«Ισχυρή ΕΕ και ισχυρό ΝΑΤΟ οι προτεραιότητες της Γερμανίας»

Καθησυχαστική ότι η ελληνική και η γερμανική πλευρά θα έχουν κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να προχωρήσουν με εποικοδομητικότερο τρόπο μετά την ενόχληση της Ελλάδας για τη μη συμμετοχή της στη διάσκεψη του Βερολίνου εμφανίζεται η Ντανιέλα Σβάρζερ, διευθύντρια του Γερμανικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής (DGAP, Deutsche Gesellschaft fur Auswartige Politik). Η γερμανίδα πολιτικός επιστήμονας, η οποία μίλησε στα «ΝΕΑ» με αφορμή τη Διάσκεψη στο Μόχαχο για την Ασφάλεια (14-16 Φεβρουαρίου) υπογράμμισε ότι το θέμα της ελληνικής ανησυχίας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποτελεί ζήτημα που χειρίζονται οι Ευρωπαίοι.

Ποιες είναι σήμερα οι προτεραιότητες της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής για την ασφάλεια της Γερμανίας;

Εδράζονται ακόμα εννοιολογικά πλήρως σε μια ισχυρή ΕΕ και ΝΑΤΟ. Οι στενές σχέσεις με τους ευρωπαίους εταίρους και η στενή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού αποτελούν ακόμα, παρά τις προκλήσεις, το πρίσμα μέσω του οποίου η Γερμανία βλέπει τον κόσμο. Αυτό συμβαίνει, παρότι τόσο η ΕΕ όσο και το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζουν μεγάλες προκλήσεις και αμφισβητούνται εκ των έσω. Η Γερμανία επικεντρώνεται στο να κρατήσει ενωμένη την ΕΕ και την ευρωζώνη. Είναι σθεναρός υπερασπιστής της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, του κράτους δικαίου και των διεθνών οργανώσεων, όπου μπορούν να αντιμετωπιστούν διακρατικά ζητήματα. Καθώς ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπονομεύει, από την εκλογή του, τις δομές της διεθνούς τάξης, η γερμανική κυβέρνηση αναζητά νέους τρόπους ενίσχυσης των πολυμερών προσεγγίσεων. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάας, μαζί με τον γάλλο ομόλογό του Λε Ντριάν, ξεκίνησε τη Συμμαχία για τον Πολυμερισμό. Εχουν καθοριστεί ορισμένα σχέδια για πολυμερή δράση, αλλά παραμένει να δούμε αν η Συμμαχία αυτή θα καθοδηγηθεί με αποφασιστικότητα και αν θα βρει πράγματι έναν παραγωγικό τρόπο αλληλεπίδρασης με άλλες διεθνείς και ευρωπαϊκές δομές.

Η Γερμανία ανέλαβε ηγετικό ρόλο για τη Λιβύη με τη διάσκεψη του Βερολίνου. Η απουσία της Ελλάδας προκάλεσε δυσαρέσκεια στην Αθήνα. Τι νομίζετε;

Η γερμανίδα καγκελάριος και ο υπουργός Εξωτερικών κατέβαλαν μεγάλες διπλωματικές προσπάθειες για να συγκεντρώσουν τους ηγέτες στη διάσκεψη για τη Λιβύη, όπου συμμετείχαν και τα αντιμαχόμενα μέρη και τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για να εντοπίσουν τα επόμενα διπλωματικά βήματα για την επίτευξη ειρήνης στη Λιβύη, περιλαμβανομένης της κατάπαυσης του πυρός και του εμπάργκο όπλων. Ηταν λυπηρό το γεγονός ότι η ελληνική δυσαρέσκεια για το ότι δεν προσκλήθηκε ήταν τόσο μεγάλη και ότι οδήγησε στην απειλή από την Ελλάδα να ασκήσει βέτο στις πρωτοβουλίες της ΕΕ για τη Λιβύη. Ας ελπίσουμε ότι τόσο η γερμανική πλευρά όσο και η ελληνική κυβέρνηση έχουν κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να βρουν έναν εποικοδομητικότερο τρόπο να προχωρήσουν. Οι λόγοι, για τους οποίους δεν συμπεριλήφθηκε η Ελλάδα στη διάσκεψη δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Δύο στόχοι θα πρέπει να οδηγήσουν τις περαιτέρω προσπάθειες στη Λιβύη, αφενός ο στόχος για τερματισμό της σύγκρουσης, οικοδόμηση της ειρήνης και σταθεροποίηση της καταστροφικής κατάστασης και αφετέρου οι εταίροι της ΕΕ πρέπει να χειριστούν πολύ προσεκτικά το ότι βρίσκονται στις δύο πλευρές της σύγκρουσης, ώστε να μην εισαγάγουν περισσότερες διαφωνίες στην ΕΕ. Αυτό αφορά κυρίως τη Γαλλία και την Ιταλία, οι οποίες υποστηρίζουν διαφορετικές πλευρές της σύγκρουσης. Οσον αφορά στην ελληνική ανησυχία για το μνημόνιο συναντίληψης Τουρκίας -Λιβύης σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στη Μεσόγειο Θάλασσα, που έγινε πριν από τη Διάσκεψη της Λιβύης, η ΕΕ αναγνώρισε ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και κατέστησε σαφές ότι η τουρκολιβυκή συμφωνία δεν συμμορφώνεται με το δίκαιο της θάλασσας και δεν μπορεί να εγείρει νομικές συνέπειες για τρίτα κράτη. Ετσι, παράλληλα με τις ειρηνευτικές συνομιλίες για τη Λιβύη, το ζήτημα αυτό το χειρίζονται οι Ευρωπαίοι.

