«Ο θάνατός του με απελευθέρωσε»

Ο εγκλεισμός στο σπίτι σας άρχισε όταν τελείωσε μια πετυχημένη σεζόν για εσάς. Προλάβατε να κάνατε σχεδόν όλες τις παραστάσεις στις «Φυλές» της Νίνα Ρέιν – σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά – στο Θέατρο Σταθμός, από το έργο που γράψατε εσείς και σκηνοθετήσατε «Οι μάρτυρες των Αθηνών».

Στο πρώτο έργο που παιζόταν για δεύτερη χρονιά μόνο μια παράσταση δεν προλάβαμε να κάνουμε. «Οι μάρτυρες των Αθηνών» ήταν μια παράσταση που αφορούσε τη ζωή των απλών ανθρώπων στην περίοδο της Κατοχής. Και αυτή τη στιγμή τη συμπεριλαμβάνω σε εκείνες που απόλαυσα και στη δημιουργική φάση αλλά και στην περίοδο της συνεργασίας. Και σε μια δουλειά που τη χαρακτηρίζει η θνησιμότητα μπορώ να πω ότι τα συναισθήματα που σου δημιουργούνται είναι τα πολύτιμα δώρα που σου αφήνουν.

Είναι οι στιγμές μάλλον που σκέφτεστε ότι κάνατε τη σωστή επαγγελματική επιλογή. Ποιο είναι το σημείο που εντοπίσατε ότι η πορεία σας άρχισε να γίνεται ανοδική;

Μόλις άρχισα να παίρνω την κατάσταση στα χέρια μου. Οταν δηλαδή ένιωσα ότι απειλούμαι και οφείλω να ενηλικιωθώ για να επιβιώσω.

Αυτό δηλαδή πότε συνέβη;

Με τον θάνατο του πατέρα μου. Με την ασθένειά του αρχικά η οποία εκδηλώθηκε πριν πέντε χρόνια. Θυμάμαι μάλιστα ότι είχα πάει στο γραφείο του εκείνο το καλοκαίρι και του είχα πει, «μπαμπά πολύ δουλεύεις, θα πάθεις τίποτα και θα τρέχουμε». Επαιζα τότε στην «Αντιγόνη» με την οποία κάναμε περιοδεία με τον Νικήτα Τσακίρογλου και την Ιωάννα Παππά. Δεν πέρασε καιρός και πραγματικά αυτό το «τίποτα» άρχισε να δίνει το στίγμα του.

Τι ακριβώς έγινε;

Εννιά μήνες πάλεψε ο πατέρας μου με τον καρκίνο. Μετά το Πάσχα είχε μία αναλαμπή και έδειχνε ότι πήγαινε καλά. Θυμάμαι ότι είχε μια ανησυχία να τελειώσει το σπίτι του στο χωριό, στο Νεοχώρι Μεσολογγίου. Συνέβη μάλιστα μία τραγική σύμπτωση: και η μητέρα του είχε φύγει, μόλις είχε χτίσει το δικό της σπίτι. Επιστέφω σε εκείνη τη δύσκολη για μένα περίοδο για να σου πω ότι είναι πια 12 Ιουλίου 2016, παίζουμε στη Θεσσαλονίκη την «Αντιγόνη» και εμφανίζεται στον μπαμπά μου ένας πυρετός ο οποίος σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τότε των γιατρών δεν έδειχνε να είναι ανησυχητικός. Κάνει όμως εισαγωγή στο νοσοκομείο και μου τηλεφωνούν οι δικοί μου όταν εγώ ήμουν με την παράσταση στα Γιάννινα. Παίρνω το ΚΤΕΛ και έρχομαι στην Αθήνα. Οταν έφτασα στο νοσοκομείο για να τον δω δεν με γνώρισε.

Πώς νιώσατε;

Περίεργα. Με ρώτησε «τι έχεις;». Η κατάστασή του όπως έδειξαν οι εξετάσεις δεν είχε επιστροφή. Επέστρεψα στον θίασο αποκαρδιωμένος, διότι η παράσταση συνεχιζόταν, και θα έπαιζα για πρώτη φορά στο χωριό του. Εκείνη την ημέρα έμεινα για πρώτη φορά στο σπίτι που είχε χτίσει. Και αυτός είχε κοιμηθεί μόνο μία φορά, το Πάσχα. Είναι λίγο συμβολικό αυτό.

