Ο Mr… περικοπές πήρε σύνταξη

Ηταν άνοιξη του 2010. Η Ελλάδα είναι εκτός αγορών, η πολιτική ηγεσία της χώρας σε τεντωμένο σκοινί και ζαλισμένη από την ασφυξία υπογράφει όρους διάσωσης με τους ευρωπαίους ομολόγους της. Η χώρα ξεκινάει τη μεγάλη περιπέτεια για την πιο «γκρίζα» περίοδο στην ιστορία της. Ηταν τότε που η Ευρώπη παραδίδει τα κλειδιά της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με σκοπό να διαχειριστεί μία πρωτόγνωρη κρίση για τα κράτη-μέλη του ευρώ. Στις πύλες του υπουργείου Οικονομικών, στις μαραθώνιες τότε συσκέψεις του έκτου ορόφου στην οδό Νίκης, μαγειρεύονταν οι συνταγές, δηλαδή οι εισηγήσεις των τεχνοκρατών. Από τις πρώτες ημέρες η φήμη του ψηλόλιγνου Δανού της τρόικας ξεπέρασε το ύψος του. Το όνομα αυτού Πολ Τόμσεν. Στα ελληνικά «τεφτέρια» έμεινε το παρατσούκλι: «Mr Blue Eyes» (ο κύριος με τα μπλε μάτια). Βέβαια, από σπόντα άφησε αποτύπωμα αυτός ο χαρακτηρισμός. Το πραγματικό – που αρμόζει στο στυλ του – είναι ο «σκληρός» το ΔΝΤ.

Οι μαρτυρίες δείχνουν έναν χαρακτήρα – ο οποίος ήταν σε συνεχή επικοινωνία με τον τότε γερμανό υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε – αδιάλλακτο. Που δεν είχε καμία διάθεση να συζητήσει το σωστό «φάρμακο» για τη μακροχρόνια αναστήλωση της ελληνικής οικονομίας, προσαρμοσμένο στις ελληνικές ανάγκες της κοινωνίας. Το μερίδιο ευθυνών όλων των κυβερνήσεων διαχρονικά αποτελεί άλλο κεφάλαιο. Μαζί, λοιπόν, με τον Ολλανδό Μπομπ Τράα είχαν συμβάλει να εφαρμοστούν οι τότε ακαριαίες περικοπές στο Συνταξιοδοτικό, οι αλλαγές στο Ασφαλιστικό, στα εργασιακά, στο Φορολογικό και φυσικά στο Δημόσιο. Στις μαραθώνιες διαβουλεύσεις προσπάθησαν να περάσουν τη συνταγή που είχε εφαρμόσει το ΔΝΤ σε άλλες χώρες. Οπου, όμως, για πρώτη φορά, εφαρμόζονταν, σχεδόν αυτούσιες, σε ευρωπαϊκό έδαφος.

Το 2020 λοιπόν ο δανός τεχνοκράτης – που στιγμάτισε την έναρξη των ελληνικών Μνημονίων – πήρε σύνταξη. Επειτα από 37 χρόνια στο ΔΝΤ (από το 1983), έχοντας εμπλοκή σε 44 χώρες, αφήνει την ενεργό δράση και – όπως συμβαίνει με όλες τις παθιασμένες σχέσεις – αφήνει πίσω του μνήμες-συντρίμμια.

Η τραγική ειρωνεία είναι πως αν και η μεγάλη παρακαταθήκη του στην Ελλάδα είναι να πετύχει τη νομοθέτηση των περικοπών στις συντάξεις, ουδείς γνωρίζει το ποσό της «χρυσής» σύνταξης. Μπορεί λοιπόν το ποσό που θα λάβει ο υπέρμαχος της αυστηρής δημοσιονομικής πειθαρχίας να είναι άγνωστο, όμως για την ιστορία οι μισθοί στο Ταμείο μπορεί να ξεπεράσουν τα 400.000 δολάρια για τους επικεφαλής.

