Τα όρια ενός μοντέλου

Να «μην κυβερνούν την κοινωνία οι Τσιόδρες», όπως είπαν από τον ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά οι Πισσαρίδηδες; Οι Βέττες, οι Βαγιανοί, οι Μεγήρ και οι Ανδρέου; Σε αυτήν την ομάδα που συγκρότησε το Μαξίμου για την οικονομία επιτρέπεται να «κυβερνήσει την κοινωνία» μέσω του σχεδιασμού της αναπτυξιακής στρατηγικής; Ή μετά τους λοιμωξιολόγους θα πρέπει να πάνε σπίτι τους και οι οικονομολόγοι;

Το ερώτημα δεν είναι μόνο πολιτικό, είναι και τεχνοκρατικού χαρακτήρα. Και η ουσία του είναι εάν το μοντέλο «Κάντο όπως ο Τσιόδρας» μπορεί να εφαρμοστεί και στην οικονομία. Αν αρκεί μια ομάδα καθηγητών για την αντιμετώπιση όχι μιας υγειονομικής αλλά μιας οικονομικής κρίσης.

Δεν χρειάζεται να ανατρέξει κανείς στα αντιτεχνοκρατικά αντανακλαστικά του ΣΥΡΙΖΑ για να βρει την απάντηση. Μπορεί να θυμηθεί τον Μπίσμαρκ και τον διάσημο αφορισμό του «Καθηγητές τρεις και χάθηκε η πατρίς». Με άλλα λόγια, δεν είναι μόνο οι συριζαίοι που δεν εμπιστεύονται τους τεχνοκράτες, ήταν και ένας γερμανός καγκελάριος που προτιμούσε να εμπιστευτεί το πολιτικό του ένστικτο από την ακαδημαϊκή θεωρία.

Καμία πρωτοτυπία. Στην πραγματικότητα ούτε το Μαξίμου εμπιστεύεται ακριβώς το μοντέλο που δούλεψε τόσο αποτελεσματικά στην πανδημία. Το μοντέλο έχει όρια και έχει ακόμη μικρότερα όρια στην οικονομία, δηλαδή σε έναν κλάδο όπου οι σχολές και οι απόψεις είναι πολύ περισσότερες από εκείνες της ιατρικής. Επιπλέον, έχει πολιτικό φορτίο. Κανένας δεν θα μπορούσε να κατηγορήσει τον Σωτήρη Τσιόδρα ως «νεοφιλελεύθερο» – ούτε καν εκείνοι που αναζητούσαν συνεχώς ψεγάδια τόσο στη δημόσια παρουσία του όσο και στον επιστημονικό του λόγο. Αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο πως θα αποφύγει αυτήν ή οποιαδήποτε άλλη στάμπα ο Χριστόφορος Πισσαρίδης.

Οι στάμπες δύσκολα κολλάνε στα Νομπέλ. Αλλά μπορεί να δημιουργήσουν κλίμα. Μπορεί να γίνουν η πρώτη ύλη για ψευδοδιλήμματα ακόμη πιο δραματικά διατυπωμένα – «Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο, ο Μητσοτάκης ή ο Πισσαρίδης;» θα μπορούσε να πει κάποιος από τον ΣΥΡΙΖΑ. Είναι κι αυτός ένας λόγος για τον οποίο η διαχείριση του πακέτου βοήθειας της Κομισιόν μένει στο «επιτελικό κράτος», δηλαδή στον στενό πυρήνα της κυβέρνησης. Η διαχείριση του πακέτου δεν είναι μόνο οικονομική, είναι και πολιτική. Απαιτεί και επικοινωνιακή τέχνη εκτός από τεχνοκρατικές προτάσεις.

Το μοντέλο από αυτήν την άποψη δεν είναι ακριβώς «Κάντο όπως ο Τσιόδρας». Αυτή τη φορά δεν ακούμε τους ειδικούς, όπως επαναλάμβανε ο Πρωθυπουργός, με την ίδια αφοσίωση. Ειδικός ήταν και ο Τζόζεφ Στίγκλιτς και άλλοι οικονομολόγοι που δεν έβλεπαν άλλη λύση από την επιστροφή στη δραχμή. Ειδικός ήταν και ο Γιάνης Βαρουφάκης – τόσο ειδικός που από σύμβουλος του Γιώργου Παπανδρέου έγινε γητευτής του Αλέξη Τσίπρα. Εντάξει, οι οικονομολόγοι δεν είναι περισσότεροι από τους προπονητές της εξέδρας. Προβλέπουν όμως καταστροφές, όπως ο Νουριέλ Ρουμπινί. Είναι αριστεροί ή δεξιοί, φιλελεύθεροι ή κρατιστές, ευρωπαϊστές ή δραχμιστές. Και κανένας τους δεν έχει στο βιογραφικό του ομολογημένες αβεβαιότητες, όπως ο Σωτήρης Τσιόδρας.

Αυτό δεν σημαίνει πως η επιτροπή Πισσαρίδη δεν μπορεί να δουλέψει αποτελεσματικά – κι ας λένε από τον ΣΥΡΙΖΑ πως δεν θέλουν να κυβερνούν την κοινωνία οι Πισσαρίδηδες. Είναι αμφίβολο όμως ότι μπορεί να δουλέψει μπροστά στις κάμερες η οικονομία, όπως δούλεψε η πανδημία. Κάντο όπως ο Τσιόδρας ναι. Αλλά με κλειστές τις πόρτες και σβηστούς τους προβολείς.