Πώς βλέπετε την μετα-Μέρκελ εποχή για τη Γερμανία και την ΕΕ;

Η σημερινή κυβέρνηση φαίνεται ότι θα κρατήσει μέχρι το 2021. Η προσοχή δίνεται στη γερμανική προεδρία της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2020. Στη διάρκεια της προεδρίας αυτής είναι πολλά αυτά που πρέπει να γίνουν, όπως οι διαπραγματεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο για τη μελλοντική σχέση. Επιπλέον, οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, που ενδέχεται να συνεχίζονται μέχρι τότε και, εάν συμβεί αυτό, το κλείσιμό τους θα απαιτήσει αρκετή πολιτική ενέργεια. Η Γερμανία μπορεί τελικά να αυξήσει την οικονομική της συνεισφορά στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Μία από τις κύριες προτεραιότητες της γερμανικής προεδρίας είναι η σύνοδος κορυφής ΕΕ-27 – Κίνας, η πρώτη στο είδος της, για να βρεθούν και οι 27 χώρες της ΕΕ στο ίδιο τραπέζι, ώστε να αντιμετωπιστούν προσπάθειες, όπως η πρωτοβουλία 17+1 της Κίνας, που διακινδυνεύει να διαιρέσει την ΕΕ. Θα πρέπει να προετοιμαστεί πολύ προσεκτικά με τρεις στόχους. Πρώτον, να ευθυγραμμιστούν οι χώρες της ΕΕ με κοινούς στόχους και κοινή στρατηγική έναντι της Κίνας. Ορισμένες μπορεί να είναι λιγότερο ή περισσότερο πρόθυμες να αγγίξουν ευαίσθητα θέματα, ενώ κάποιες μπορεί να επιδιώξουν να εξυπηρετήσουν τα κινεζικά συμφέροντα. Για τη Γερμανία, το βασικό ερώτημα είναι σήμερα σε ποιο βαθμό η κυβέρνηση είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με τη Huawei στα 5G. Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι ευρωπαίοι εταίροι διαπίστωσαν μετά λύπης ότι οι προηγούμενες κυβερνήσεις δεν ψήφισαν με τον ίδιο τρόπο σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάτι που ερμηνεύτηκε αποτέλεσμα της κινεζικής επιρροής σε αντάλλαγμα των μεγάλων επενδύσεων στην Ελλάδα. Εν πάση περιπτώσει, πριν πάει στη σύνοδο κορυφής, η ΕΕ χρειάζεται να έχει συμφωνήσει σε ισχυρές, σταθερές θέσεις και στα πιο αμφισβητούμενα θέματα με την Κίνα. Δεύτερον, η ατζέντα πρέπει να περιλαμβάνει ορισμένα θέματα που επιτρέπουν σε ΕΕ-27 και Κίνα να επιτύχουν παραγωγικά αποτελέσματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Τρίτον, η σύνοδος αυτή πρέπει να πλαισιωθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε οι ΗΠΑ να μην θεωρήσουν ότι η ΕΕ πλευρίζει την Κίνα, καθώς είναι πιθανό οι διαφορές Κίνας  -ΗΠΑ να επιδεινωθούν ξανά κατά τη διάρκεια του έτους.

Θα διατηρηθεί η ίδια ατζέντα;

Οταν μια νέα κυβέρνηση αναλάβει καθήκοντα στη Γερμανία, πιθανότατα κατά τη διάρκεια του 2021, δεν θα υπάρξει ριζική μεταστροφή σε βασικά θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας. Ωστόσο, εάν εκλεγεί μια κυβέρνηση με ισχυρή και σταθερή πλειοψηφία, πιθανόν να υπάρξει νέα πολιτική στην ενέργεια και ανοίγματα, οπότε μπορεί να είναι ευκολότερο για τους εταίρους της ΕΕ να συνεργαστούν με τη Γερμανία.