«Η Ευρώπη ήταν απούσα από τη Λιβύη»

«Στην πραγματικότητα το ζήτημα της Λιβύης είναι μια υπόθεση ευρωπαϊκής αδράνειας. Ρωσία και Τουρκία τοποθετήθηκαν στη Λιβύη εξαιτίας της ευρωπαϊκής απουσίας» δηλώνει κατηγορηματικά η Ναταλί Τότσι, διευθύντρια του ινστιτούτου διεθνών σχέσεων Istituto Affari Internazionali, στη συνέντευξή της στα «ΝΕΑ».

Η ιταλίδα πολιτική επιστήμονας, η οποία διετέλεσε ειδικός σύμβουλος της Φεντερίκα Μογκερίνι, για λογαριασμό της οποίας συνέταξε την Ευρωπαϊκή Παγκόσμια Στρατηγική και ασχολήθηκε με την εφαρμογή της, ιδίως στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, προειδοποιεί, παράλληλα, ότι αν η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν υποστηρίξει τα συμπεράσματα της διάσκεψης του Βερολίνου, αποστέλλοντας δυνάμεις στη Λιβύη με στόχο την επιτήρηση της εκεχειρίας, εφόσον σταματήσουν τελικά οι εχθροπραξίες, η Αγκυρα θα εξακολουθήσει να κλιμακώνει τις προκλήσεις έναντι της Ελλάδας.

«Το γεγονός ότι η διάσκεψη του Βερολίνου έλαβε χώρα, καθώς είχε αναβληθεί αρκετές φορές, μπορεί να θεωρηθεί επιτυχία. Εδωσε, εξάλλου, την ευκαιρία στους Ευρωπαίους να παίξουν κεντρικό ρόλο προκειμένου να βρεθεί λύση στις διενέξεις στη Λιβύη» δηλώνει η Τότσι, σπεύδοντας, όμως να παρατηρήσει ότι χρειάζονται περισσότερα βήματα. «Είναι σαφές ότι η Λιβύη βρίσκεται σε στάδιο στρατιωτικής, βίαιης σύγκρουσης, όπου αναπόφευκτα οι παίκτες, που λαμβάνουν μέρος με στρατιωτικές δυνάμεις στη σύγκρουση αυτή παίζουν τον πρωταρχικό ρόλο. Και εκτός από τους ίδιους τους Λίβυους που συμμετέχουν στη διένεξη, τον Φαγέζ αλ Σάρατζ και τον Χαλίφα Χαφτάρ, έχουμε τους διεθνείς παίκτες, τη Ρωσία και την Τουρκία». Κατά την ιταλίδα ειδική σε θέματα Ανατολικής Μεσογείου, μέχρι τη διάσκεψη του Βερολίνου η Ευρώπη ήταν ουσιαστικά απούσα από τη Λιβύη, εξαιτίας των ενδο-ευρωπαϊκών διαφωνιών, κυρίως μεταξύ Γαλλίας και Ιταλίας, αλλά και των διαφορετικών θέσεων των κρατών – μελών, που μπλόκαραν οποιαδήποτε δράση από την πλευρά της Ευρώπης. Υπογραμμίζει, όμως, ότι μετά το Βερολίνο, μπορεί η ΕΕ να είναι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, «αλλά αν θέλουμε να παίξουμε ουσιαστικό ρόλο στην επίλυση της λιβυκής κρίσης, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να τοποθετήσουμε πραγματικούς πόρους, και στρατιωτικούς».

ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ. «Δεν χρειάζεται να υποστηρίξει η Ευρώπη τη μία ή την άλλη πλευρά, αλλά αν υπάρχει πιθανότητα για εκεχειρία θα πρέπει να είναι έτοιμη η Ευρώπη να δράσει ως απαιτείται και εφόσον υπάρξει σχετική απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, να αποστείλει στρατιωτική αποστολή για την επιτήρηση της εκεχειρίας» τονίζει η Τότσι, η οποία επισκέφτηκε τις Βρυξέλλες για συνάντηση με τον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική Ζοσέπ Μπορέλ. Η ειδική στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, την επίλυση συγκρούσεων, τη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο επεξηγεί ότι καθώς οι ΗΠΑ δεν θέλουν να εμπλακούν στη Λιβύη, και με δεδομένη την ανάμειξη Ρωσίας και Τουρκίας, θα πρέπει η Ευρώπη «να δράσει αποφασιστικά, αλλιώς Ρωσία και Τουρκία θα συνεχίσουν να κάνουν ό,τι κάνουν».

Οσον αφορά την τουρκική εμπλοκή η Τότσι επεξηγεί ότι η Λιβύη είναι το πεδίο μέσω του οποίου η Τουρκία βρήκε τον δρόμο για να επανακτήσει ένα ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο, αφενός έναντι της ενδυνάμωσης των σχέσεων στον άξονα Ελλάδας, Ισραήλ, Κύπρου, Αιγύπτου και αφετέρου διότι η Ευρώπη δεν έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει, αφήνοντας χώρο για να δράσει η Τουρκία, καθώς ο Σάρατζ αναζητούσε συμμάχους. «Στην πραγματικότητα η υπόθεση της Λιβύης είναι μια υπόθεση ευρωπαϊκής αδράνειας. Ρωσία και Τουρκία τοποθετήθηκαν στη Λιβύη εξαιτίας της ευρωπαϊκής απουσίας. Η διάσκεψη στο Βερολίνο μπορεί να αποτελέσει μία ακόμη κουκίδα στο χρονοδιάγραμμα των συνομιλιών και της αδράνειας ή να αποτελέσει ορόσημο, εφόσον η Ευρώπη διαθέτει πραγματικά τη βούληση να δράσει» υπογραμμίζει η ιταλίδα διεθνολόγος και προειδοποιεί: «Η Τουρκία, αν της επιτραπεί, θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη Λιβύη για να επανακτήσει, όπως θεωρεί, το χαμένο έδαφος επιρροής της στην Ανατολική Μεσόγειο και σε σχέση με την Ελλάδα».

Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΣΚΕΨΗΣ. Πώς βλέπει την ενόχληση της ελληνικής πλευράς αφενός για τη μη πρόσκλησή της στη διάσκεψη του Βερολίνου και αφετέρου για το γεγονός ότι στο κείμενο συμπερασμάτων δεν συμπεριελήφθησαν στοιχεία που να αναφέρονται στην απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Δεκεμβρίου σχετικά με το «μνημόνιο» μεταξύ Αγκυρας και Τρίπολης. «Η προτεραιότητα είναι να διασφαλισθεί ότι σταματά η ένοπλη βία στη Λιβύη. Αυτός ήταν ο στόχος της διάσκεψης και είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί η Τουρκία με τον ρόλο που έχει στη Λιβύη εξαιτίας της ευρωπαϊκής αδράνειας. Οτιδήποτε δευτερεύον στις συζητήσεις θα μπορούσε να οδηγήσει την Τουρκία ή τη Ρωσία ή και τις δύο να μην υπογράψουν τα συμπεράσματα της διάσκεψης. Αυτή ήταν η προτεραιότητα. Οσο σημαντικό και να είναι το ζήτημα, που αφορά την Ελλάδα, δεν ήταν μέρος αυτής της διάσκεψης η συζήτηση για την υφαλοκρηπίδα και τα θαλάσσια σύνορα».

Πώς βλέπει τις δύο τάσεις που έχουν δημιουργηθεί στην Ευρώπη με κύριους εκπροσώπους τη Γαλλία, η οποία τάσσεται με τον Χαφτάρ και την Ιταλία, η οποία υπολογίζει στον Σάρατζ; «Η Ιταλία βλέπει παραδοσιακά τη Λιβύη μέσα από το ζήτημα του Μεταναστευτικού και της ενέργειας, ενώ η Γαλλία βλέπει παραδοσιακά τη Λιβύη μέσα από το πρίσμα της αντιτρομοκρατίας. Ο Χαφτάρ εντάσσεται στο γαλλικό πρίσμα, καθώς έχει τοποθετήσει τον εαυτό του ως τον κοσμικό, αντι-ισλαμιστή. Η ιταλική θέση είναι πιο κοντά στον Σάρατζ, διότι το Μεταναστευτικό και η ενέργεια περνάν από την Τρίπολη όχι από την Κυρηναϊκή [την ανατολική παράκτια περιοχή της Λιβύης, όπου κυριαρχεί ο Χαφτάρ, και η οποία πήρε το όνομά της από την αρχαία ελληνική αποικία της Κυρήνης]. Το ενδιαφέρον της Ιταλίας περνά από την εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης, η οποία μπορεί να διασφαλισθεί από την Τρίπολη για προφανείς ιστορικούς λόγους».