Τον βρήκε η ποίηση

Κατ’ αρχάς θερμότατες ευχαριστίες και συγχαρητήρια απ’ όλους τους Ελληνες προς την επιτροπή που επέλεξε τα θέματα των πανελλαδικών εξετάσεων του 2020 για τα κότσια να περιλάβει προς σχολιασμό και ανάπτυξη ένα ποίημα του Τίτου Πατρίκιου, ένα απόσπασμα από δοκίμιο του Κώστα Ε. Τσιρόπουλου (μιας συγκλονιστικής συγγραφικής φυσιογνωμίας με δεκάδες τόμους μυθιστορημάτων, δοκιμίων, ποιημάτων και μεταφράσεων στο ενεργητικό της, που όσο ζούσε αρνήθηκε κατηγορηματικά κάθε είδους δημοσιότητα αν εξαιρέσεις τη δημοσίευση των βιβλίων του – πέθανε τον Φεβρουάριο του 2017) και ένα απόσπασμα από κείμενο του δυναμικού νέου πεζογράφου Θόδωρου Γρηγοριάδη καταχωρημένου με τις πιο ουσιαστικές περγαμηνές στην κοινή αναγνωστική συνείδηση.

Οσον αφορά στον Τίτο Πατρίκιο δεν χρειαζόταν η επιλογή του ποιήματός του στις πανελλαδικές εξετάσεις για να συνειδητοποιήσουμε προς πρόκειται για έναν ποιητή που όσο γνωστό και απαιτητό παραμένει το σύνολο του έργου του, ενώ ο ίδιος ζει και δημιουργεί, μια ισάξια θέση θα καταλαμβάνει για τον απείρως περισσότερο χρόνο που όπως όλοι μας θα είναι και ο ίδιος απών. Και είναι τόσο περισσότερο βέβαιο καθώς πρόκειται για μια θέση που δεν διεκδικήθηκε υστερόβουλα αλλά κατακτήθηκε αυθόρμητα χάρις στη φορά των πραγμάτων, με τον Τίτο Πατρίκιο να μην κάνει τίποτε περισσότερο παρά να ακολουθεί πιστά την εξέλιξή τους όσον αφορά την πιο αδιάβλητη ποιητική και ανθρωπιστική διάστασή τους. Συνήγορός μας στην παρατήρηση αυτή το βιογραφικό του που, όσο και αν σου κόβει την ανάσα, αισθάνεσαι ότι από πλευράς του ολοκληρώθηκε χάρις σε μια αίσθηση ελευθερίας που του υπαγόρευε αδιαλείπτως το τι «δέον γενέσθαι», λειτουργώντας όμως ως μονόδρομος και όχι χάρις σε ένα υστερόβουλο «πρέπει».

Και ενώ γράφουμε τα λίγο αυτά θεωρητικά, αναδύεται μπροστά μας μια αλήθεια που ίσως αποτελεί το κλειδί για την ερμηνεία του συνόλου του ποιητικού έργου του Τίτου Πατρίκιου και της πορείας του ως ανθρώπου. Κλειδί που δεν είναι άλλο παρά ο ίδιος ο τίτλος του ποιητικού βιβλίου, δηλαδή «Σε βρίσκει η ποίηση», που απόσπασμά του όπως ήδη σημειώσαμε επελέγη ως θέμα για τους υποψήφιους των γενικών λυκείων στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας.

Αναπόφευκτα πρόκειται για έναν τίτλο που επαναφέρει σχεδόν αυτόματα στη μνήμη μας τη ρύση ενός κορυφαίου ζωγράφου του 20ού αιώνα, του Πάμπλο Πικάσο, που είχε πει «δεν ψάχνω, βρίσκω». Με την έννοια ότι δεν του χρειαζόταν να ψάξει προκειμένου να βρει ή να ανακαλύψει τα θέματά του, αλλά ότι υπήρχαν όλα μπροστά στα μάτια του και δεν είχε παρά να επιλέξει ό,τι του είχε κάνει ήδη μεγαλύτερη εντύπωση προκειμένου να το αναπαραστήσει. Ας μας επιτραπεί, χωρίς καμιά πρόθεση σύγκρισης, να θεωρήσουμε τον τίτλο «Σε βρίσκει η ποίηση» απεράντως πιο δυναμικό και εκφραστικό καθώς υπογραμμίζει το χαρακτήρα μιας συνάντησης κάθε άλλο παρά συμπτωματικής ή τυχαίας, δηλαδή για να αποφασίσει η ίδια η ποίηση να σε επιλέξει ως φορέα της, έχεις ο ίδιος φροντίσει να προετοιμαστείς ώστε να την υποδεχτείς με έναν τρόπο που θα την κάνει να ανθοβολήσει τόσο φανερά όσο και μυστικά. Κάτι περισσότερο: Να μεταβάλλεις ακόμα και τις πιο βασανιστικές δοκιμασίες που η ζωή ενδέχεται να σου έχει επιφυλάξει σε μια αυτόβουλη επιλογή. Δηλαδή ακόμη και ό,τι σου επεβλήθη υποχρεωτικά να μοιάζει πως είχες ευχηθεί να σου συμβεί αφού η ταύτιση αυτή που έχει κάτι το αδιανόητο συνιστά την υπ’ αριθμόν άλφα συνθήκη ή μάλλον δημιουργεί το περιθώριο ώστε η ποίηση που θα προκύψει να απηχεί μια πρωτογενή, μη αντικαταστατή έμπνευση.

Επομένως εύλογα θα θεωρούσε κανείς σε σχέση με τον Τίτο Πατρίκιο πως οι κορυφαίες ώρες τις προσωπικής του ζωής αλλά και οι εξίσου κρίσιμες της συλλογικής νεοελληνικής δοκιμασίας, δεν λογαριάστηκαν από τον ίδιο παρά ως μια αναπόφευκτη συνθήκη προκειμένου η συνάντησή του με την ποίηση να υπάρξει όσο τουλάχιστον καρποφόρα επισημαίνεται στην ως τα σήμερα εξέλιξή της. Ετσι όταν μιλάς είτε για την καταδίκη του σε θάνατο από συνεργάτες των Γερμανών που ματαιώθηκε την τελευταία στιγμή, είτε για τα χρόνια της εξορίας του στη Μακρόνησο και στον Αϊ-Στράτη, είτε για τη συμμετοχή του στις αντιδικτατορικές εκδηλώσεις εναντίον της χούντας των συνταγματαρχών στο Παρίσι, δεν μπορείς παρά να τα θεωρήσεις όλα αυτά ως τη μετατροπή σε μια sine qua non προϋπόθεση ώστε τη συνάντησή του με την ποίηση να την πιστώνεται περισσότερο η ίδια παρά ο άνθρωπος που τη διακόνησε.

Αν μάλιστα λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι ακόμα και η περίοδος του εγκλεισμού και της καραντίνας, λόγω του κορωνοϊού, που υπήρξε μια κορυφαία ώρα για την ανθρωπότητα τώρα πια και όχι μόνο για την ελληνική γειτονιά, δραστηριοποίησε την έμπνευση του Τίτου Πατρίκιου, συνειδητοποιείς για μια ακόμη φορά ότι η ποίηση σε βρίσκει μόνον όταν έχεις ο ίδιος προετοιμαστεί να την αναγνωρίσεις τόσο μέσα στα καθημερινά και τα χθαμαλά, όσο και μέσα στα μοναδικά και τα σπάνια.