Θα παλεύουμε για έναν χρόνο με τις συνέπειες της πανδημίας

Η πανδημία του κορωνοϊού συνέπεσε με την ανάληψη των καθηκόντων του. Ο καθηγητής Λαρς Φελντ είναι από τον περασμένο Μάρτιο ο νέος πρόεδρος στο 5μελές Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων – «Συμβούλιο 5 γερμανών σοφών» – που καταρτίζει για λογαριασμό της κυβέρνησης τις ετήσιες εκθέσεις για την εξέλιξη της οικονομίας. Ο οικονομολόγος του Φράιμπουργκ, διευθυντής του Ινστιτούτου Βάλτερ Οϊκεν, αντιμετωπίζει με επιφύλαξη τη διόγκωση των χρεών, αλλά υποστηρίζει την πρόταση Μέρκελ – Μακρόν για το Ταμείο Ανασυγκρότησης της ΕΕ. Μιλώντας στα «ΝΕΑ», εκτιμά ότι επί έναν χρόνο «θα παλεύουμε ακόμα με τις συνέπειες της πανδημίας».

Κύριε Φελντ η κρίση που έφερε ο κορωνοϊός άνοιξε μια μεγάλη συζήτηση κατά πόσο είναι κρίση της παγκοσμιοποίησης ή του καπιταλισμού.

Η συζήτηση πράγματι γίνεται. Κίνδυνο για τον καπιταλισμό δεν βλέπω. Στο τέλος θα είμαστε ικανοποιημένοι, όταν επανέλθουμε σε κανονικές συνθήκες οικονομίας. Υπάρχουν σίγουρα κάποιες χώρες που δεν θα ήθελαν με τίποτα να τεθεί εν αμφιβόλω το οικονομικό τους σύστημα, κυρίως οι ΗΠΑ. Θα φαινόταν πολύ γρήγορα με ποια επιτυχία αυτό το σύστημα βγαίνει γρήγορα από την κρίση, σε αντίθεση με εκείνα τα συστήματα που κινούνται σε σοσιαλιστική κατεύθυνση.

Η ΕΕ δέχεται κριτική ότι δεν αντέδρασε ούτε έγκαιρα, ούτε επαρκώς στην αντιμετώπιση της κορωνοκρίσης. Συμφωνείτε με την κριτική αυτή;

Τέτοιες κρίσεις είναι ούτως ή άλλως υπόθεση της υγειονομικής πολιτικής των κρατών-μελών. Η Κομισιόν αντιλήφθηκε κάπως αργά ότι ένα μέρος των αντιδράσεων των χωρών οδηγούσε στην επαναφορά των συνόρων στην εσωτερική αγορά. Οταν επρόκειτο να διασφαλιστούν η υγειονομική περίθαλψη και η διακίνηση του απαραίτητου υγειονομικού υλικού, υπήρξαν χώρες οι οποίες εμπόδισαν ή επιχείρησαν να βάλουν εμπόδια με συνοριακούς ελέγχους. Εκεί η ΕΕ κάπως κοιμήθηκε. Ωστόσο, στα οικονομικά ζητήματα είχαμε μια σειρά πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που θα πρέπει να τις καταγράψουμε για να δούμε σε ποια μέτρα θα καταλήξουμε. Θεωρώ ότι σ’ αυτό το επίπεδο η Κομισιόν και οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αντέδρασαν αρκετά καλά.

Η πιο πρόσφατη πρωτοβουλία είναι της καγκελαρίου Μέρκελ και του προέδρου Μακρόν για το Ταμείο Ανασυγκρότησης της ΕΕ. Ανοίγει πλέον η Γερμανία τον δρόμο για την αμοιβαιοποίηση χρεών στην ΕΕ;

Δεν είναι ακριβώς έτσι. Γαλλία και Γερμανία άνοιξαν τη δυνατότητα ενός περιορισμένου χρονικά δανεισμού της ΕΕ, διασφαλισμένου με εγγυήσεις των κρατών-μελών. Δεν υπάρχει καμία γενική κοινοτικοποίηση του χρέους. Εάν συναινέσουν όλοι, θα είναι έκφραση μιας ισχυρής και αλληλέγγυας δημοσιονομικής απάντησης της Ευρώπης στην κρίση.

Η Ελλάδα βγήκε εδώ και καιρό από το επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Αλλά μόλις άρχισε να ανακάμπτει από την κρίση χρέους, ήρθε η πανδημία με ό,τι αυτή συνεπάγεται για την οικονομία της χώρας.

Η Ελλάδα έκανε τεράστια βήματα προόδου στο παρελθόν, αυτό επιβραβεύτηκε από τις αγορές με τη μείωση των επιτοκίων. Προστατεύτηκε στην πανδημία, έχει μάλιστα λιγότερα κρούσματα από την Πορτογαλία. Ωστόσο πλήττεται φυσικά από τις συνέπειες της πανδημίας. Αφενός καταρρέει η οικονομία παντού στον κόσμο, συνεπώς και στην Ελλάδα. Αφετέρου με τους περιορισμούς ταξιδιών και μετακινήσεων, εάν σκεφτούμε τη σημασία του τουρισμού για την ελληνική οικονομία, υπάρχει φυσικά ανησυχία κατά πόσο το άνοιγμα των συνόρων από τον Ιούνιο θα οδηγήσει και τους Ευρωπαίους στην απόφαση να ταξιδεύσουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Θα αποτολμούσατε μια πρόγνωση πού θα βρισκόμαστε σε έναν χρόνο τέτοιο καιρό;

Πιστεύω ότι για έναν χρόνο θα χρειαστεί να παλεύουμε ακόμη με τις συνέπειες αυτής της πανδημίας. Ελπίζω ότι θα αποτρέψουμε περαιτέρω αρνητικές επιπτώσεις, για παράδειγμα, μια κρίση της Ευρώπης όπως την τελευταία φορά, είτε πρόκειται για προβλήματα συνταγματικότητας και ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης, είτε προβλήματα στη Νομισματική Ενωση, επειδή τα χρέη των κρατών-μελών θα διογκωθούν και θα θεωρηθούν από τις αγορές πολύ μεγάλα.