Πίνα Μπάους: η τελευταία υπόκλιση στην Ελλάδα

Η γερμανίδα χορογράφος Πίνα Μπάους τον Ιούλιο του 2008 επισκέφθηκε την Επίδαυρο με τους χορευτές του Μπαλέτου της Οπερας του Παρισιού. Ηταν μία άλλη διδασκαλία για την παράσταση του μπαλέτου «Ορφέας και Ευρυδίκη» από την όπερα του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ φον Γκλουκ.

Για την Πίνα Μπάους μοχλός της δουλειάς της «είναι ο φόβος. Το κυριότερο θέμα της εποχής μας. Ο φόβος που παραλύει, που γίνεται επιθετικός, ο φόβος του ξεγυμνώματος». Η λεπτή μαυροντυμένη φιγούρα της θα επισκεφθεί γι’ άλλη μια φορά την Ελλάδα. Με τη συνοδεία των χορευτών του Μπαλέτου της Οπερας του Παρισιού, στους οποίους δίδαξε τον δικό της τρόπο για το μπαλέτο «Ορφέας και Ευρυδίκη» από την όπερα του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ φον Γκλουκ.

Η Πίνα Μπάους είναι μία σταθερή αξία της σύγχρονης τέχνης. Τα έργα της χρησιμεύουν σαν αλφαβητάρι για να μάθεις να καταλαβαίνεις τον κόσμο γύρω σου και τα προβλήματά του. Οι χορευτές της από την περίφημη ομάδα του Χοροθεάτρου του Βούπερταλ ξεφλουδίζουν κρεμμύδια στη σκηνή, χτενίζουν τα μαλλιά τους με το τακούνι μιας γόβας – στιλέτο, πέφτουν στα νερά μιας πλημμυρισμένης σκηνής, σχηματίζουν σύννεφα καπνού με τα τσιγάρα τους για να δηλώσουν το κενό και την ανία των σύγχρονων ανθρώπων. Αλλά και την αγάπη, τον νόστο, τη μοναξιά, την τρομοκρατία, την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, τα παιδικά χρόνια και τον θάνατο, τις αναμνήσεις και τη λησμονιά. Το έργο της γερμανίδας χορογράφου και του θεάτρου της στο Βούπερταλ είναι τόσο σημαντικό, καθώς ξεπέρασε τα όρια μεταξύ χορού και θεάτρου και άνοιξε μία νέα κατεύθυνση για την τέχνη του θεάτρου. Με αυτό το σκεπτικό η επιτροπή του Βραβείου Κιότο εκτίμησε την Πίνα Μπάους για την πρωτότυπη δουλειά της και για την προσέγγισή της στην καταγραφή της ανθρώπινης δράσης και το 2007 της απένειμε το βραβείο κύρους που δίνεται σε μεγάλες προσωπικότητες του πολιτισμού και της επιστήμης. Ομως παρά τις διακρίσεις και τη μεγάλη δημοσιότητα η Μπάους δεν συμφιλιώθηκε με το ανήσυχο πνεύμα της. «Ολα αυτά είναι πολύ όμορφα και με κάνουν ευτυχισμένη. Οταν όμως κάνω ένα νέο έργο, τίποτα δεν με βοηθά. Ούτε και ό,τι έχω κάνει μέχρι σήμερα με βοηθάει σε μία νέα δουλειά. Κάθε φορά είσαι αρχάριος. Θέλω να τα παρατήσω, αλλά συνεχίζω. Είναι σύνθετο και χρειάζεται πολλή δύναμη. Είμαι τόσο εύθραυστη συναισθηματικά. Κοιμάμαι πολύ λίγο, σκέφτομαι πάρα πολύ, σαν να μου φεύγει το κεφάλι. Και όλα γίνονται χειρότερα μόλις έχω ολοκληρώσει το έργο. Είναι η στιγμή που λέω πως είναι η τελευταία φορά».

Η Πίνα Μπάους ξεκίνησε τη σχέση της με τον χορό στα 15 της επηρεασμένη από τον ανθρωπισμό και τον τρόπο ζωής του γερμανού εξπρεσιονιστή χορευτή Κουρτ Γιόος. Και από τον Αντονι Τιούντορ που ασχολήθηκε με την ανάπτυξη μιας ψυχολογικής φόρμας του μπαλέτου στη Νέα Υόρκη. Ετσι η Πίνα Μπάους ξέφυγε από τα κλασικά βήματα του μπαλέτου και άρχισε να αναπτύσσει ένα είδος θεατρικού χορού στα δικά της έργα. Τα οποία ανέβαζε στην πόλη Βούπερταλ της Γερμανίας προκαλώντας την αντίδραση εκείνων που ήταν προσηλωμένοι στο παραδοσιακό ύφος του μπαλέτου. Ομως η Πίνα Μπάους έδινε στις χορογραφίες της δύναμη και συναίσθημα, προκαλώντας τη μέθεξη του κοινού. Αυτή ήταν και η αιτία που το Χοροθέατρο του Βούπερταλ ξεπέρασε τα γερμανικά σύνορα κι άρχισε να αποκτά διεθνή φήμη, με τις περιοδείες του στις χώρες της Ευρώπης στα τέλη του ’70. Η «Ιεροτελεστία της Ανοιξης», το «Καφέ Μίλερ», το «1980 – Ενα έργο της Πίνα Μπάους» ήταν τα έργα που την έφεραν στη Νέα Υόρκη το 1984. Από τότε η Πίνα Μπάους έγινε η χορογράφος που διερευνά την ανθρώπινη ταυτότητα και τη δυσκολία της αμοιβαίας κατανόησης. «Μετά το τέλος ενός έργου σκέφτομαι πως δεν πρέπει να σταματήσω. Πως πρέπει να κάνω κάτι νέο. Και πηγαίνω όλο και πιο κάτω, πιο μέσα μου. Είναι τρομερή αυτή η διαδικασία, να κατεβαίνεις μέσα σου. Ομως δεν γίνεται να τα παρατήσεις γιατί οι χορευτές είναι πάντα εκεί και περιμένουν από εσένα να κάνεις κάτι».