Οι εκλογικές πονηριές και μεθοδεύσεις της Δεξιάς

Το πιο καλπονοθευτικό σύστημα που έχει εφαρμοστεί ποτέ στην Ελλάδα ήταν, όπως θα περίμενε κανείς, δεξιάς κοπής. Πρόκειται για το «τριφασικό σύστημα» του 1956, πλειοψηφικό στις αγροτικές περιοχές και αναλογικό στις μεγάλες, αστικές περιφέρειες. Στις εκλογές αυτές η κεντροαριστερή, συνασπισμένη αντιπολίτευση βγήκε πρώτη, συγκεντρώνοντας το θηριώδες 48,15% του εκλογικού σώματος. Παρ’ όλα αυτά πήρε μόλις 132 έδρες, ενώ η δεύτερη ΕΡΕ εξασφάλισε μια άνετη πλειοψηφία 165 εδρών.

Το νέο σύστημα που έθεσε σε διαβούλευση η κυβέρνηση, όμως, βάζει τα γυαλιά στο «τριφασικό»: εάν εφαρμοζόταν στις εκλογές του 1956, θα έδινε στη δεξιά πλειοψηφία κοντά στις 190 έδρες. Γι’ αυτόν τον λόγο, θεωρώ, ότι, παρά τον ισχυρό συναγωνισμό άλλων δεξιών εκλογικών νόμων, έχουμε νικητή: το πρώτο βραβείο αλλοίωσης της λαϊκής εκλογικής βούλησης πηγαίνει επάξια στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Περιττό να πω ότι δεν υπάρχει προηγούμενο, στην Ευρώπη ή στον κόσμο, ανάλογου συστήματος που να δίνει bonus του ενός έκτου των εδρών στο πρώτο κόμμα, ανεξαρτήτως από τη διαφορά του από το δεύτερο. Ακόμη και στην Ιταλία που επιχειρήθηκε κάτι πολύ πιο μετριοπαθές εκλογομαγειρικά, το διαβόητο Italicum αποδείχθηκε θνησιγενές και έσυρε στο γκρεμό τον Ρέντσι, τον δημιουργό του.

Ο νόμος επιφυλάσσει, όπως και παλαιότεροι, καταρχήν το bonus για τα αυτοτελή κόμματα. Προβλέπει ότι εφαρμόζεται και σε συνασπισμό συνεργαζόμενων κομμάτων, εφόσον ο μέσος όρος της δύναμής τους είναι μεγαλύτερος από τη δύναμη του αυτοτελούς κόμματος που συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό έγκυρων ψηφοδελτίων. Δεν είναι σαφές από αυτή την κρυπτική διατύπωση πώς θα υπολογιστεί η ξεχωριστή δύναμη κομμάτων στο εσωτερικό ενός ενιαίου εκλογικού συνασπισμού.

Είναι πρόδηλη η λογική της ρύθμισης: η ΝΔ κάνει ό,τι μπορεί για να εμποδίσει την εκλογική συνεργασία των κομμάτων της προοδευτικής, δημοκρατικής παράταξης. Στο ίδιο πλαίσιο εντασσόταν και η προσπάθειά της να εκμαιεύσει τη συναίνεση του ΚΙΝΑΛ. Το ότι η κυβέρνηση έμεινε μόνη της, επί του προκειμένου, αντικειμενικά υπονομεύει τους σχεδιασμούς της. (Υπενθυμίζω ότι ο νόμος της απλής αναλογικής του ΣΥΡΙΖΑ είχε διακομματική υποστήριξη με 179 ψήφους, χωρίς να συνυπολογίζεται το ΚΚΕ, που υπερψήφισε όλα τα άρθρα εκτός του πλαφόν 3%.)

Και αυτό όχι μόνο γιατί η απλή αναλογική μπορεί να καταλήξει στον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας ή ανοχής, όπως είναι ο κανόνας στις χώρες της ΕΕ. Αλλά και γιατί η γενικευμένη απομόνωση προοιωνίζεται, ενδεχομένως, ότι ο νέος νόμος δεν θα εφαρμοστεί ποτέ. Και αυτό γιατί το άρθρο 54 του Συντάγματος προβλέπει ότι ο εκλογικός νόμος εφαρμόζεται από τις μεθεπόμενες εκλογές από την ψήφισή του, με την προϋπόθεση όμως ότι δεν θα καταργηθεί. Εάν τα κόμματα που αντιτίθενται σε αυτόν συμφωνήσουν στην κατάργησή του από την επόμενη Βουλή, χωρίς να ψηφίσουν νεότερο, αυτομάτως θα αναβιώσει ο ισχύων σήμερα νόμος.

Δεν θα είναι η πρώτη φορά που θα έχουν ναυαγήσει αντιδημοκρατικές μεθοδεύσεις.

Ο Γιώργος Κατρούγκαλος είναι βουλευτής Β1 Βόρειου Τομέα Αθήνας