Η ανάγκη για ήρωες

Ο θάνατος του Μανώλη Γλέζου τροφοδότησε ένα πάνδημο κύμα σεβαστικής αποδοχής στο πρόσωπό του και στο παράδειγμα της ζωής του – στην αφοσίωσή του στις ιδέες του (με τις απαραίτητες προσαρμογές στο πέρασμα του χρόνου), στη γενναιότητά του, στον πατριωτισμό του, στην αυταπάρνησή του, στη μαχητικότητά του. Η μεγάλη τύχη του να ζήσει πολλά χρόνια και να είναι ενεργός και στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών αγώνων τον περιέβαλε με τον σεβασμό που αποδιδόταν στον σοφό Νέστορα. Και η μορφή του ως ηλικιωμένου μυστακοφόρου, ενός λεβεντόγερου που ατενώς κοιτάζει μπροστά, οδηγεί – με τον τρόπο που περιγράφει ο Ρολάν Μπαρτ την εικόνα να εγκλωβίζει στην ερμηνεία της – σε ταυτίσεις: ο νεκρός που τον τιμά η πολιτεία είναι ταυτόχρονα και ένα πολύ οικείο μας πρόσωπο, ένας λατρεμένος παππούς, αυστηρός και τρυφερός.

Αν διαβάσει κανείς τα μηνύματα των πολιτικών που έκαναν λόγο για τον Μανώλη Γλέζο, αν δει τις πρώτες νεκρολογίες που δημοσιεύτηκαν θα διαπιστώσει ότι, σχεδόν παντού, η σχεδόν πάνδημη, σχεδόν λατρευτική αναφορά στον τεθνεώτα γίνεται από την οπτική γωνία των ζώντων. Για τους οπαδούς του ΣΥΡΙΖΑ, είναι ο διαχρονικός ήρωας της Αριστεράς, ένα σύμβολο ήδη από τα χρόνια της Κατοχής που στρατεύθηκε στο αντιμνημονιακό κίνημα («ξεχνιέται», όμως, η απομάκρυνσή του από το κόμμα μετά τη ρεαλιστική κωλοτούμπα του Αλέξη Τσίπρα και την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου). Για τους παραδοσιακούς πασόκους είναι, ανέκαθεν ήταν, η αριστερή μορφή που συνέδεε την αντίσταση στους κατακτητές στη νεοαντιστασιακή ρητορική του ανδρεοπαπανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ – το υπενθύμισε και η Φώφη Γεννηματά, που πολιτεύεται ως κληρονόμος του Ανδρέα. Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι ο «μεγάλος Ελληνας», «αυτός που πρώτος κατέβασε το σύμβολο των κατακτητών από την Ακρόπολη για να αναδειχθεί, έτσι, ο ίδιος σε σύμβολο της ελεύθερης πατρίδας μας» – μάλιστα, στο μήνυμά του, θύμισε την καλή σχέση που είχε με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, την οποία επισφράγισε πηγαίνοντας επίσκεψη με ένα κόκκινο γαρίφαλο στον γιο του, τον σημερινό Πρωθυπουργό, το βράδυ που πέθανε ο πατέρας του. Ακόμα και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, που βρήκε τον Γλέζο απέναντί της όταν προσπάθησε να εμποδίσει τον γερμανό πρέσβη να καταθέσει στεφάνι στο μνημείο των θυμάτων του ναζισμού στο Δίστομο, σίγουρα θα έχει μια θετική ανάμνηση…

Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη για ήρωες, και τα συμπεριληπτικά χαρακτηριστικά του Μανώλη Γλέζου προσφέρουν τη δυνατότητα της οικειοποίησής του από πολλούς και διαφορετικούς. Ορισμένα χαρατηριστικά του βίου του, που δεν ενώνονται σε αυτή τη συμπερίληψη, εύκολα μπορούν να υπερπηδηθούν, αφού είναι ιστορικές λεπτομέρειες, π.χ. η καμπάνια του στους έγκλειστους των γκουλάγκ της ΕΣΣΔ υπέρ των κρατούμενων της Μακρονήσου (για την οποία γράφει ο Σολζενίτσιν), το προσκύνημά του στον Εμβέρ Χότζα, η προσπάθεια να εκδώσει «λαϊκή» εφημερίδα με τον Γιώργο Κουρή, η στήριξη στον Μιλόσεβιτς και στον Κάρατζιτς…

Οι άνθρωποι έχουν ανάγκη από ήρωες – από θετικά πρότυπα. Ο Γλέζος υπήρξε πρότυπο μιας εποχής που φεύγει. Οι εποχές που έρχονται επιζητούν τις δικές τους ταυτίσεις. Κορυφαίες αξίες είναι η δημοκρατία, ο πατριωτισμός, η αλληλεγγύη, η αυταπάρνηση. Αλλά επίσης κορυφαίες αξίες είναι η γνώση, η πίστη στην αξία των ειδικών, η ηθική της ευθύνης, οι ανοιχτοί ορίζοντες, η σημασία της ατομικότητας αλλά και της συλλογικής δράσης, η αναγνώριση της αξίας της εργασίας, η πνευματικότητα και το χιούμορ. Οι ήρωες της αυριανής μέρας θα μοιάζουν περισσότερο με τους ανθρώπους που δίνουν νόημα, αξία και περιεχόμενο στην καθημερινότητά μας, στις ζωές μας.