Αξιοπιστία θεσμών και βιωσιμότητα χρέους

Το κλειδί για τη μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων από το 2021 και μετά δεν είναι άλλο από την ανάλυση βιωσιμότητας χρέους. Αν περιμένουμε κατανόηση και συμπάθεια από τους εταίρους στην ευρωζώνη στην ανάγκη χαμηλότερων πλεονασμάτων, προκειμένου να πάρουν βαθιά ανάσα η ελληνική οικονομία και η κοινωνία, στο παρασκήνιο θα υπάρχει, στο προσκήνιο όμως δεν αναμένεται ποτέ αυτός ο παράγοντας να καθορίσει τις εξελίξεις. Ολοι «απολογούνται» στα εθνικά τους κοινοβούλια και στο εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο και δεν πρόκειται να «χαριστούν» στην Ελλάδα για τα πλεονάσματα. Ακόμα και εάν δεν κοστίζει τίποτε και σε κανέναν από τους εταίρους αν, για παράδειγμα, αντί για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ το 2021, η Ελλάδα πετύχει πλεόνασμα 2% του ΑΕΠ.

Η κυβέρνηση στο σενάριο αυτό κερδίζει δημοσιονομικό χώρο 3 δισ. ευρώ για να κάνει ελαφρύνσεις, αλλά αυτά τα λεφτά δεν πρόκειται να τα ζητήσουμε από τους εταίρους. Εκτός και εάν δεν βγαίνουν τα νούμερα, το χρέος δεν είναι βιώσιμο και υπάρχει ο κίνδυνος ο ESM και τα κράτη-μέλη (έχουμε και τα διακρατικά δάνεια του πρώτου πακέτου) να μην πάρουν τα λεφτά τους πίσω σε βάθος χρόνου.

Εδώ λοιπόν μπαίνει στη συζήτηση η παράμετρος της Ανάλυσης Βιωσιμότητας Χρέους. Οταν κλείδωσε η συμφωνία για τα μέτρα ελάφρυνσης το καλοκαίρι του 2018, οι ευρωπαίοι τεχνοκράτες έβαλαν στο χαρτί δύο παραμέτρους. Η μία το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου. Το υπολόγισαν χοντρικά κοντά στο 5% σε μεσομακροπρόθεσμο επίπεδο. Η δεύτερη, ο προβλεπόμενος ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Με τη «βοήθεια» του ΔΝΤ, ο πήχης μπήκε πολύ χαμηλά, κοντά στο 1%. Βάζοντας αυτές τις δύο παραδοχές στην εξίσωση εκλήθησαν να δώσουν μια απλή απάντηση στην ερώτηση πόσο πρωτογενές πλεόνασμα πρέπει να επιτυγχάνει η Ελλάδα μέχρι το 2060 ώστε με κόστος δανεισμού 5% και ανάπτυξη στα Τάρταρα να βγαίνει βιώσιμο το χρέος. Ετσι λοιπόν βγήκε το 3,5% του ΑΕΠ έως και το 2022 και το 2,2% του ΑΕΠ έως το 2060.

Οι παραδοχές, δεν χρειάζεται πολύ ανάλυση, έχουν αλλάξει. Το Ελληνικό Δημόσιο άγγιξε αρνητικά επιτόκια για τα έντοκα γραμμάτια (εντυπωσιακό στοιχείο, αλλά χωρίς μεγάλη βαρύτητα λόγω του βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα) και παράλληλα οι αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων κινούνται σταθερά τελευταία κάτω από το 1,5%. Στους πενταετείς τίτλους η Ελλάδα εμφανίζεται «φθηνότερη» από την Ιταλία.

Στο μέτωπο της ανάπτυξης τα πρώτα δείγματα είναι θετικά. Πάνω από 2% για το 2019 αναφέρουν οι τελευταίες εκτιμήσεις, ενώ η κυβέρνηση προβλέπει 3% και πάνω για το 2020. Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί θα εκπονήσουν νέα επικαιροποιημένη ανάλυση βιωσιμότητας χρέους. Το έκαναν και τον Νοέμβριο αλλά ενσωμάτωσαν τις θετικές εξελίξεις στο ευνοϊκό και όχι στο βασικό σενάριο.

Νέα ανάλυση βιωσιμότητας χρέους όμως θα εκπονήσει και το υπουργείο Οικονομικών με τον ΟΔΔΗΧ και το ΔΝΤ. Αντιλαμβάνεται κανείς ότι όταν οι αναλύσεις είναι τρεις, για λόγους αξιοπιστίας των μερών δεν θα πρέπει να διαφέρουν πολύ μεταξύ τους.