Αντιμετωπίζοντας τα «win-win»

Την περασμένη Τετάρτη η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μαργκρέτε Βεστάγκερ παρουσίασε προτάσεις ρυθμίσεων σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους η ΕΕ επιδιώκει να αντιμετωπίσει μη ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επενδύουν στην ΕΕ, επιχορηγούμενες από τις κυβερνήσεις των χωρών τους. Χωρίς να αναφέρονται σε συγκεκριμένη χώρα, οι προτάσεις αποσκοπούν να εμποδίσουν μη ευρωπαϊκές εταιρείες που λαμβάνουν επιχορηγήσεις, δάνεια, φοροαπαλλαγές ή άλλης μορφής κρατική βοήθεια για να αποκτήσουν επιχειρήσεις εντός της ΕΕ.

Δεδομένης της εξέλιξης των άμεσων ξένων επενδύσεων από μη ευρωπαϊκές χώρες στην ΕΕ την τελευταία δεκαετία, είναι προφανές ότι οι προτάσεις της Επιτροπής στοχεύουν – αν και όχι αποκλειστικά – κινεζικές επιχειρήσεις. Κάνοντας ένα ακόμα βήμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε δασμούς σε δύο αιγυπτιακές εταιρείες υπό κινεζική ιδιοκτησία που εξάγουν fiber glass στην ΕΕ. Αυτή η απόφαση σηματοδοτεί την πρώτη προσπάθεια της ΕΕ να αντιμετωπίσει την παγκόσμια εμπορική επέκταση της Κίνας μέσω στοχευμένων δασμών σε εταιρείες που υποστηρίζονται από το Πεκίνο αλλά δραστηριοποιούνται εκτός Κίνας.

Τι μας διδάσκουν αυτές οι ρυθμιστικές πρωτοβουλίες της Επιτροπής απέναντι στην Κίνα; Πρώτον, μετά τον χαρακτηρισμό της Κίνας ως «συστημικού ανταγωνιστή» τον Μάρτιο του 2019, η Επιτροπή κάνει πράξη τις διακηρύξεις της. Επιπλέον, η δραστηριότητα των Βρυξελλών συνοδεύεται από αντίστοιχες πρωτοβουλίες διαφόρων κρατών-μελών, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία που αυστηροποιούν τις εγχώριες διαδικασίες αξιολόγησης επενδύσεων από μη ευρωπαίους ανταγωνιστές.

Ενώ οι κινεζικές αρχές προβάλλουν συστηματικά τα λεγόμενα «win-win» αποτελέσματα των επενδύσεών τους στην Ευρώπη, τα γεγονότα λένε κάτι άλλο. Αρκεί π.χ. μια ματιά στο πόσα ευρωπαϊκά λιμάνια είναι ιδιοκτησία κινεζικών επιχειρήσεων πλήρως ή κατά το μεγαλύτερο μέρος και σε πόσα κινεζικά λιμάνια είναι μέτοχοι επιχειρήσεις από την Ευρώπη.

Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν μέχρι πού διατίθενται να φτάσουν στην επανεκτίμηση του τρόπου λειτουργίας τους απέναντι στην Κίνα η Επιτροπή στις Βρυξέλλες και τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Η πανδημία του κορωνοϊού κατέστησε επείγουσα την αντιμετώπιση της πρόκλησης αυτής. Η κινεζική «διπλωματία της υγείας» δεν της εξασφάλισε μόνο καινούργιους φίλους στην Ευρώπη. Οι Βρυξέλλες, το Παρίσι και το Βερολίνο είναι διατεθειμένοι να αμφισβητήσουν τον χειρισμό της κρίσης COVID-19 από το Πεκίνο και να απαιτήσουν λογοδοσία. Μένει να φανεί, για παράδειγμα, αν οι κυβερνήσεις στην Αθήνα, στη Λισαβόνα και στη Βουδαπέστη θα συγκλίνουν με τους ευρωπαίους εταίρους ή θα συνεχίσουν να αποδέχονται χωρίς δεύτερη σκέψη κινεζικές επενδύσεις.

O Γενς Μπάστιαν είναι πρώην μέλος της Task Force της Κομισιόν για την Ελλάδα (2011-2013), αναλυτής του τραπεζικού τομέα και senior policy advisor στο ΕΛΙΑΜΕΠ