Αν μη τι άλλο, η επιμονή του Τόμσεν στην τήρηση των μέτρων λιτότητας φαίνεται πως «έχτισε» και την καριέρα του, αφού εκείνη απογειώνεται μετά την τετραετή ενασχόληση του «σκληρού» με την Ελλάδα. Μετά τη θητεία του στην Αθήνα, προήχθη στην ιεραρχία του ΔΝΤ. Ως επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Τμήματος κατάφερε να συντονίζει τον πολιτικό διάλογο με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Και γιατί, άλλωστε, να μην απογειωθεί; Τα βλέμματα όλου του κόσμου ήταν τότε στραμμένα στην Ελλάδα. Για πρώτη φορά διεθνή δημοσιεύματα έκαναν τον γύρο του κόσμου μιλώντας για την πρώτη χώρα της ευρωζώνης που κινδυνεύει με χρεοκοπία. Από τότε αριθμούμε αμέτρητα κρίσιμα Eurogroup, ολονύχτιες αγωνίες και φυσικά αξιολογήσεις της ελληνικής οικονομίας από την τρόικα, που συνοδεύονταν, σχεδόν, πάντα από νέα μέτρα λιτότητας προς ψήφιση στην ελληνική Βουλή.

Ο Τόμσεν – αν και πέρασαν πολλοί τεχνοκράτες – έχει μείνει αξέχαστος. Είναι εκείνος που αρκετοί συνομιλητές τής τότε περιόδου θα πουν ιστορίες για τη στάση του. Στις κλειστές πόρτες του υπουργείου Οικονομικών πολλές φορές αποτελούσε τον λόγο που οι διαπραγματεύσεις ξέφευγαν από τα όρια, προκαλώντας αντιδράσεις. Πολλές φορές οι συνομιλίες έφταναν στα άκρα, ζητώντας άμεσα νέες μειώσεις μισθών, είτε περικοπές στο Δημόσιο, είτε μείωση του αφορολόγητου ορίου και αλλαγές στο σύστημα Υγείας. Χωρίς τη συνοδεία ενός μακροχρόνιου πλάνου αναδιάρθρωσης του Δημοσίου, αλλά με σχεδόν μοναδικό οδηγό: να βγαίνουν οι αριθμοί. Θυμίζουμε μία ατάκα τότε υπουργού, ο οποίος σε διαπραγμάτευση φέρεται ότι είχε ρωτήσει τον Τόμσεν αν ξέρει από σαλάμι, γιατί, όπως του είπε, εάν φας αμέσως ολόκληρο το σαλάμι είναι πολύ πιθανόν να πεθάνεις.

Διαδραμάτισε ρόλο στο θέμα χάραξης πολιτικής και καθοδήγησης πολλών χωρών, βασισμένων στην ελεύθερη αγορά, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Εχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της 37χρονης επαγγελματικής σταδιοδρομίας του σε θέσεις για τις ευρωπαϊκές χώρες, ως εργαζόμενος στην Ουάσιγκτον. Ξεκίνησε στο Βελιγράδι (1990-1991) και στη συνέχεια επικεφαλής των αποστολών του Ταμείου στη Σλοβενία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (1992-1996). Επειτα από δύο χρόνια ανέλαβε εκπρόσωπος του τμήματος στη Ρωσία που ανήλθε στα κλιμάκια, με συχνές αποστολές έως το 2010.

Να ενημερώσουμε τον κύριο Τόμσεν πάντως πως αν θέλει να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του με ήλιο και θάλασσα – κάτι που φάνηκε να του αρέσει κατά τη διαμονή του στην Ελλάδα – η κυβέρνηση έχει απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση. Παρέχει κίνητρα σε συνταξιούχους να μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία, με ενιαίο φορολογικό συντελεστή 7% για δέκα χρόνια. Από την Ουάσιγκτον και τη Μόσχα στην Ελλάδα.