Για ποιον λόγο;

Ο πατέρας μου δεν ήθελε να γίνω ηθοποιός. Αυτό είναι ένα κλειδί στη σχέση μας, είναι το δύσκολο σημείο. Πριν φτάσω εκεί όμως να συνεχίσω από το σημείο όπου εκείνη την ημέρα ξημερώματα χτυπάει το θυροτηλέφωνο, ήταν μια γειτόνισσα που μου είπε ότι πρέπει να ετοιμαστώ γιατί θα περάσει να με πάρει εσπευσμένα ένας θείος μου για να πάμε στην Αθήνα. Κατάλαβα ότι η κατάσταση του πατέρα μου ήταν πάρα πολύ δύσκολη, ήξερα ότι θα έφευγε. Οταν μας επέτρεπαν να τον δούμε και παρ’ όλο που οι γιατροί μας έλεγαν ότι οι ασθενείς στην εντατική και σ’ αυτή την κατάσταση που ήταν ο πατέρας μου δεν άκουγαν, εγώ προσπαθούσα να επικοινωνήσω μαζί του.

Τι του λέγατε;

«Μπαμπά θα πάνε όλα καλά, μην ανησυχείς, μας έχεις δώσει τόσα πολλά εφόδια, είμαστε ευγνώμονες, μην έχεις καμιά ανησυχία για μας», προσπαθούσα να τον απελευθερώσω και έβλεπα τα μάτια του να τρέχουν. Αυτό ήταν το μόνο θαύμα που πίστεψα εκείνη την ώρα. Και όσο περίμενα στο δωμάτιο της αναμονής περνούσαν όλες οι δύσκολες καταστάσεις που έζησα μαζί του και όσα δεν πρόλαβα να του πω.

Δεν ήταν σύμφωνος με την απόφασή σας να σπουδάσετε ηθοποιός.

Πάντα σκεφτόμουν ότι το θέατρο είναι ο δρόμος που θέλω να πάρω αλλά δεν το έλεγα. Δεν τολμούσα. Ημουν άριστος μαθητής και όπως συμβαίνει στις περισσότερες περιπτώσεις μια τέτοια απόφαση ενός εφήβου με πατέρα νομικό σοκάρει.

Πώς αντέδρασε;

Οπως μπορεί να φανταστεί κανείς. Εντονοι καβγάδες και συγκρούσεις επώδυνες. Σχεδόν πιαστήκαμε στα χέρια. Εφυγα από το σπίτι αποφασισμένος να κάνω αυτό που αγαπούσα. Πολλές φορές σκέφτηκα ότι σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση που είχε δημιουργηθεί με τον πατέρα μου υπήρχε μια αντίφαση.

Τι εννοείτε;

Ο πατέρας μου με έμαθε να αγαπάω το θέατρο. Εκείνος με πήγαινε να παρακολουθώ παραστάσεις, να διαβάζω βιβλία. Θυμάμαι ότι με συνόδευε μέχρι το θέατρο, με άφηνε γιατί είχε δουλειά και επέστρεφε να με πάρει. Είχα δει όλους τους μεγάλους ηθοποιούς. Και το βράδυ πριν φύγει περνούσαν όλα αυτά που περάσαμε από το μυαλό μου. Ημουν στην Κύπρο, όπου πήγα για να συνεχίσω τις παραστάσεις με την Αντιγόνη, και βλέπω στον ύπνο μου έναν φίλο μου να μου λέει βιάσου. Παίρνω ένα ταξί και από την Κύπρο, στον ύπνο μου όλα αυτά, βρέθηκα στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Ενα σχεδόν προφητικό όνειρο. Λίγο αργότερα στο Δημοτικό Θέατρο έκανα την πρώτη μου σκηνοθεσία. Για μένα η σκηνοθεσία έχει να κάνει με την ενηλικίωσή μου. Το επόμενο βράδυ επέστρεψα από την Κύπρο στην Αθήνα και πρόλαβα να τον δω. Ξύπνησα το πρωί της 1ης Αυγούστου σαν να είχε ξεριζωθεί κάτι από μέσα μου Ενιωθα σαν να είχα πάθει υπαρξιακό hangover. Δεν μπορούσα να κουνηθώ και λέω στη μητέρα μου, σήμερα θα φύγει ο πατέρας. Ετσι και έγινε.

