«Να μπουν οι ανάγκες των παιδιών στην καθημερινή πολιτική ατζέντα»

Η απόφαση να γευματίσουμε στο κέντρο της Αθήνας ελήφθη για πρακτικούς λόγους – με γνώμονα την εύκολη πρόσβαση. Από τα πρώτα λεπτά της συνάντησής μας εντούτοις, φάνηκε να επιβεβαιώνεται ο κανόνας ότι τίποτα δεν είναι τυχαίο. Το τραπέζι μας, ήταν  κοντά στην τζαμαρία του εστιατορίου Αθηναϊκόν. Μέσα από αυτήν, το βλέμμα χανόταν κατά μήκος της Μητροπόλεως, συναντώντας  βιαστικούς Αθηναίους και  νωχελικούς τουρίστες.

Κάπως έτσι ξεκίνησε το… ταξίδι του σε μνήμες από το μακρινό παρελθόν. Θυμήθηκε τα όνειρα που έκανε όταν ήταν ακόμη παιδί, τα πρώτα επαγγελματικά του βήματα, το πόσο ρομαντικά αντιμετώπιζε τη ζωή, τις δυσκολίες, τις ματαιώσεις, τον πόνο που του επιφύλασσε η μοίρα.

Αυτό το γεύμα κράτησε τρεις (ολόκληρες) ώρες, που αναλώθηκε γαστρονομικά σε σούπα, σαλάτα και γλυκά. Το κυρίως πιάτο όμως ήταν η ανασκόπηση του ιδρυτή και προέδρου του Χαμόγελου του Παιδιού, Κώστα Γιαννόπουλου, για όσα έχτισε πριν και μετά την τραγική απώλεια του μικρού του Ανδρέα και η διάθεσή του να μιλήσει για όσα ήδη γνωρίζουμε, αλλά και για εκείνα που κράτησε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.

Η συζήτηση που εκτυλίχτηκε άφησε μια πικρόγλυκη γεύση, όπως και οι αφηγήσεις του που ακροβατούν ανάμεσα στο «σκοτάδι» και στο «φως». Δύο ηλιαχτίδες που προσφέρουν πολυχρωμία στη ζωή του είναι η ύπαρξη δύο μικρών κοριτσιών – αδελφές με καταγωγή από τις Φιλιππίνες – που πρόσφατα υιοθέτησαν με τη σύζυγό του, τη Χαρά.

Τη Σουιγκλίν – η οποία  βρέθηκε μόνη της στον κόσμο – από την ηλικία των 3½ και τρία χρόνια μετά την αδελφή της. Υπέβαλαν αίτηση υιοθεσίας και πριν από δύο χρόνια – έπειτα από μια χρονοβόρα και απαιτητική διαδικασία ελέγχου – το αίτημά τους εγκρίθηκε. Σήμερα οι μικρές είναι επτά και 11 ετών, μεγαλώνοντας σε ένα περιβάλλον ασφάλειας, ζεστασιάς και φροντίδας. «Πιστεύουμε ότι το πιο σημαντικό για τα παιδιά είναι η οικογένεια» εξηγεί.

Οσο μιλά γι’ αυτές ψάχνει στο κινητό του φωτογραφίες – η πλέον πρόσφατη είναι από μία επίσκεψη στον κινηματογράφο. Παραδέχεται ότι η ύπαρξή τους γεμίζει το σπίτι. Νιώθει όμως και μεγάλη ευθύνη απέναντί τους. «Είμαι ανήσυχος, γιατί δεν μπορώ να τους διαθέσω τον χρόνο που θα ήθελα». Τα τελευταία επτά βράδια δεν έχει καταφέρει να τις καληνυχτίσει διά ζώσης.

