Η χειρότερη εβδομάδα από την κρίση του 2008

Τη χειρότερη εβδομάδα μετά το ξέσπασμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 έζησαν το Χρηματιστήριο Αθηνών, η Γουόλ Στριτ και όλα τα άλλα διεθνή χρηματιστήρια, καθώς η έξαρση της επιδημίας του κορωνοϊού σε συνδυασμό με τον πόλεμο τιμών στο πετρέλαιο οδήγησαν τους επενδυτές σε μαζική έξοδο από τις μετοχές. Η ένταση της βουτιάς μάλιστα θύμισε ακόμη και μέρες του κραχ του 1987 και χρειάστηκε παρέμβαση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και της Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ με τη χορήγηση τεράστιας ρευστότητας στην αγορά – άνω των 120 δισ. ευρώ και 1,5 τρισ. δολ. αντίστοιχα – σε μια προσπάθεια να ανακοπεί το ξεπούλημα.

Οι κεφαλαιαγορές βρέθηκαν στο μάτι του κυκλώνα όλη την εβδομάδα. Η Μαύρη Δευτέρα και στη συνέχεια η Μαύρη Πέμπτη προκάλεσαν σοκ στις αγορές με ημερήσιες βουτιές που έφτασαν ακόμη και το 8% για τα μεγάλα διεθνή χρηματιστήρια, περιλαμβανομένου και του δείκτη Dow Jones στη Νέα Υόρκη καθώς και των αγορών σε Λονδίνο, Παρίσι και Φρανκφούρτη. Στην Αθήνα ο Γενικός Δείκτης δέχτηκε ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα.

Οι εξελίξεις έχουν όλα τα χαρακτηριστικά μιας κρίσης εν εξελίξει. Στη συνέχεια και μέσα στην εβδομάδα καταγράφηκαν και ανοδικές αντιδράσεις στις αγορές, οι οποίες κράτησαν όμως για μια συνεδρίαση πριν να εκδηλωθούν την επόμενη νέες πιέσεις. Πρόκειται, όπως λένε αναλυτές της αγοράς με μεγάλη εμπειρία, για χαρακτηριστική συμπεριφορά χρηματιστηρίων σε περιδίνηση μετά από μεγάλη πτώση, η οποία είχε καταγραφεί για τελευταία φορά μετά τη χρεοκοπία της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008. Η κρίση της Lehman Brothers είχε σηματοδοτήσει την απαρχή μιας δεκαετούς χρηματοπιστωτικής και χρηματοοικονομικής κρίσης. Αυτή τη φορά βέβαια υπάρχει περισσότερη αισιοδοξία ότι η κρίση θα διαρκέσει λιγότερο. Ολα όμως θα εξαρτηθούν από την πορεία της επιδημίας και τις επιπτώσεις που θα έχει στην οικονομία με το κόστος να υπολογίζεται από το Μπλούμπεργκ πάνω από τα 2,7 τρισ. δολάρια στη χειρότερη περίπτωση της πανδημίας.

Οπως εξήγησε ο επικεφαλής Οικονομολόγος της Allianz Μοχάμεντ Ελ Εριάν σε άρθρο του στους Φαινάνσιαλ Τάιμς, η οικονομία αντιμετωπίζει τρεις μεγάλες προκλήσεις που θυμίζουν την κατάσταση που επικρατούσε το 2008.

Το πρώτο αρνητικό είναι ότι ο κορωνοϊός καταστρέφει ταυτόχρονα την προσφορά και τη ζήτηση. Αυτό έχει υπονομεύσει τη δυναμική της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης, σύμφωνα με τον Ελ Εριάν. Δεύτερον, οι κεντρικές τράπεζες δεν θεωρούνται πλέον ικανές να αντισταθμίσουν την οικονομική αστάθεια μέσω χορήγησης ρευστότητας και χαμηλότερων επιτοκίων, αφού τα επιτόκια αυτά είναι ήδη αρνητικά στην Ευρώπη. Τέλος η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να ξεκινήσει πόλεμο τιμών πετρελαίου έχει θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των μικρών πετρελαϊκών εταιρειών και υπονόμευσε τμήματα της αγοράς εταιρικών ομολόγων.

Πλέον υπάρχει κίνδυνος ύφεσης μεταξύ πολλών χωρών, όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία. Υπάρχει όμως και μια σημαντική διαφορά. Επειδή η κρίση δεν προέρχεται από τις τράπεζες, δεν θέτει σε κίνδυνο το νευραλγικό κέντρο όλων των σύγχρονων οικονομιών που βασίζονται στην αγορά, δηλαδή των συστημάτων πληρωμών και διακανονισμών, αναφέρει ο Ελ Εριάν.

Καθοριστικός παράγοντες για τις αγορές και την οικονομία αναμένεται ότι θα είναι το αμέσως επόμενο διάστημα η αποτελεσματικότητα των μέτρων που ανακοινώνουν κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες.