστάσια. Αντί όμως να ακούσει «Θα βοηθήσουμε», οι εργάτες τού είπαν «Φύγε!» Το επεισόδιο αυτό έχει ιστορικούς παραλληλισμούς που θα πρέπει να ανησυχήσουν τον Λουκασένκο. Οταν ο ρουμάνος δικτάτορας Νικολάε Τσαουσέσκου μίλησε σε ένα τεράστιο πλήθος διαδηλωτών τον Δεκέμβριο του 1989, τον αποδοκίμασαν κι εκείνοι. Λίγο αργότερα έχασε την εξουσία.

Οι αποδοκιμασίες κατά του Λουκασένκο από τους εργάτες ίσως να αποβούν μοιραίες για την υπερασπιστική του στρατηγική, που είναι να δείξει ότι ελέγχει την κατάσταση. Το μήνυμα που προσπαθεί να δώσει είναι «Εγώ εγγυώμαι τη σταθερότητα. Δεν περνάτε και τόσο άσχημα. Μην το ρισκάρετε».

Η στρατηγική αυτή εξηγεί γιατί ο Λουκασένκο έδωσε πρόσφατα ένα σόου στις τηλεοπτικές κάμερες συλλαμβάνοντας ρώσους μισθοφόρους. Ετσι εξηγείται το ότι χαρακτήρισε την αντίπαλό του και το επιτελείο της «τρία κορίτσια που δεν έχουν ιδέα από πολιτική». Οπως και το ότι απάντησε στις διαδηλώσεις με άγρια καταστολή.

Η κοινωνία όμως δεν υπέκυψε στον φόβο. Αντιθέτως, Λευκορώσοι από όλα τα κοινωνικά στρώματα σχημάτισαν μια αλυσίδα αλληλεγγύης, αιφνιδιάζοντας τον Λουκασένκο. Στις μαζικές απεργίες έλαβαν μέρος και οι εργαζόμενοι στην τηλεόραση, ενώ με τους διαδηλωτές ενώθηκαν και πολλοί αστυνομικοί.

Οι «συγκεντρώσεις Ποτέμκιν» που έστησε ο δικτάτορας για να αποδείξει τη λαϊκή υποστήριξη που απολαμβάνει πνίγηκαν από πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις της αντιπολίτευσης. Οι εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές που ξεχύθηκαν στους δρόμους εκτόπισαν στην πραγματικότητα τον Λουκασένκο από τις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές.

Τα πολλά λάθη του τελευταίου δείχνουν ότι δεν ακούει τους συμβούλους του, οι οποίοι αρχίζουν πιθανότατα να φοβούνται για την ασφάλειά τους. Ισως να φτάνουμε λοιπόν στη στιγμή που θα αρχίσουν να τον εγκαταλείπουν ή να φεύγουν από τη χώρα προτού να είναι πολύ αργά.

Ο ταχύτερος τρόπος να ανατραπεί μια δικτατορία είναι να διαρραγούν οι δεσμοί εμπιστοσύνης ανάμεσα στον δικτάτορα και τον μηχανισμό ασφαλείας. Η διαίρεση της ελίτ αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αλλαγή και είναι πιθανό ο δημόσιος εξευτελισμός του Λουκασένκο μπροστά στους εργάτες να του έχει κοστίσει ήδη την αξιοπιστία του.

Η πίεση που ασκείται στο καθεστώς είναι συνεχής. Οι άνθρωποι του Λουκασένκο προσπαθούν τώρα να αντικαταστήσουν με δικούς τους δημοσιογράφους εκείνους που απεργούν, προσφέροντάς τους μισθό πολλαπλάσιο από τον εθνικό μέσο όρο. Ολα αυτά όμως δείχνουν την απελπισία του καθεστώτος.

Οσο πιο δυνατές είναι οι εκκλήσεις του Λουκασένκο προς τον Πούτιν, τόσο πιο δυνατά γελάει ο αρχηγός του Κρεμλίνου. Ο Λουκασένκο είναι πλέον ένας αξιολύπητος βασιλιάς Ληρ που προσπαθεί να σώσει το κεφάλι του.