Ιστορία, ισχύς και ηθική

Τα επιχειρήματα υπέρ της απομάκρυνσης αγαλμάτων αμφιλεγόμενων προσώπων είναι προφανή. Τα πράγματα όμως είναι πιο περίπλοκα. Το βασικό πρόβλημα με τον τρόπο που αφαιρούνται αγάλματα σήμερα δεν είναι ούτε η καταστροφή έργων τέχνης, ούτε ο μετασχηματισμός των αξιών, ούτε η αναθεώρηση της ιστορίας. Το πρωταρχικό πρόβλημα είναι η αδυναμία αποδοχής του παρελθόντος ως βάσης του παρόντος∙ του ρόλου της ισχύος στην ακμή και παρακμή πολιτισμών.

Χωρίς τον Κολόμβο δεν θα υπήρχε ο Νέος Κόσμος όπως τον γνωρίζουμε. Χωρίς τους αποικιοκράτες της Βρετανίας δεν θα υπήρχε Βιομηχανική Επανάσταση. Χωρίς τον (σφαγέα) Λεοπόλδο, το Βέλγιο θα ήταν ίσως μια ασήμαντη χώρα. Πόσο προετοιμασμένοι είμαστε να απορρίψουμε τον σύγχρονο δυτικό τρόπο ζωής, την ανάπτυξη, τις πόλεις στις οποίες ζούμε, τα αγαθά που απολαμβάνουμε, για να είμαστε συνεπείς στις αρχές μας; Πόσο συνεπείς είμαστε όταν κατηγορούμε τους αποικιοκράτες του παρελθόντος, ενώ αγοράζουμε συσκευές με κοβάλτιο που εξορύσσεται από παιδιά-σκλάβους στο Κονγκό και συναρμολογούνται από παιδιά-σκλάβους στην Κίνα; Θα αφαιρέσουμε και τα αγάλματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου και άλλων ιστορικών προσωπικοτήτων που ενεπλάκησαν σε επεκτατικούς πολέμους; Και πότε δημιουργήθηκε οποιαδήποτε κοινωνία χωρίς αυτούς; Πού τελειώνει η ηθική και πού αρχίζει η ανάγκη ενός έθνους να διατηρήσει την ταυτότητά του και την ικανότητα να συσπειρώνεται γύρω από αφηγήματα ώστε να επιβιώσει;

Ο ηθικός πανικός προδίδει την αδυναμία μας να διαχειριστούμε την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης. Η απατηλή αναζήτηση ηθικής και ιδεολογικής καθαρότητας είναι και αφελής και επικίνδυνη. Δεν αναγνωρίζει τον ρόλο της ισχύος, της σύγκρουσης, του ηθικού συμβιβασμού και του πολέμου στη ζωή των κοινωνιών. Ο τρόπος να ξεπεράσουμε το προπατορικό αμάρτημα δεν είναι να σπάσουμε τις φωτογραφίες των προγόνων μας, αλλά να κοιταχτούμε καλά στον καθρέφτη. Και τα αγάλματα αυτά είναι μέρος του συλλογικού καθρέφτη.