«Το Brexit είναι παγίδα αλλά και ευκαιρία»

Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2020. Η Βρετανία ανοίγει την πόρτα εξόδου της ΕΕ, με σειρά συμφωνιών να εκκρεμούν για υπογραφή μέχρι τέλος του χρόνου για να αποφευχθεί τελικά ένα «άτακτο» Brexit. Ο Φράνσις Μοντ, βαρόνος του Χόρσαμ, μιλώντας στα «ΝΕΑ» χαρακτηρίζει το Brexit παγίδα και ευκαιρία συγχρόνως τονίζοντας ότι αυτό που έχει σημασία είναι οι κινήσεις της Βρετανίας από εδώ και στο εξής και πώς θα επιλέξει να διαδραματίσει τον δικό της ρόλο στον κόσμο μετά την έξοδο από την ΕΕ. Ο λόρδος Φράνσις Μοντ, που θα μιλήσει τον ερχόμενο μήνα στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, είναι ένας Συντηρητικός πολιτικός που μετρά περισσότερα από 25 χρόνια στα κοινοβουλευτικά έδρανα, ενώ έχει υπάρξει υπουργός στις κυβερνήσεις της Μάργκαρετ Θάτσερ, του Τζον Μέιτζορ αλλά και του Ντέιβιντ Κάμερον. Αναφερόμενος στους τομείς όπου θα πρέπει να υπάρξει συνεργασία ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου, τονίζει τους τομείς ασφάλειας, άμυνας και πληροφοριών και υπογραμμίζει ότι η διαδικασία των συμφωνιών που θα πρέπει να υπογραφούν δεν είναι απλά μια εμπορική διαπραγμάτευση…

Brexit: Παγίδα ή ευκαιρία;

Είναι και τα δύο. Εγώ στάθηκα ουδέτερος στην καμπάνια του δημοψηφίσματος τριάμισι χρόνια πριν. Σκέφτηκα ότι τα πλεονεκτήματα της αποχώρησης που υπερασπίζονται οι «αναχωρητές» και τα μειονεκτήματα που προβάλλουν οι υπέρμαχοι της παραμονής ήταν εξαιρετικά υπερβολικά. Δεν πιστεύω ότι ο πλέον σημαντικός παράγοντας για την οικονομική επιτυχία ή την επιρροή στον κόσμο της Βρετανίας έγκειται στο εάν η Βρετανία είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτό που έχει σημασία είναι τι κάνουμε εμείς οι ίδιοι, πώς διαμορφώνουμε τους εγχώριους οικονομικούς κανόνες και πώς παίζουμε τον ρόλο μας στον ευρύτερο κόσμο, ενισχύοντας και χρησιμοποιώντας τον δικό μας μοναδικό συνδυασμό εθνικών πόρων.

Μετά το Brexit, ποιες θα είναι οι συνέπειες για το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ;

Να το θέσω απλά, το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι πιο εκτεθειμένο. Αυτό δεν είναι απαραίτητα αρνητική συνέπεια, αλλά εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους όρους της τελικής συμφωνίας. Κατά την έξοδο από την ΕΕ, η Βρετανία θα είναι πιο εκτεθειμένη σε μεγάλες ευκαιρίες προς τον ευρύτερο κόσμο, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να είναι σε εφαρμογή οι ρυθμίσεις για την αξιοποίηση αυτών των ευκαιριών.

Παρά το  Brexit, για να προχωρήσουν μπροστά Ηνωμένο Βασίλειο και ΕΕ χρειάζονται μια στενή μεταξύ τους σχέση. Πρέπει να δοθεί έμφαση σε δύο βασικούς τομείς, το εμπόριο και την ασφάλεια. Φυσικά, αυτό δείχνει να είναι πρόκληση, αλλά τα περιθώρια μιας συμφωνίας είναι υπαρκτά και είναι αξιοσημείωτο ότι από την ψηφοφορία για το Brexit το 2016 η ΕΕ έχει αρχίσει να δείχνει ότι είναι τελικά ικανή να διεξάγει εμπορικές διαπραγματεύσεις μάλλον με πιο γρήγορους ρυθμούς, σε σχέση με τους εξαιρετικά αργούς ρυθμούς του παρελθόντος.

Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν πρόκειται απλά για μια εμπορική διαπραγμάτευση. Πρέπει να καλύψει το σύνολο των τρόπων με τους οποίους η Βρετανία συνεργάζεται και θα συνεργαστεί στο μέλλον με την ΕΕ. Φυσικά, πρέπει να περιλαμβάνει τους τομείς ασφάλειας, άμυνας και πληροφοριών και στο σύνολο των τομέων αυτών η Βρετανία να μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί ουσιαστικό εταίρο για τους πλησιέστερους γείτονές της. Ελπίζω ότι αυτή τη φορά η κυβέρνηση δεν θα είναι υπό πίεση να παραιτηθεί από αυτό, κατά την έναρξη.

Για την ΕΕ (σ.σ.: η έκθεση) είναι μικρότερη. Με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου η ΕΕ χάνει έναν από τους μεγαλύτερους και πλέον στρατηγικούς της παίκτες. Εάν όμως η ΕΕ των 27 το προσεγγίσει στο σωστό πνεύμα συνεργασίας, δεν υπάρχει κανένας λόγος ώστε κανένα από τα δύο μέρη να μην μπορεί να απολαμβάνει τα οφέλη που μπορεί να δώσει το Ηνωμένο Βασίλειο ως ένας ευέλικτος και δυναμικός εταίρος απέναντι στα μέλη της ΕΕ.

Πιστεύετε ότι το Brexit ενισχύει επίσης τον λαϊκισμό και την ακραία ρητορική;

Δεν πιστεύω ότι το Brexit τα επιδείνωσε – είναι απλώς ένα κοινό φαινόμενο στον κόσμο στον οποίο ζούμε. Ο λαϊκισμός έχει αυξηθεί σε όλη την Ευρώπη αλλά και πολύ ευρύτερα σε όλο τον κόσμο. Υπήρχαν πάντα πολιτικοί που προσέφεραν υπερβολικά απλοϊκές λύσεις για πολύπλοκα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά ζητήματα. Αλλά τα τελευταία χρόνια αυτό έχει αναδειχθεί σε ένα εντελώς νέο επίπεδο.

Πιστεύετε ότι έχει χαθεί το όραμα της ΕΕ και τι θα έπρεπε να γίνει για να το ξανακερδίσει;

Αυτή είναι μια ερώτηση για όσους παραμένουν μέσα σε αυτή. Προσωπικά πιστεύω ότι η ΕΕ έχασε μέρος του οράματος όσον αφορά τον ρόλο της μετά την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Αυτό θα μπορούσε να έχει αποτελέσει μια ζωτική στιγμή στην ανάπτυξη της ΕΕ, με διαφορετικά κράτη – μέλη να συμμετέχουν σε διαφορετικούς τομείς, σε διαφορετικό βαθμό. Υπήρχαν επιλογές μη συμμετοχής για συγκεκριμένες χρονικές περιόδους (opt-out), στο ευρώ, στο κοινωνικό κεφάλαιο, στη Σένγκεν. Αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα μια πολύ πιο ποικιλόμορφη, ευέλικτη και δυναμική Ενωση. Αντ’ αυτού, προχώρησε στη γραμμή ενός άκαμπτου μοντέλου, στη λογική του «ενός μεγέθους που ταιριάζει σε όλους». Νομίζω ότι πολλά από τα τρέχοντα προβλήματα στην ΕΕ απορρέουν από αυτό.

Μπόρις Τζόνσον. Είναι αυτός ο πολιτικός που μπορεί πραγματικά να χειριστεί το Brexit και τι περιμένετε από αυτόν;

Εχει δείξει ότι κατά τη διάρκεια των έξι μηνών έχει ασκήσει καθήκοντα και έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει σημαντικές σχέσεις με τους συναδέλφους του ηγέτες στην ΕΕ. Αυτή η δεξιότητα θα είναι κάτι εξαιρετικά σημαντικό για το Ηνωμένο Βασίλειο όταν βγει τελικά από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Κατανοεί την ανάγκη για το Ηνωμένο Βασίλειο να είναι ένας μαγνήτης για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις και θα είναι ένας λαμπρός πρεσβευτής της χώρας σε όλο τον κόσμο.