Φίλοι της ειρήνης

Ειρήνη, ύφεση, αφοπλισμός. Αμήν. Η χώρα μας ήταν διακεκριμένη φίλη της ειρήνης, από τα χρόνια που η ειρήνη ήταν προπαγανδιστικό εργαλείο της Σοβιετικής Ενωσης. Τι σημαίνει όμως, φίλοι της ειρήνης; Σε μεγάλο βαθμό, σημαίνει φίλοι της ακινησίας. Στο ουσιαστικά ένα μέτωπο τριβής της χώρας που μπορεί να απειλεί την ειρήνη, στο μέτωπο με την Τουρκία, μια σειρά διαφορές επιλέξαμε, σχεδόν μόνιμα (με ελάχιστες εξαιρέσεις), να τις φορτώσουμε στον κόκορα. Στον πανδαμάτορα χρόνο που πιστεύουμε ότι λειτουργεί υπέρ των ελληνικών συμφερόντων.

Η τουρκική εισβολή και κατοχή περίπου του ενός τρίτου της Κύπρου, το 1974, αποδεικνύει ότι ο χρόνος δεν είναι με το μέρος μας όταν αρνούμαστε να εκμεταλλευτούμε τις ευκαιρίες. Το Κυπριακό, ως πρόβλημα ουσιαστικά των ελληνοτουρκικών σχέσεων, διαπιστώσαμε ότι θα μπορούσε να λυθεί το 2004. Το Ελσίνκι συνέβαλε στην ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και το σχέδιο Ανάν μπορούσε να συμβάλει σε μόνιμη δίκαιη λύση του προβλήματος, ουσιαστικά σε μια διευθέτηση ανάμεσα στις δύο κοινότητες της Κύπρου. Η λύση αυτή δυναμιτίστηκε από τις δυνάμεις του ελληνικού εθνικισμού, χάρη στην πολύτιμη συμβολή της κουλτούρας της ακινησίας (το μοντέλο Μολυβιάτη, που συνάντησε τη ροπή του Κώστα Καραμανλή προς την πολιτική οκνηρία). Το ανοιχτό Κυπριακό, πάντως, επιδεινώνει σοβαρά την προοπτική διευθέτησης με την Τουρκία.

Στο μεταξύ, τα ζητήματα οριοθέτησης θαλάσσσιων ζωνών με την Τουρκία γίνονται επιτακτικά ακριβώς επειδή η Τουρκία κινείται στην περιοχή.

Επενδύει στην κινητικότητα, ενώ η Ελλάδα με την τακτική της κωλυσιεργίας έχει μείνει πίσω, με αποτέλεσμα η ελληνική πλευρά να σπεύδει ακολουθώντας τους ρυθμούς της Τουρκίας, όχι πάντα με ψύχραιμες επιλογές (η με όποιον τρόπο ανάμειξη της Ελλάδας στα εσωτερικά της Λιβύης, μετά τη «σύμβαση» οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης, ήταν λάθος). Στο μεταξύ, στο εσωτερικό η συζήτηση για τα λεγόμενα «εθνικά θέματα» αναζωπυρώθηκε, μια που ο πατριωτισμός θεωρητικά επιτρέπει σε όλους να τοποθετούνται χωρίς γνώση των θεμάτων ή της συγκυρίας που έχει διαμορφωθεί. Δεν είναι η πρώτη φορά που ζητήματα τα οποία απαιτούν λεπτούς χειρισμούς, βαθιά γνώση του διεθνούς δικαίου και, ιδίως, λεπτών αποχρώσεων τοποθετήσεις να μετατρέπονται σε αφορμή συγκρούσεων αδαών στο όνομα του πατριωτισμού.

Η Ελλάδα είναι φίλος της ειρήνης. Ωραία. Ως ειρηνόφιλη, συνεπώς, που σέβεται τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και πάγια θέση της έχει την οριοθέτηση με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με υπογραφή συνυποσχετικού, οφείλει να έχει αυτή τη λύση ως βασική επιδίωξη. Οι οπαδοί της ακινησίας αποφεύγουν μια τέτοια λύση, προτιμούν τη μη λύση, για ένα βασικό λόγο: επειδή η απόφαση του Δικαστηρίου μπορεί να μη δικαιώνει 100% τις ελληνικές θέσεις. Και τότε;

Αυτό ουσιαστικά επισημαίνει με τη θέση του για το Καστελλόριζο ο καθηγητής Χρήστος Ροζάκης. Δεν είναι αρεστός επειδή, ουσιαστικά, λέει ότι άλλο πράγμα η φλυαρία κι άλλο η πραγματικότητα. Οποτε την περιφρονήσαμε, την πληρώσαμε.

Και κάτι ακόμα, για όσους θα ήθελαν βίαιη απάντηση της ελληνικής πλευράς σε πιθανή τουρκική όξυνση: οι στρατιωτικού χαρακτήρα κρίσεις συνήθως καταλήγουν σε moratorium, σε διαπραγματεύσεις και σε συμφωνίες ή σε διεθνείς δικαιοδοτικές διαδικασίες. Τη μεσολάβηση μιας Αρχής όπως το Δικαστήριο σε κάθε περίπτωση δεν θα την αποφύγουμε. Αυτό ας το συνειδητοποιήσουμε.