Τα πολλαπλά {CR}διλήμματα {CR}του Ερντογάν

Ο Ερντογάν, όπως ομολογούν πλέον και σοβαροί τούρκοι δημοσιογράφοι, έχει μπλέξει άσχημα με τις ευφάνταστες επιχειρήσεις του στη Συρία. Ως προς τις κατεχόμενες παραμεθόριες περιοχές από όπου διώχτηκαν οι Κούρδοι, δεν  υπάρχουν ειδήσεις τουρκικής προόδου. Το ίδιο όμως δεν ισχύει για τη στρατηγικής σημασίας συριακή Ιντλίμπ, την οποία πολιορκεί ο συριακός στρατός του Ασαντ με πολλές τοπικές απώλειες. Η επίμαχη πόλη έγινε σταδιακά αποθετήριο τζιχαντιστών αλλά και περιήλθε υπό την προστασία της Τουρκίας. Ο Ερντογάν αντλεί από εκεί μισθοφόρους για να πολεμήσει τον Χαφτάρ στη Λιβύη, για να επανδρώσει τη μεθόριο που κατέλαβε από τους Κούρδους και τώρα για να αντιμετωπίσει την προέλαση του Ασαντ.

Οι τζιχαντιστές της Ιντλίμπ εργάζονται ποικιλοτρόπως για την Τουρκία, εκτός από το να γίνουν πρόσφυγες με τους οποίους ο Ερντογάν θα εκβιάζει την Ευρωπαϊκή Ενωση. Τα κατά φαντασίαν εκατομμύρια που υποτίθεται ότι θα κατέκλυζαν την Τουρκία δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον να περάσουν τα σύνορα. Η πόλη έχει ήδη ζώνη απαγόρευσης πτήσεων και αν οι Τούρκοι παραβιάσουν το καθεστώς αυτό είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν την αντίδραση των Ρώσων. Στο μεταξύ, ο Ασαντ σημειώνει επιτυχίες στην περιοχή, όπως είναι η αποκατάσταση του ελέγχου στον αυτοκινητόδρομο Χαλεπίου – Δαμασκού.

Η προάσπιση μιας ομάδας ριζοσπαστών του Ισλάμ έχει ήδη εκθέσει τους Τούρκους στα μάτια του State Dept. και ασφαλώς δεν τους καθιστούν συμπαθείς στους Ρώσους. Ο Ερντογάν οδήγησε μόνος του την πολιτική του σε αδιέξοδο. Αν αποφασίσει πόλεμο με τους Σύρους, θα βρει μπροστά του τους Ρώσους, αν συνεχίσει να προστατεύει τους τζιχαντιστές, θα θυμώσει όλο τον δυτικό κόσμο, αν εξακολουθήσει να τους χρησιμοποιεί σαν μισθοφόρους, θα βρει απέναντί του όλους τους υπόλοιπους. Τι του μένει πλέον να κάνει; Μια οπισθοχώρηση στο στάδιο αυτό θα του κοστίσει την εσωτερική του εικόνα σαν αδάμαστου ηγέτη της Ανατολικής Μεσογείου και σίγουρα θα αποτελέσει ευκαιρία ανάδειξης των εχθρών του όπως είναι ο Ιμάμογλου. Μια φυγή προς τα εμπρός είναι δυνατό να κοστίσει πλέον στην Τουρκία μια πολύπλευρη ήττα και στον Ερντογάν, ο οποίος βαρύνεται με φήμες καταχρήσεων, την ίδια του την ελευθερία.

Η πιθανότερη εξέλιξη είναι να επιλέξει το σημερινό status quo, με μελλοντική όμως νίκη στον στρατιωτικό τομέα επανάκτησης του συριακού εδάφους από τον Ασαντ και βέβαια τη Ρωσία.

Ο δεσμός που διατηρεί ακόμα τη ρωσοτουρκική σχέση εν ζωή είναι η ελπίδα των πρώτων ότι οι Τούρκοι θα ροκανίσουν τα θεμέλια του ΝΑΤΟ και θα δημιουργήσουν έτσι νέες προοπτικές ρωσικής κυριαρχίας στην Ευρασία. Ο Ερντογάν δεν διαφημίζει τον συνεκτικό του δεσμό με τον Πούτιν, όμως χάρη στον Τραμπ και τον εσωτερικό διχασμό μεταξύ Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών στις ΗΠΑ η διαγωγή της Τουρκίας έναντι του δυτικού αμυντικού συστήματος μπορεί να περνάει ακόμα απαρατήρητη. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση ευτυχώς αγρυπνάει ακόμα η Γαλλία.

Ο Θάνος Μ. Βερέμης είναι ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