Η επόμενη μέρα είναι τώρα

Οταν ο ιός έφτασε στην Ευρώπη, γίναμε μάρτυρες μιας τυπικής ευρωπαϊκής κρίσης. Κυβερνήσεις που υπό πίεση ενεργοποιούν εθνικές διαδικασίες χωρίς συντονισμό με γείτονες και εταίρους, ασύμμετρες προσδοκίες πολιτών που ζητούν ευρωπαϊκή παρέμβαση σε τομείς όπως η υγεία και η παιδεία όπου η ΕΕ δεν έχει ουσιαστικές αρμοδιότητες, αποκάλυψη αδυναμιών στο παραγωγικό και βιομηχανικό μοντέλο και φυσικά οι παραδοσιακοί -και δημόσιοι- καβγάδες περί του πρακτέου.

Ανάλογα προβλέψιμη ήταν και η συνέχεια. Τα Κράτη – μέλη σταδιακά συνειδητοποίησαν τα όρια της εθνικής δράσης σε κρίσιμους τομείς όπως τα σύνορα, η πρόσβαση σε προστατευτικό υλικό, η διασυνοριακή οργάνωση των μεταφορών και οι επαναπατρισμοί. H ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και ο καταλυτικός ρόλος της εφοδιαστικής αλυσίδας κράτησαν τα σουπερμάρκετ μας εξοπλισμένα. Ο ρόλος της ΕΕ ήταν καθοριστικός σε αυτή τη φάση με συνεχείς δράσεις συντονισμού των Υπουργών Υγείας, Μεταφορών, Εσωτερικών και Βιομηχανίας, κοινές προμήθειες υλικού, συστάσεις για κοινή δράση στα εξωτερικά και εσωτερικά μας σύνορα και ενεργοποίηση του ευρωπαϊκού μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων.

Τώρα είναι η ώρα για την επόμενη μέρα. Η ώρα της αλληλεγγύης  και των κοινών λύσεων. Οι στρατηγικές εξόδου δρομολογούνται με τρόπο πολύ πιο συντονισμένο από ό,τι η είσοδος στην πανδημία. Την Τετάρτη η Κομισιόν παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο πακέτο για τον τουρισμό, τις μεταφορές και τη φιλοξενία που περιγράφει τους όρους για ένα ασφαλές ευρωπαϊκό καλοκαίρι. Σε αυτή τη φάση που ανοίγεται μπροστά μας υπάρχουν ακόμη δύο σημαντικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Πρώτον, οι όροι και τα μέσα για  την επανεκκίνηση της οικονομίας και, δεύτερον, τα διδάγματα της πανδημίας για τη μελλοντική πορεία της ΕΕ.

Στο πεδίο της οικονομικής επανεκκίνησης έχουν γίνει ήδη αρκετά, αλλά όχι ακόμη όλα. Είναι στο τραπέζι το πρόγραμμα αγοράς τίτλων -των ελληνικών συμπεριλαμβανομένων- από την ΕΚΤ ύψους 750 δισ., τα 500 δισ. -χωρίς όρους μνημονιακής αιρεσιμότητας- από τον ESM, τα 100 δισ. του προγράμματος SURE για την ασφάλιση της βραχυπρόθεσμης ανεργίας, η ευλυγισία στους κανόνες των διαρθρωτικών ταμείων και φυσικά η κατάργηση των περιορισμών στο Σύμφωνο Σταθερότητας. Λείπει όμως η τελική ψηφίδα στο συνολικό παζλ, ίσως η πιο σημαντική, που θα λάβει τη μορφή ενός Ταμείου Ανάκαμψης και θα παρουσιαστεί τις επόμενες μέρες.

Το Ταμείο Ανάκαμψης πρέπει να περάσει τρία απαιτητικά τεστ. Πρώτον, να έχει ύψος δαπανών που θα ανταποκρίνεται στο πρωτοφανές μέγεθος της ύφεσης που έχουμε μπροστά μας. Δεύτερον, να καλύπτει κατά προτεραιότητα τις ανάγκες των Κρατών και των κλάδων που επλήγησαν περισσότερο και κατά συνέπεια το χρειάζονται επειγόντως. Τρίτον, να έχει το σωστό αναπτυξιακό πρόσημο που δεν θα εξαναγκάζει τον Νότο της Ευρώπης σε δανεισμό αλλά θα τον ανακουφίζει με άμεση βοήθεια.

Σε σχέση με τα διδάγματα της πανδημίας, η ΕΕ πρέπει να βρει τις απαντήσεις της επόμενης μέρας εκεί που η κρίση αποκάλυψε τις αδυναμίες της. Σε ένα παραγωγικό μοντέλο που παράγει ό,τι χρειαζόμαστε, αντί να μας οδηγεί σε εξάρτηση από τους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές μας. Σε περισσότερες κοινές αρμοδιότητες σε τομείς που η Ευρώπη τώρα δεν έχει τα μέσα να δράσει. Σε συστήματα διαχείρισης κρίσεων που θα προλαμβάνουν αντί να διορθώνουν τα προβλήματα που μας απειλούν.

Η επόμενη ημέρα δεν πρέπει απλά να μας βρει ενωμένους. Πρέπει επίσης να σηματοδοτεί την αμετάκλητη δέσμευση όλων μας για ισχυρές, ανθεκτικές και συνεκτικές κοινωνίες και για μια Ευρώπη που προστατεύει.

O Μαργαρίτης Σχοινάς είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής