Ιταλοί αγαπημένοι

Ενας ολόκληρος λαός κρεμασμένος από τα χείλη του πρωθυπουργού. Οικείο ακούγεται, αλλά αλλάξτε λίγο τις παραμέτρους. Βρισκόμαστε στην Ιταλία των 29.000 νεκρών, τη χώρα με το μεγαλύτερο σε διάρκεια lockdown στην Ευρώπη, εκεί όπου η φράση «andrà tutto bene», «όλα θα πάνε καλά», πρώτα έγινε σύνθημα κι έπειτα σώπασε από ντροπή. Είναι βράδυ Κυριακής 26 Απριλίου, οι Ιταλοί μπαίνουν στην όγδοη εβδομάδα καραντίνας. Αλλά το φως κάπως σαν να φαίνεται πια στην άκρη του τούνελ ή τουλάχιστον έχει έρθει η ώρα να μάθουν να κινούνται μέσα στο σκοτάδι. Ο ιταλός πρωθυπουργός, λοιπόν, ο Τζουζέπε Κόντε, τους εξηγεί πως αρχής γενομένης από την 4η Μαΐου θα μπορούν να επισκέπτονται «οικείους» τους, σεβόμενοι φυσικά τις αποστάσεις και φορώντας μάσκες και χωρίς να μαζεύονται πολλοί μαζί. «Congiunti», αυτή ήταν η λέξη που χρησιμοποίησε. Κάτι σαν «οικείοι». Μέσα σε λίγη ώρα, έγινε η λέξη με τις περισσότερες αναζητήσεις στο ιταλικό Ιντερνετ.

Ανθρωποι κουρασμένοι, εξαντλημένοι, κλήθηκαν να την αποκωδικοποιήσουν. Οι συγγενείς είναι «οικείοι», βέβαια, αλλά μέχρι ποιο βαθμό; Και τι ισχύει για τους συγγενείς εξ αγχιστείας; Και οι ερωτευμένοι που μένουν χωριστά; «Ιδού ποιον μπορείτε να θεωρήσετε “οικείο”», έσπευσε να βοηθήσει η «Il Sole 24 Ore». Σύμφωνα με την (οικονομική) εφημερίδα, ένα ζευγάρι αρραβωνιασμένο δεν θα κινδύνευε με πρόστιμο. Μία έξοδος θα ήταν πιο παρακινδυνευμένη για τις λιγότερο επίσημες σχέσεις. Αλλες εφημερίδες, ωστόσο, διαφωνούσαν κατηγορηματικά με αυτή την ανάλυση. «Οικείοι είναι και οι ερωτικοί σύντροφοι», αποφάνθηκε η «Il Messaggero». Αρκεί να είναι «σταθεροί», έσπευσε να επισημάνει στην εφημερίδα «πηγή του πρωθυπουργικού περιβάλλοντος».

Εν μέσω καθολικής σύγχυσης, ο Τζουζέπε Κόντε θέλησε την επομένη να δώσει τις δέουσες διευκρινίσεις. Η λέξη «congiunti», αναγνώρισε, έχει «ευρεία και γενική έννοια». Αυτό που εννοούσε, πρόσθεσε, είναι πως, αρχής γενομένης από την 4η Μαΐου, οι Ιταλοί θα μπορούσαν να επισκέπτονται «συγγενείς, καθώς και εκείνους με τους οποίους διατηρούν σχέσεις σταθερής στοργής». Νέα σπαζοκεφαλιά. Ενα πρωινό τοκ σόου στο κρατικό ραδιόφωνο προσπάθησε να τη λύσει ζητώντας τη βοήθεια του κοινού. Κατακλύστηκε από τηλεφωνήματα και μηνύματα. Ενας προσκεκλημένος, δικηγόρος με ειδίκευση στο οικογενειακό δίκαιο, είπε πως έχει γνωρίσει ζευγάρια που είναι μαζί μόλις μία εβδομάδα και εντούτοις έχουν πιο σταθερή σχέση από κάποια ζευγάρια παντρεμένα εδώ και χρόνια. Μία ακροάτρια θέλησε να διαμαρτυρηθεί για κάτι ακόμα: η 17χρονη κόρη της δεν θα μπορεί επ’ ουδενί να δει τον φίλο της, κι ας μένει μόνο μερικά χιλιόμετρα μακριά, γιατί ζει σε διαφορετική περιφέρεια, στο Αμπρούτσο εκείνος, στους Μάρκε εκείνη, ενώ όλες της οι φίλες μετρούν τις μέρες μέχρι να δουν τα δικά τους αγόρια, που μένουν σε πολύ μεγαλύτερη απόσταση αλλά εντός της ίδιας περιφέρειας, «δεν είναι δίκαιο αυτό».

«Ενα διάταγμα που ρυθμίζει την αγάπη», συνόψισε ο ανταποκριτής της «El Pais» στη Ρώμη, ο Ντανιέλ Βερντού. Μια από τις χώρες με το μεγαλύτερο πρόβλημα οργανωμένου εγκλήματος, σημείωσε, θα μετατρέψει τα όργανά της σε αστυνόμους της στοργής. Ο ίδιος ζει στην ιταλική πρωτεύουσα τρία χρόνια, έχει μαζί με την ή τον σύντροφό του, δεν το διευκρινίζει αυτό, μια κόρη που γεννήθηκε στον Τίβερη, η αντανάκλαση που έβλεπαν ωστόσο στον καθρέφτη που τους έτεινε το ιταλικό κράτος ήταν σκληρή, αδυνατούν, αυτό το διευκρινίζει, να αποδείξουν τον οποιονδήποτε δεσμό «σταθερής στοργής» έξω από τους τέσσερις τοίχους του σπιτιού τους, ετοιμάζονταν να βγουν από το σπίτι με τον τρόμο πως θα τους σταματούσαν.

Τελικά, το Σάββατο, το Παλάτσο Κίτζι έδωσε αναλυτικές διευκρινίσεις. Σύζυγοι, συγκάτοικοι, ζευγάρια με σύμφωνο συμβίωσης, σταθεροί ερωτικοί σύντροφοι, συγγενείς εξ αίματος μέχρι έκτου βαθμού (όπως, για παράδειγμα, τα παιδιά δύο εξαδέλφων) και συγγενείς εξ αγχιστείας μέχρι τέταρτου βαθμού (όπως, για παράδειγμα, τα ανίψια τού / τής συζύγου), όλοι αυτοί περιλαμβάνονται στις «σχέσεις σταθερής στοργής» που επιτράπηκε από χθες στους Ιταλούς να συναντούν. Οι φίλοι, όχι. Και ας είναι συχνά πιο οικογένεια από την οικογένεια, ας είναι κάποιες φορές η μόνη οικογένεια, ας τα έχουν πει όλα από την αρχαιότητα – όπως θύμισε στη «Repubblica» η Μικέλα Μαρτσάνο – ένας Κικέρωνας και ένας Αριστοτέλης. «Οπως λένε, δεν χρειαζόμαστε τόσο τη φωτιά και το νερό, όσο χρειαζόμαστε τη φιλία». «Γιατί κανείς δεν θα προτιμούσε να ζει χωρίς φίλους, έστω κι αν έχει στην κατοχή του όλα τα άλλα αγαθά».

Εξι στους δέκα Ιταλούς δηλώνουν πως θα χρειαστούν ψυχολογική υποστήριξη όταν περάσουν όλα αυτά. Και θα αργήσουν πολύ, όπως θα αργήσουμε όλοι μας, να μοιραστούν μια θεραπευτική αγκαλιά με τους περισσότερους αγαπημένους τους. Η χαλάρωση του lockdown ξεκίνησε χθες στη χώρα εν μέσω σύγχυσης, με τις ιταλικές περιφέρειες να θεσπίζουν συχνά δικούς τους, αντικρουόμενους κανόνες, και φόβου, με ένα «δεύτερο κύμα μολύνσεων» να καραδοκεί, και ανασφάλειας, με το οικονομικό μέλλον να διαγράφεται ζοφερό, αλλά και ελπίδας, ότι με κάποιο τρόπο «andrà tutto bene», να χαρείτε δηλαδή.