«Οταν έχασα τον Ανδρέα πίστεψα ότι έχασα τις μυρωδιές της ζωής. Κι όμως, ένα όμορφο δειλινό, η βροχή, μια μελωδία με συγκινούν ακόμη. Μπορώ να ακούω μουσική 24 ώρες το 24ωρο. Ομως, δεν μπορώ να κάνω όλα όσα θα ήθελα. Και είναι πολλά αυτά – να διαβάσω, να δημιουργήσω… Αντ’ αυτού δεν σταματώ να απαντώ σε τηλέφωνα και μέιλ».

Πώς όμως έφτασε ως εδώ; Επιστρέφοντας στην αρχή της  συνάντησής μας, η εισαγωγή που επέλεξε ο Κώστας Γιαννόπουλος ήταν η εξής: «Από εδώ ξεκίνησαν όλα» είπε, δείχνοντάς μου τη Μητροπόλεως. «Η επαγγελματική μου ζωή ξεκίνησε λίγο πιο κάτω, στο Οικονομικό Γυμνάσιο Εμποροϋπαλλήλων. Ηθελα από τότε να κάνω οικογένεια, παιδιά… Αρχισα να δουλεύω από 14 ετών».

Ψάχνοντας εργασία στις αγγελίες των «ΝΕΩΝ» είδε ότι ένας πουκαμισάς στην Πανεπιστημίου ζητούσε υπάλληλο. Προσελήφθη και δούλεψε αρκετό καιρό δίπλα του. Εκείνος τον έπεισε να μη γίνει ψυκτικός, αλλά να πάει στο συγκεκριμένο Γυμνάσιο.

Παράλληλα με το βραδινό, βρήκε δουλειά σε ένα λογιστήριο, σε ένα κατάστημα επί της Λεωφόρου Συγγρού. Ο προϊστάμενός του ήταν αυτός που τον προέτρεψε να φύγει στο εξωτερικό. «Να μη σε φάνε τα βιβλία, τα ντοσιέ και οι αριθμομηχανές» επέμενε με αυστηρό ύφος.

Η μητέρα του, «μάνα με πείσμα, μάνα με τσαγανό», έπαιξε καταλυτικό ρόλο για να υλοποιηθούν τα όνειρα του γιου της. «Σύμμαχοί» της η βελόνα, η κλωστή και το ψαλίδι για να πάει εκείνος σε καλό φροντιστήριο αγγλικών, για να προκόψει. Εκείνη του εμφύσησε το πείσμα, όπως σημειώνει.

Στο Λονδίνο, παράλληλα με τις σπουδές, αναζήτησε και πάλι δουλειά ώστε να μην επιβαρύνει οικονομικά την οικογένειά του. Στην αρχή εργάστηκε σε εστιατόρια. Επειτα, άδραξε την ευκαιρία και έγινε υπάλληλος της ελληνικής πρεσβείας. Οι γνωριμίες που έκανε εκείνα τα χρόνια θα τον βοηθούσαν όταν ο γιος του, ο Ανδρέας, θα νοσούσε από καρκίνο και θα χρειαζόταν να νοσηλευτεί εκεί.
Με τον πρώτο του καλό μισθό αγόρασε δώρα για τους γονείς του – ένα καλό πουκάμισο για εκείνον, ένα περιδέραιο για εκείνη. «Αυτή ήταν πάντα η σχέση μου με το χρήμα. Ποτέ δεν είχα απώτερο σκοπό το προσωπικό μου όφελος» τονίζει με νόημα.

Παρότι οι ανώτεροί του τον παρότρυναν να μπει στο Διπλωματικό Σώμα, εκείνος είχε άλλα σχέδια. Ηθελε να δημιουργήσει κάτι δικό του. Και ήθελε να δημιουργήσει οικογένεια. Στην Αγγλία γνώρισε την πρώτη σύζυγό του.

Η πρώτη επιχείρηση
και η ανοδική πορεία

«Το ’79 επιστρέψαμε στην Ελλάδα και αμέσως παντρευτήκαμε. Ξεκινάω τη δική μου μικρή επιχείρηση. Πωλήσεις ηλεκτρονικών ειδών και παιχνιδιών. Είχα ένα μικρό γραφείο στην οδό  Στουρνάρη. Εκανα εισαγωγές από Αγγλία κυρίως και έπειτα πωλούσα χονδρική». Σε ηλικία 28 ετών, έχει πλέον ιδρύσει τη δική του εταιρεία.

Η επαγγελματική του διαδρομή φαίνεται σαν να ήταν προδιαγραμμένη και μονίμως ανοδική. Ανέπτυξε επιχειρηματική δράση στον τομέα της πληροφορικής και του τεχνολογικού εξοπλισμού και συνεργάστηκε με εταιρείες του χώρου παγκόσμιας φήμης, όπως η ΙΒΜ, η Hewlett Packard και άλλες. Από τους συνεργάτες του χαρακτηρίζεται «πρωτεργάτης» και «καινοτόμος». Ο ίδιος επιμένει ότι «η επιτυχημένη πορεία μου ορίστηκε από το καθαρό κούτελο και την ηθική. Στη ζωή μου δεν ήθελα ποτέ να πλουτίσω».

Η μοίρα όμως του επιφύλασσε ένα σκληρό χτύπημα. «Ηταν μία μαύρη Παρασκευή όταν ο Ανδρέας διαγνώστηκε με όγκο στο κεφάλι. Σταμάτησα να λειτουργώ – το μυαλό μου, το σώμα μου, η ψυχή μου». Λίγα 24ωρα μετά, πετούσαν με τον μικρό του για Λονδίνο. Ακολούθησαν εγχειρήσεις, θεραπείες… «Ηταν παλικάρι. Την ημέρα έκανα τον κλόουν και το βράδυ έκλαιγα. Το αγόρι μου όμως καταλάβαινε. Εκείνους τους μήνες, αυτό το μικρό ανθρωπάκι μού δίδαξε τη δύναμη» θυμάται.

Οσο περιγράφει τον Ανδρέα, κάθε λέξη που χρησιμοποιεί εκπέμπει σεβασμό. «Κάθε χρόνο μού ζητούσε να του παίρνω γύρω στις 200 – 300 κάρτες και τετράδια της UNICEF για χαρίζει στους φίλους και στους ανθρώπους μας. Αγαπούσε τους ανθρώπους. Αγαπούσε τη ζωή. Ηταν αστέρι σε ό,τι έκανε. Εξι ετών πήρε το πρώτο του βραβείο στον στίβο. Επαιζε  μπάσκετ, έκανε τάε κβον ντο»…

Και συνεχίζει: «Τον ενοχλούσε πολύ να βλέπει παιδιά στα φανάρια. Και γι’ αυτό ως οικογένεια είχαμε αποφασίσει να κάνουμε μικρά δώρα σε αυτά τα παιδιά – ένα μικρό αυτοκίνητο για τα αγοράκια και μια κουκλίτσα για τα κοριτσάκια – ώστε να μπορούν να τα κρύβουν στις τσέπες τους. Να μην τους τα πάρει κανείς».

Πώς γεννήθηκε
το Χαμόγελο του Παιδιού

Από αυτές τις ευαισθησίες του Ανδρέα γεννήθηκε το Χαμόγελο του Παιδιού. «Εγώ έγραψα τις πρώτες σελίδες στον υπολογιστή. Εκείνος έγραψε το δικό του κείμενο στην κουζίνα, μην επιτρέποντας στη μητέρα του να δει λέξη από εκείνα που έγραφε. Επειτα, ανταλλάξαμε τα κείμενά μας. Εγραφε σοφά πράγματα σε εκείνες τις γραμμές».

Τα όσα εκτυλίχτηκαν τον Νοέμβριο του 1995 είναι χαραγμένα στις μνήμες των περισσότερων από εμάς. Στην εκπομπή «Κόκκινη κάρτα» του Γιώργου Παπαδάκη εμφανίζεται ο Ανδρέας με τους γονείς του.

Ορισμένοι πιθανόν να αναρωτιούνται πώς υπέβαλε το παιδί του στη διαδικασία της δημόσιας προβολής, ενόσω πονούσε και λάμβανε μορφίνη. «Τότε το μόνο που με ενδιέφερε είναι να περνάει καλά ο Ανδρέας». Να εκπληρώνει τα όνειρά του, να παρακολουθεί τα ντέρμπι της αγαπημένης του ομάδας, να συζητά με τον Παναγιώτη Γιαννάκη, να παρακολουθεί στο θέατρο τον αγαπημένο του Πέτρο Φιλιππίδη…

Η απήχηση εκείνης της εκπομπής ήταν ανέλπιστη. Περίπου έναν μήνα μετά, ο Ανδρέας έφυγε από τη ζωή. «Συνέχισα τις προσπάθειες σαν υπνωτισμένος» λέει, αναφερόμενος στην πιο σκοτεινή περίοδο της ζωής του. Παραδέχεται ότι η επιθυμία του Ανδρέα, το Χαμόγελο του Παιδιού, τον βοήθησε να μη χάσει τα λογικά του. «Πολλές πόρτες έκλεισαν. Δημόσια πρόσωπα που είχαν σπεύσει να δηλώσουν τη συμπαράστασή τους μας ξέχασαν. Από τους 100 που είχαν πει ότι θα συμμετείχαν, οι 90 ήθελαν απλά να κάνουν δημόσιες σχέσεις. Δεν ήμουν άνθρωπος που είχα βγει από τη γυάλα, όμως απογοητεύτηκα από την τηλεόραση».

Παραδέχεται ότι όταν ιδρύθηκε ο εθελοντικός οργανισμός, το 1996, δεν υπήρχε συγκεκριμένος στόχος. «Κατ’ αρχάς έπρεπε να βοηθήσουμε τα παιδιά που δεν είχαν τα μέσα επιβίωσης. Επειτα εκείνα που αντιμετώπιζαν προβλήματα υγείας…».

Το Χαμόγελο του Παιδιού έχει τηρήσει την υπόσχεσή του, καθώς τα τελευταία περίπου 24 χρόνια δράσης του προσέφερε… χαμόγελο σε 1,5 εκατομμύριο παιδιά. Ομως «όλα αυτά τα χρόνια δεν έχω ξανασυναντηθεί με πρωθυπουργό» σημειώνει ο Κώστας Γιαννόπουλος, αναφερόμενος στην πρόσφατη συνάντηση που είχε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. «Με ρώτησε ποια είναι τα προβλήματα των παιδιών. Αναφέρθηκα στα θέματα εγκατάλειψης, ψυχικής υγείας, στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα νοσοκομεία, στο bullying – ο Πρωθυπουργός στάθηκε πολύ στο θέμα αυτό -, στο Προσφυγικό. Στην  ίδια συζήτηση μας ενημέρωσε ότι η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση θα ενταχθεί στα σχολεία».

«Ψηφίζετε;» τον ρώτησα. «Είχα 23 χρόνια να ψηφίσω» απαντά. Η αιτία; «Κανένας δεν έχει πρόγραμμα που να ασχολείται με το παιδί ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Ευρώπη και αυτό με απομάκρυνε από την κάλπη. Σε κάθε περίπτωση στόχος μας είναι να μπουν οι ανάγκες των παιδιών στην καθημερινή πολιτική ατζέντα» απαντά, υπογραμμίζοντας ότι οι ανοιχτές πόρτες των υπουργών και του ίδιου του Πρωθυπουργού τούς τελευταίους μήνες αποτελεί σημαντική εξέλιξη.

Πάντως, του έχει προταθεί αρκετές φορές να πολιτευτεί, με τον ίδιο να δίνει σταθερά την ίδια, αρνητική απάντηση. «Δεν είναι στην ιδιοσυγκρασία μου» διευκρινίζει, δηλώνοντας αφοσιωμένος στην εκπλήρωση της ευχής του μικρού του, Ανδρέα.

