Πώς ο COVID-19 αλλάζει τη βιομηχανία

Καθώς κλιμακώνεται η πανδημία του COVID-19, οι κίνδυνοι που ενυπάρχουν στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού είναι πιο εμφανείς από ποτέ. Αντί να περιμένουμε να επιστρέψουμε στην εργασία σαν να μην τρέχει τίποτε, με τις βιομηχανικές δραστηριότητες να είναι συγκεντρωμένες σε χώρες όπου η εργασία είναι φτηνή και άφθονη, οι εταιρείες ανεπτυγμένων οικονομιών μετατοπίζουν το ενδιαφέρον τους στους εργαζόμενους με τους χαμηλότερυς μισθούς όλων: τα ρομπότ.

Σε μια εποχή όπου η χρήση ρομπότ είναι φτηνότερη από ποτέ, το κίνητρο για την ανάκτηση της παραγωγής είναι ακόμα πιο έντονο. Η αριθμητική είναι απλή. Μια εταιρεία στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, θα έπρεπε να πληρώσει έναν αμερικανό εργαζόμενο πολύ περισσότερο από, για παράδειγμα, έναν στο Βιετνάμ ή στο Μπανγκλαντές. Αλλά ένα ρομπότ με έδρα τις ΗΠΑ δεν θα απαιτούσε καθόλου μισθούς, πόσω μάλλον παροχές όπως ασφάλιση υγείας ή άδεια ασθενείας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι βιομηχανίες στις οποίες πραγματοποιούνται αλλαγές στη δραστηριότητα είναι σε χημικά, μεταλλικά, ηλεκτρικά προϊόντα και ηλεκτρονικά. Η χημική βιομηχανία ξεχωρίζει ως η κορυφαία στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιταλία και στις ΗΠΑ. Αυτή η τάση αποτελεί σοβαρή απειλή για τα αναπτυξιακά μοντέλα πολλών αναπτυσσόμενων χωρών, τα οποία εξαρτώνται από τη χαμηλού κόστους παραγωγή και τις εξαγωγές.

Στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, ορισμένες χώρες ανταποκρίθηκαν σε αυτή την πρόκληση επενδύοντας σε ρομπότ. Η Τσεχία, η Σλοβακία και η Σλοβενία (που διαθέτουν ξένους κλάδους αυτοκινήτων) έχουν πλέον περισσότερα ρομπότ ανά 10.000 εργαζόμενους από τις ΗΠΑ ή τη Γαλλία. Και η στρατηγική φαίνεται να λειτουργεί: παραμένουν ένας ελκυστικός προορισμός μεταφοράς παραγωγής για πλούσιες χώρες.

Οι χαμηλού κόστους κόμβοι παραγωγής στην Ασία μπορεί να τα βρουν πιο σκούρα, ειδικά μετά την πανδημία. Η Κίνα, η οποία εξασφάλισε την οικονομική της άνοδο ως επίκεντρο πολλών αλυσίδων, θα αντιμετωπίσει ιδιαίτερα σοβαρές προκλήσεις, παρά τα σχέδιά της για μετάβαση σε δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και αύξηση της εγχώριας κατανάλωσης. Μεταξύ της αύξησης του προστατευτισμού υπό την προεδρία του Τραμπ και της πανδημίας του COVID-19, οι προηγμένες οικονομίες φαίνεται να οδεύουν προς βιομηχανική αναγέννηση. Αλλά ενώ αυτό μπορεί να μειώσει τους κινδύνους για τις μεγάλες επιχειρήσεις, πιθανώς δεν θα ωφελήσει μεγάλο αριθμό εργαζομένων με πολλές προηγμένες οικονομίες, μάλλον στις αναπτυσσόμενες χώρες, από τις οποίες μετατοπίζεται η παραγωγή. Για τον λόγο αυτόν οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εφαρμόσουν πολιτικές κατάλληλες για αυτή τη νέα οικονομική τάξη.

Η Ντάλια Μαρίν είναι επικεφαλής διεθνών οικονομικών στο University of Munich και ερευνήτρια στο Centre for Economic Policy Research