«Είχα νιώσει τελείως κενός και αδικημένος»

Οι matrix οθόνες μέσα στο καμαρίνι σας που σας στέλνουν εικόνες από τον χώρο και το πρόγραμμα του μαγαζιού δεν σας αποσπούν; Σαν να θέλετε να έχετε τον έλεγχο των πάντων.

Δεν έχω την ανάγκη να τα ελέγχω, αυτά έχουν την ανάγκη να τα παρακολουθώ (γελάει δυνατά). Προσπαθούμε να δίνουμε το καλύτερο στον πελάτη. Ξέρω ότι ακούγεται άσχημα η εν λόγω λέξη, αλλά έτσι είναι. Η εποχή που ζούμε μπορεί σου φέρει στα χέρια που κρατάς το κινητό σου όλο τον κόσμο. Η απαίτηση που έχει το κοινό το οποίο έρχεται να μας δει είναι πολύ μεγάλες και πολύ ανταγωνιστικές. Κάθε βραδιά είναι ξεχωριστή. Σέρβις, υποδοχή, ήχος, τα πάντα θα πρέπει να είναι πάρα πολύ καλά μελετημένα.

Οσα μου αναφέρετε δεν συνδέονται με το καλλιτεχνικό κομμάτι, το οποίο είναι και το ζητούμενο.  

Επιδιώκω να υπάρχει ισορροπία και αρτιότητα με πολύ κόπο, πολλή προσπάθεια και πολλή αγάπη. Δεν θα μιλήσω για τους συχνούς θαμώνες γιατί αυτοί σε συνηθίζουν, ξέρουν τι θα συναντήσουν. Αυτός όμως που ακούει τη μουσική μου, την παρακολουθεί και δεν με έχει δει ποτέ ζωντανά σχηματίζει μια ρομαντική εικόνα. Οταν θα του δοθεί η δυνατότητα να έρθει να με δει μια φορά στη ζωή του, πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο άψογα. Είναι σαν ένα βιβλίο που διαβάζεις και το βλέπεις να γίνεται ταινία. Πόσο δύσκολο είναι ένα φιλμ να κοντράρει ένα βιβλίο;

Σας έχει συμβεί;

Βέβαια, με τον Τόλκιν (Τζον Ρόναλντ Ρόιελ Τόλκιν, συγγραφέας του Αρχοντα των Δαχτυλιδιών). Αλλά για να επιστρέψουμε σε αυτό που με ρώτησες, κάποιος που έχει αγαπήσει ένα τραγούδι σου και το έχει συνδυάσει με μια ιδιαίτερη στιγμή της ζωής του, σε τοποθετεί πολύ ψηλά. Οπότε πρέπει να προσπαθήσεις να ανταποκριθείς σε αυτό.

Και η δική σας θέση είναι ρομαντική.

Ρεαλιστική θα έλεγα. Χρειάζεται δουλειά, έστω και αν κάποια στιγμή κι εμείς υπερβάλλουμε.

Πριν από το θέμα της υπερβολής θίξατε το θέμα της ευθύνης…

Δεν αισθάνομαι ευθύνη. Ευθύνη θα αισθανόμουν αν ένα τραγούδι μου είχε ένα δίδαγμα και κατεύθυνε τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου. Τα κομμάτια μου εκφράζουν πρωτίστως εμένα, διότι συνδέονται με τη δική μου ζωή. Με κάτι που έχω ακούσει, ή φανταστεί και με έχει αγγίξει.

Αν δεν αγγίξει το κοινό;

Πάλι καλυμμένος είμαι. Θεωρώ πως ό,τι τραγουδάμε θα πρέπει να μας αφορά και να μας εκφράζει – με έμμεσο ή άμεσο τρόπο. Οσο σκληρό και αν ακουστεί, δεν σημαίνει ότι θα αφορά και όλον τον κόσμο.

Δηλαδή, δεν έχετε στο πίσω μέρος του μυαλού σας αν αυτό που σας δίνουν ή γράφετε θα σημειώσει επιτυχία;  

Αυτό συνδέεται με το εγωιστικό και αλαζονικό κομμάτι του εαυτού μας. Αν πραγματικά ένας καλλιτέχνης έχει ψυχή, δεν τον ενδιαφέρει αυτό.

