Διλήμματα ασφάλειας

Για κάθε χώρα η κρίση του κορωνοϊού προκαλεί τρεις βασικές ανησυχίες στο πεδίο της ασφάλειας. Η πρώτη αφορά την υγεία των στρατιωτών και την ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων. Η δεύτερη σχετίζεται με τις μελλοντικές επιπτώσεις στις αμυντικές δαπάνες. Και η τρίτη συνδέεται με πιθανές απρόβλεπτες εξελίξεις λόγω της αστάθειας.

Στη γειτονιά της Ανατολικής Μεσογείου, η τουρκική πολιτική δεν έχει αλλάξει σε σχέση με την περίοδο πριν από τον κορωνοϊό. Μεταβάλλονται, όμως, οι συσχετισμοί. Η μείωση της ενεργειακής ζήτησης καθιστά τις συζητήσεις για το EastMed Gas Forum άκαιρες. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι η Αγκυρα που χρησιμοποιεί τα δικά της γεωτρύπανα αποκτάει προβάδισμα, έστω και προσωρινό. Για πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις αρχίζουν να απασχολούν ερευνητές σε τουρκικές δεξαμενές σκέψης.

Παράλληλα, στο μέτωπο της Λιβύης, η επίβλεψη του εμπάργκο στην πώληση όπλων εξακολουθεί μεν να αποτελεί προτεραιότητα για Ευρώπη, αλλά τίθενται ερωτήματα κατά πόσο η επιχείρηση «IRINI» αποδειχθεί ανθεκτική.  O ρώσος υπουργός εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει ήδη εκφράσει ορισμένες επιφυλάξεις και ζητάει από την ΕΕ να συνεργαστεί καλύτερα με το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ιδιαίτερης μελέτης χρήζει, επίσης, η εξέλιξη των τουρκορωσικών σχέσεων. Αν και η Αγκυρα συνεργάζεται με τη Μόσχα στη Συρία, παρατηρείται καθυστέρηση στη χρησιμοποίηση των πυραυλικών συστημάτων S-400 από την πρώτη. Ισως η καθυστέρηση αυτή να οφείλεται στον κορωνοϊό. Ισως, ωστόσο, να υποδηλώνει την επιθυμία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για στενότερη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και αυτό γιατί πιθανές αμερικανικές κυρώσεις λόγω των S-400 θα δημιουργούσαν καινούργια προβλήματα στην τουρκική οικονομία.  Το πιο πιθανό σενάριο είναι πως η Αγκυρα προσπαθεί απλώς να κερδίσει χρόνο και επιθυμεί να συνεχίσει με τη στρατηγική της ταλάντωσης.

Τέλος, η σημερινή κρίση επιβάλλει συστηματική ανάλυση των εξελίξεων στον Νότο και της λειτουργίας του Μεσογειακού Διαλόγου του Νότου. Αν ο κορωνοϊός τεθεί εκτός ελέγχου στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, θα αυξηθεί η δυσκολία φύλαξης των συνόρων της Συμμαχίας.

Ο δρ Γιώργος Ν. Τζογόπουλος είναι ερευνητής στο Begin-Sadat Centre for Strategic Studies και το ΕΛΙΑΜΕΠ, και διδάσκει Διεθνείς Σχέσεις στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης