Λυπήθηκαν πολύ…

Οι ΗΠΑ ένιωσαν «απογοήτευση» (Στέιτ Ντιπάρτμεντ). Για την ΕΕ ήταν «λυπηρό γεγονός» (Ευρ. Επιτροπή). Για τη Γερμανία ήταν «πολύ λυπηρό γεγονός» (την ανακοίνωση έκανε ένας εντεταλμένος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για θρησκευτικά ζητήματα…). Μόνον η Γαλλία χρησιμοποίησε τον όρο «θρήνος» (υπουργός Εξωτερικών). Η επίσημη αντίδραση της Ρωσίας ακόμη αναζητείται. Εναλλακτικώς είχαμε μία δήλωση του αντιπροέδρου της κοινοβουλευτικής επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων που είπε ότι η μετατροπή ήταν «λάθος». Η Βουλγαρία «ενώθηκε» με τις φωνές που ζητούν τη διατήρηση του μνημείου ως μουσείου. Αυτά βγαίνουν μέσα από τις ανακοινώσεις των «χριστιανικών» κρατών για τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος…

Τι άλλο θα μπορούσαμε να περιμένουμε; Η απάντηση εξαρτάται από το τι βλέπουμε πίσω από την κίνηση του τούρκου προέδρου. Πολλοί Ευρωπαίοι βλέπουν το ζήτημα με το δέος των υπόπτων για ισλαμοφοβία. Ο Ερντογάν έσπευσε προκαταβολικά να τους κατηγορήσει και αυτοί φρόντισαν να προσαρμόσουν τις αντιδράσεις τους. Υπάρχει και η αμερικανική θέαση των πραγμάτων. Οι  ΗΠΑ θέλουν να αφήσουν στον Πούτιν το βάρος των διαμαρτυριών στον «φίλο» του Ερντογάν. Εδωσαν έμφαση μόνον στη δυνατότητα ελεύθερης επισκέψεως στο κτίριο, όταν μετατραπεί σε τέμενος. Ο Ερντογάν τους ικανοποίησε τονίζοντας ότι καταργεί το εισιτήριο εισόδου στην Αγία Σοφία-τζαμί.

Η αντίδραση θα ήταν διαφορετική εάν δεν τα έσκιαζε όλα η φοβέρα του πολιτικώς ορθού των Ευρωπαίων ή των αμερικανικών πολιτικών ακροβατισμών. Ο Ερντογάν στη αρχή της θητείας του προσπάθησε να εμφανισθεί ως το πολιτικό ισοδύναμο της χριστιανοδημοκρατίας στον μουσουλμανικό κόσμο. Μετά τις διαμαρτυρίες στο πάρκο Γκεζί το 2011 και ιδίως μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, ο Ερντογάν έχει επιλέξει μία πορεία μακριά από τη Δύση και τους θεσμούς της. Μέσα σε έναν μόλις χρόνο έχει παραβιάσει κατάφωρα επανειλημμένως το διεθνές δίκαιο: γεωτρήσεις στην ΑΟΖ άλλου κράτους, της Κύπρου· εισβολές στα εδάφη Συρίας και Ιράκ· υποστήριξη του ενός εκ των δύο αντιμαχομένων πλευρών στη Λιβύη κατά ρητή παραβίαση  των σχετικών ψηφισμάτων του ΟΗΕ· υπογραφή ενός παράνομου συμφώνου θαλάσσιας οριοθετήσεως με τη Λιβύη. Αυτά επιβεβαιώνονται πανηγυρικά μέσα από τη μετατροπή ενός μνημείου από μουσείο σε τέμενος.

«Ξένος πόνος, ξένα δάκρυα», λέει ο λαός. Αυτό ισχύει εάν βλέπουμε την Αγία Σοφία μόνον ως Ελληνες. Εάν σκεφτόμαστε ότι θα πρέπει να βγάλουμε τα παπούτσια μας για να την επισκεφθούμε· ότι οι απαράμιλλης ομορφιάς αγιογραφίες θα καλύπτονται εφ’ εξής πίσω από υφασμάτινα τελάρα· ότι μετά την αποκάλυψη του προσώπου του ενός χερουβείμ, τα πρόσωπα των τριών άλλων θα μείνουν για πάντα κάτω από τον σοβά. Υπάρχει και ο άλλος τρόπος να δούμε το γεγονός. Ο Ερντογάν έχει επιλέξει γεωπολιτικό στρατόπεδο. Αυτό αποτελεί απειλή για τη Δύση όπως εκφράζεται μέσα από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Σε αυτό πρέπει να επικεντρωθούμε.

Ο Αγγελος Συρίγος είναι βουλευτής Α’ Αθηνών της Νέας Δημοκρατίας