Η συντριβή, παρ’ όλο που γνωρίζει κανείς το τέλος, είναι πάντα ισχυρή.

Είναι από τις στιγμές που δεν ξέρεις τι να ευχηθείς. Πού να πιστέψεις και τι θες να σου συμβεί. Αυτή η βασανιστική αναμονή όπου γνωρίζεις ποια θα είναι η κατάληξη και ξέρεις ότι δεν μπορείς να την αποφύγεις. Την ίδια στιγμή ξέρεις τον πόνο που θα νιώσεις. Την ημέρα του αποχαιρετισμού του κατάλαβα ότι ξεκινάει η ενηλικίωσή μου.

Η σχέση σας αποκαταστάθηκε;

Ναι. Ερχεται στο μυαλό μου μια φράση του Καζαντζάκη που είχα διαβάσει αναφερόμενος στον θάνατο: «Τώρα σκίζεται το συγχωροχάρτι».

Ερχεται με έναν τρόπο η απελευθέρωση.

Ναι και μπορώ να πω ότι ο θάνατός του με απελευθέρωσε. Πολύς κόσμος το νιώθει χωρίς να μπορεί να το πει. Σκέφτομαι ότι συμβαίνει διότι οι γονείς με έναν τρόπο όσο ζουν απορροφούν τον φόβο του θανάτου. Τα παιδιά δεν σκέφτονται το τέλος όσο έχουν τη μητέρα και τον πατέρα τους στη ζωή. Οταν όμως φεύγουν, όσο μικρά κι αν είναι τα παιδιά, νιώθουν την ανάσα του θανάτου πιο κοντά τους. Την ίδια στιγμή, όσο πιο κοντά στον θάνατο βρίσκεσαι, τόσο πιο πολύ έχεις την ανάγκη να απολαύσεις τη ζωή.

Τι λείπει από τη ζωή σας;

Οι άνθρωποι που μπορούσα να μιλήσω όταν ήθελα να ρωτήσω «τώρα τι να κάνω;»: Ο μπαμπάς μου, η Λούλα Αναγνωστάκη και ο Μάνος Ελευθερίου. Ηταν εκείνοι που τους συμβουλευόμουν και μιλούσαμε καθημερινά. Περνώντας όμως όλες αυτές τις επώδυνες καταστάσεις με τον θάνατό τους έμαθα να είμαι πιο ψύχραιμος. Ξέρω πώς να διαχειρίζομαι τις καταστάσεις και να φτάνω στο επόμενο στάδιο. Δεν ήταν εύκολο αλλά η ανάγκη να επιβιώσω και συναισθηματικά και πρακτικά μού έδειξε τον τρόπο.

Μελλοντικά σχέδια;

Μόλις άρχισα πρόβες με τον Περικλή Μουστάκη και τον Μάνο Στεφανάκη, με σκηνοθέτη τον Γιάννη Λεοντάρη, το πιο πρόσφατο έργο του Martin Sherman «Gently down the stream» που το μεταφράσαμε «Οπως πάει το ποτάμι». Σταματήσαμε τις πρόβες βέβαια αλλά προλάβαμε να βιντεοσκοπήσουμε μια για να θυμηθούμε σε ποιο σημείο ήμασταν όταν θα αρχίσουμε ξανά. Ελπίζουμε το φθινόπωρο να είμαστε στη σκηνή γιατί τα καλοκαιρινά σχέδια έχουν όλα ανατραπεί. Ηταν προγραμματισμένο να το παίξουμε μετά το Πάσχα αλλά με τους παρούσες συνθήκες είναι δύσκολο. Η ζωή όμως θα μας δείξει ξανά τον δρόμο.