Αν δεν σας ενδιέφερε να κάνετε επιτυχία δεν θα ήμασταν εδώ τώρα…

Μα φυσικά, αλλά αυτό είναι το συναίσθημα της αλαζονείας και της εμπορικής επιτυχίας. Δεν αφορά το όποιο καλλιτεχνικό αίτημα που έχεις.

Πως δαμάζετε την αλαζονεία σας;

Ο Θεός βοηθάει και εκπληρώνεται η αλαζονεία μου. Οταν γίνεται η επιτυχία, πάντα έρχεται η ικανοποίηση και μπαίνουν όλα στην άκρη. Βέβαια είναι υπέροχο ένα τραγούδι που εκφράζει εσένα να σε συνδέει με τόσο κόσμο. Καθημερινά έχουμε τον πειρασμό της έπαρσης μέσα μας. Το θέμα είναι όταν ξαπλώνεις να γνωρίζεις ποια ήταν η αλαζονεία σου και ποια η πραγματική σου ανάγκη.

Πότε φερθήκατε εγωιστικά και υπερφίαλα;

Πολλές φορές και σε πολλά πράγματα. Στο καλλιτεχνικό κομμάτι, αν έχω συμπεριφερθεί έτσι ήταν από την ανάγκη μου να γοητεύσω το κοινό. Το θέμα του εντυπωσιασμού της σκηνής, για παράδειγμα. Ηθελα, για παράδειγμα, το ΥΤΟΝ που εμφανιζόμαστε να μην μπορεί κάποιος να το θεωρήσει μπουζούκια. Το λαϊκό μαγαζί και τα μπουζούκια είναι όροι παρεξηγημένοι.

Αυτός ο ορθολογιστικός τρόπος και οι παραδοχές σας συνδέονται με τη δύσκολη εκκίνησή σας; Παιδί μεταναστών στην Ολλανδία, σκληρή εργασία από παιδί και σπουδές παράλληλα. Φανταζόσασταν ότι θα το «γυρνούσατε το παιχνίδι;».

Ημουν πάντα πολύ ονειροπόλος και αισιόδοξος σε όποια φάση και να βρισκόμουν. Εβλεπα πάντα με τα πιο φωτεινά χρώματα το μέλλον, λαμπρό και όχι σκοτεινό. Υπήρχε φως στο τούνελ. Οπότε και τα στραβά να προέκυπταν, κοίταζα παραπέρα. Σε κάθε αναποδιά έλεγα το τετριμμένο – που πιστεύω όμως βαθιά – «κάθε εμπόδιο για καλό».

Δεν υπήρξε ποτέ κάτι που να θόλωσε, έστω και λίγο, αυτή την αισιοδοξία σας;

Η πιο δύσκολη στιγμή μου δηλαδή. Ναι βέβαια, και ήταν σε ψυχολογικό επίπεδο και όχι σε οικονομικό. Θυμάμαι ότι είχα νιώσει τελείως κενός και αδικημένος.

Πότε;

Ημουν στην Ολλανδία, σπούδαζα – μηχανικός δομικών έργων – και ήρθα στην Ελλάδα να υπηρετήσω γιατί ένας πρόξενος δεν μου  επέτρεψε να πάρω αναβολή. Αλλά δεν τελειώνει εδώ. Ηρθα στην Ελλάδα – υπόψη, έχω ολλανδική υπηκοότητα – για να υπηρετήσω έξι μήνες, ό,τι ισχύει για όλους τους ομογενείς. Αφήνω τη δουλειά μου και τις σπουδές μου στη μέση και ήρθα να κάνω το εξάμηνο. Η ατυχία μου – που έγινε τύχη τελικά – συνεχίστηκε.

Με ποιον τρόπο;

Ενας ηλίθιος – μέσα σε παρένθεση η λέξη – απεδείχθη ευλογημένος. Αν δεν είχε μπει στη ζωή μου, δεν θα ήμουν εδώ να δίνω συνέντευξη και θα έκανα μια άλλη δουλειά. Αναγκάστηκα να υπηρετήσω 18 μήνες. Τότε ήμουν απελπισμένος και φυσικά δεν μπορούσα να ονειρευτώ την επίδραση και την εξέλιξη που θα είχα στη ζωή μου. Εβλεπα τους φίλους μου να απολύονται στους έξι μήνες και απελπιζόμουν. Χωρίς λόγο υπηρέτησα κανονικά, ενώ είχα ολλανδικό διαβατήριο. Αν πήγαινα δικαστικά θα το κέρδιζα.

Αυτός ο γραφειοκρατικός λόγος…

Και ένα «ηλίθιος» με έκανε Βέρτη.

Του στείλατε ποτέ ευχαριστώ;

Οχι, ίσως να μη ζει.

Οταν μπήκατε στον χώρο του θεάματος και της νύχτας, με αυτή τη συγκρότηση και ενώ φαίνεστε αυτό που λένε «καλό παιδί».

Α μην το λες, είμαι πολύ σκληρός.

Πώς το εννοείτε;

Ημουν ευγενής, αλλά ανυποχώρητος σε αυτά που ήθελα από μικρός. Διεκδικούσα αυτά που δικαιούμουν και έμπαινα μπροστά σε αδικίες που συνέβαιναν.

Δύσκολη πίστα σε έναν ανταγωνιστικό χώρο.

Είναι λάθος ο χαρακτηρισμός. Ακούω και τα παιδιά εδώ, τα κορίτσια στα καμαρίνια να παραπονιούνται ότι δεν τις προσέχουν στις εταιρείες τους και δεν τους βοηθάνε. Λάθος. Η δισκογραφική γιατί να σε βοηθήσει; Μόνος σου γεννάς την ενέργεια και τη δύναμη να πραγματοποιήσεις αυτά που ονειρεύεσαι.

Μιλάτε από θέση ισχύος, θα σας έλεγε κάποιος τρίτος.

Ο ανταγωνισμός είναι με τον εαυτό σου, να τον ξεπεράσεις και να πετύχεις αυτά που θες στη ζωή σου. Ημουν πολύ εγωιστής – όχι για να κάνω επιτυχία και να υπογράψω ένα δισκογραφικό συμβόλαιο.

Αλλά σε τι;

Προσπαθούσα αυτό που έκανα να γινόταν τέλεια. Πήγαινα, θυμάμαι, στο ξεκίνημά μου, τρεις μέρες μόνος μου, φώναζα τους μουσικούς – αυτούς που βλέπεις τώρα έχω ακόμη, και μπορείς να το επιβεβαιώσεις -, θα ζάλιζα τον μαέστρο και θα απαιτούσα αυτό που είχα στο μυαλό μου. Εβλεπα πού υπήρχε το σωστό φως για να στηθώ, να προβάρω το τραγούδι κ.λπ. Θυμάμαι ότι μου έλεγαν «θα σε βγάλω στο καλύτερο μέρος του προγράμματος και θα πεις 10 τραγούδια».

Εσείς τι θέλατε;

Να πω ένα τραγούδι αλλά να είναι τέλειο από κάθε άποψη. Αυτός που θα με ακούσει να το πάρει μαζί του, να το θυμάται. Τότε ήθελα να πω «Το παλιό μου παλτό», στο Ρόδον στη Θεσσαλονίκη.

Οταν αρχίσατε να αποκτάτε φήμη…

Χειροτέρευαν τα πράγματα. Δεν κοιμόμουν. Αγχος για να κάνω καλά αυτό που μου χαρίστηκε.

Η επιτυχία σάς έχει δώσει χρήματα, δόξα, αναγνωρισιμότητα. Τι σας έχει πάρει – εκτός από τον ύπνο;

Τα πρώτα χρόνια πάρα πολλά! Κυρίως χρόνο που τον χρειαζόμουν για να τεμπελιάζω και να κοιμάμαι ή να κάνω διακοπές. Από τα 19 έως τα 28 μου δεν είχα κάνει διακοπές, δεν είχα πάει σε νησί. Ημουν ένα φυτό! Αλλά αυτή η περίοδος δεν ήταν και δημιουργική. Ηταν όμως ένα σκληρό μάθημα που μου έδειξε πως πρέπει να εργάζομαι και όχι να δουλεύω. Θέλω να παράγω έργο και όχι να είμαι υπό καθεστώς δουλείας. Ετσι γίνεσαι ουσιαστικά καλός και ισχυρός.