Δεν μας αξίζει ο τρόμος

Το ελληνικό επίτευγμα της σκοτεινής άνοιξης του 2020 έχει ήδη περάσει στην ιστορία. Η ευθυκρισία της πολιτείας και η σοβαρότητα των πολιτών οδήγησαν στην υποδειγματική αντιμετώπιση της πανδημίας. Η οποία εξακολουθεί να διαλύει κοινωνίες, οικονομίες και συστήματα υγείας χωρών με πολλαπλάσια ισχύ από τη δική μας. Η Ελλάδα που επί μια δεκαετία αποτελoύσε σάκο του μποξ της Ευρώπης εκμηδένισε την απειλή. Ενώ χώρες με «μεγάλο ΑΕΠ», «ισχυρές δομές», αυτές «που πέρασαν Διαφωτισμό» δεν προλαβαίνουν να θάψουν τους νεκρούς τους.

Τα εύσημα της επιτυχίας ανήκουν αφενός στην πολιτική ηγεσία, που φώτισε εγκαίρως την κατεύθυνση αντιμετώπισης της απειλής και αφετέρου στην κοινωνία που έδειξε πελώρια αποθέματα δύναμης και σοβαρότητας. Ενάντια σε κάθε πρόβλεψη. Ανεξάρτητα απ’ ό,τι γίνει στο μέλλον – εάν θα συνεχίσουμε να δρούμε αποτελεσματικά ή διολισθήσουμε στον ανορθολογισμό – αυτό που πετύχαμε θα παραμείνει σπουδαίο. Θα είναι ανεξίτηλο συλλογικό παράσημο στο στήθος όλων μας.

Οσο κι αν δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό, η κατάσταση είναι βαρύτερη τώρα. Τον Μάρτιο η απειλή ήταν σαφής. Και η γραμμή της πολιτείας επίσης: Σαφήνεια σημαίνει ισονομία. Οταν οι πολίτες συνειδητοποιούν ότι η ισονομία εφαρμόζεται στην πράξη, εκδηλώνουν τα καλύτερά τους χαρακτηριστικά. Σήμερα υπάρχει χαλάρωση και ασάφεια. Γι’ αυτό δημιουργούνται αντίρροπες δυνάμεις και ανισότητα. Ενας χαλαρώνει τα μέτρα και ωφελείται (βραχυπρόθεσμα με ανυπολόγιστο ρίσκο για τον εαυτό του και το σύνολο).  Αλλος παραμένει υπεύθυνος και ζημιώνεται (οικονομικά, κοινωνικά, ψυχολογικά) από αυτήν ακριβώς τη υπευθυνότητά του. Η προκαλούμενη ανισότητα απελευθερώνει τα χειρότερα χαρακτηριστικά του καθενός. Βάζει σε κίνδυνο ό,τι κερδίσαμε μέχρι τώρα.

Δύο λόγοι οδηγούν σε αύξηση των κρουσμάτων. Η ξενοιασιά του ελληνικού καλοκαιριού και οι ανάγκες του τουρισμού. Ας συνειδητοποιήσουμε λοιπόν ότι το ξένοιαστο ελληνικό καλοκαίρι του 2020 δεν υπάρχει. Σκοτώθηκε πριν από μήνες στη διαβόητη αγορά της Γουχάν. Το περισσότερο που μπορούμε να ζήσουμε φέτος είναι στιγμές ξενοιασιάς. Δεν θα μπορέσουμε όμως να τις ζήσουμε αν συμπολίτες μας οδηγούνται στις εντατικές και τους αναπνευστήρες.

Σύμφωνα με μελέτες, ο τουρισμός εισφέρει 10% του ΑΕΠ. Η καθίζηση σε επίπεδα του 25% σε σχέση με πέρσι δείχνει ότι η φετινή συνεισφορά δεν θα ξεπεράσει το 2,5%. Το φθινόπωρο η οικονομία θα υποφέρει. Αλλά δεν θα τη σώσει αυτό το 2,5%. Αντίθετα, αν η υγεία διαλυθεί, αν ο εφιάλτης που διώξαμε επιστρέψει, τότε η οικονομία θα φτάσει στα τάρταρα.

Μείναμε σπίτι. Δεν γιορτάσαμε το Πάσχα. Χωρίσαμε παππούδες και γιαγιάδες από τα εγγόνια τους. Κακοποιήσαμε τα συναισθήματά μας. Για να προστατεύσουμε πρώτα απ’ όλα τη ζωή των πιο ευάλωτων συνανθρώπων μας. Ας μη τα τινάξουμε όλα στον αέρα για την επίφοβη ξενοιασιά και για ισχνά, πρόσκαιρα τουριστικά οφέλη. Μαζί διώξαμε τον τρόμο. Δεν μας αξίζει η επιστροφή του.

Ο Γιώργος Ν. Πολίτης είναι αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας του βιβλίου «Το παράδειγμα της Ελλάδας. 16 μαθήματα από την πανδημία»