«Να βρω εκείνες τις λέξεις που δεν θα με τρελάνουν»

Ενα από τα πράγματα που δείχνει να τον εξοργίζουν είναι ότι δεν υπάρχει σύστημα πρόνοιας. «Στη Θεσσαλονίκη, αλλά και στην Αθήνα, τα παιδιά μπορεί να παραμένουν εγκλωβισμένα σε προβληματικά σπίτια, γιατί δεν υπάρχουν δομές. Νιώθεις θυμό, αδικία. Κάθε φορά είμαι ο τελευταίος που υπογράφει εάν θα πάρει ή όχι παιδιά στα Σπίτια του Χαμόγελου. Ποτέ δεν γράφω τη λέξη “όχι” . Προσπαθώ να βρω εκείνες τις λέξεις που δεν θα με τρελάνουν».

Επιμένει όμως ότι υπάρχουν λύσεις αρκεί να υπάρχει διάθεση, προτάσσοντας τις πολλές και μικρές δομές. «Η λειτουργία των δύο υφιστάμενων Σπιτιών του Συλλόγου στη Νέα Ηρακλείτσα Καβάλας, όπου φιλοξενούνται παιδιά σε κίνδυνο – ασυνόδευτα παιδιά προσφύγων, θύματα κακοποίησης ή παραμέλησης, ανεξαρτήτου εθνικότητας – έχει φέρει εξαιρετικά αποτελέσματα. Τα μεν τα βασανίζουν οι γονείς τους, τα δε οι καταστάσεις και αυτά τα βιώματα τα ενώνουν».

Επιμένει ότι το Χαμόγελο του Παιδιού λειτουργεί θεσμικά και με διαφάνεια, επιχειρώντας να αποτελεί κομμάτι της κοινωνίας, συμβαδίζοντας με τα προβλήματα και τις ανάγκες που προκύπτουν. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο οικονομικό και διοικητικό μοντέλο της οργάνωσης, εξηγώντας ότι «κατ’ αρχάς υπήρχε κα υπάρχει η νοοτροπία ότι οι άνθρωποι που εργάζονται στο Χαμόγελο πρέπει να είναι ευχαριστημένοι. Το χειρότερο πράγμα είναι να έχεις σταθερά κόστη και αστάθμιστα έσοδα. Υπάρχει ένας προϋπολογισμός που πρέπει να φέρουμε σε πέρας – περί τα 15 εκατ. τον χρόνο».

Η αγωνία για την οικονομική στήριξη όλων των προγραμμάτων πανελλαδικά πολλές φορές τον κρατά ξύπνιο τα βράδια, αναζητώντας με τη γυναίκα του, τη Χαρά, λύσεις. «Δεν έχουμε την πολυτέλεια να σταματήσουμε μία δράση, γιατί πίσω από αυτήν είναι παιδιά. Και σε αυτά δεν μπορούμε να κόψουμε τίποτα: Σπίτια, κέντρα στήριξης, ασθενοφόρα, τι;» διερωτάται. «Πάντα γίνεται ένα θαύμα να μας ξελασπώνει. Είκοσι τέσσερα χρόνια αυτό γίνεται» λέει, όμως πίσω από τα θαύματα κρύβεται η μεθοδικότητα των ανθρώπων στο Χαμόγελο, που δεν καταθέτουν τα όπλα.

Αθηναϊκόν

Μητροπόλεως 34

Ψωμί x 2       € 3,20

Πράσινη σαλάτα Αθηναϊκόν       € 9,20

Βελουτέ σούπα σελινόριζας, με κρουτόν γραβιέρας x 2       € 17,60

Coca-cola Ζero       € 2,50

Σουρωτή 250ml       € 2,50

Προφιτερόλ (3 τμχ.) με παγωτό       € 7,20

Cheese cake       € 6,50

Σύνολο € 48,70