«Εργαλεία» που δυναμώνουν τη μνήμη

Η απώλεια μνήμης αποτελεί έναν από τους πλέον κοινούς φόβους των ανθρώπων, όταν τα χρόνια περνούν. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που οι συμβουλές για «ασκήσεις», δραστηριότητες και τροφές που… δυναμώνουν τον εγκέφαλο και απομακρύνουν τον κίνδυνο άνοιας είναι κατά κανόνα ιδιαίτερα δημοφιλείς.

Ομως, οι λύσεις που προτείνονται δεν είναι πάντα τόσο αποτελεσματικές, σημειώνει σε πρόσφατο άρθρο του ο διευθυντής του Κέντρου Μνήμης και Θεραπείας του Αλτσχάιμερ του Πανεπιστημίου «Johns Hopkins», Κωνσταντίνος Λυκέτσος. Αντιθέτως, όπως ο έλληνας καθηγητής αναλύει, κυκλοφορούν διάφοροι «μύθοι» που πρέπει να καταρριφθούν ώστε να είναι σε θέση οι ενδιαφερόμενοι να δαπανήσουν χρόνο και ενέργεια σε εκείνα τα «εργαλεία» που πραγματικά βοηθάνε τη μνήμη.

Μύθος: Το να ξεχνά κανείς ισούται με Αλτσχάιμερ.

Αλήθεια: Είναι φυσικό να εμφανίζει κανείς απώλεια μνήμης όσο μεγαλώνει.

Το να ξεχνά κανείς πού έχει αφήσει τα κλειδιά του δεν αποτελεί απαραίτητα σημάδι ότι πάσχει από ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, όπως είναι το Αλτσχάιμερ. Ομως, εάν ο ίδιος άνθρωπος ξεχάσει τη χρήση των κλειδιών – δηλαδή, πότε και γιατί τα χρησιμοποιούμε – το σημάδι αυτό θα πρέπει να τον κινητοποιήσει να αναζητήσει ιατρική συμβουλή. Σε αυτή την περίπτωση ο γιατρός θα υποβάλει τον ασθενή σε ειδικά τεστ και αναλόγως θα προτείνει τρόπους ώστε να διατηρηθεί ο εγκέφαλος υγιής και δυνατός.

Μύθος: Τα παζλ και οι σπαζοκεφαλιές μπορούν να βελτιώσουν συνολικά τη μνήμη.

Αλήθεια: Τα οφέλη είναι περιορισμένα.

Η ενασχόληση με σταυρόλεξα αποτελεί σαφώς ένα σημαντικό εργαλείο άσκησης της μνήμης. «Οι άνθρωποι μπορούν να βελτιώσουν τη μνήμη τους εάν ασχολούνται με τέτοιου τύπου παζλ», σημειώνει ο δρ. Λυκέτσος. Ομως, το σταυρόλεξο ή το Sudoku θα ενισχύσει μόνον την εγκεφαλική λειτουργία και τον τύπο της μνήμης που χρησιμοποιεί. Οπως ακριβώς συμβαίνει και με όσους είναι παθιασμένοι με την αστυνομική λογοτεχνία, καθώς η ενασχόλησή τους αυτή τους… γυμνάζει στην επίλυση μυστηρίων. Η ενασχόληση, όμως, με σπαζοκεφαλιές δεν βοηθά τους ανθρώπους να θυμούνται ονόματα ή δρόμους.

Αλήθεια: Η φυσική άσκηση βοηθά τη μνήμη.

Η γυμναστική – ακόμη και οι απλές μορφές της όπως είναι το περπάτημα και το ποδήλατο – μπορεί να διατηρήσει το μυαλό «κοφτερό», σημειώνει ο δρ. Λυκέτσος. Ερευνες έχουν δείξει ότι η φυσική άσκηση μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Ομως είναι σημαντικό να υπάρχει ποικιλία στην άσκηση που ακολουθεί κανείς – για παράδειγμα τη μία εβδομάδα μπορεί να κάνει ποδήλατο, την άλλη περπάτημα ενώ την τρίτη εβδομάδα να αφιερωθεί σε ένα ομαδικό παιχνίδι όπως είναι το μπάσκετ.

Οι ειδικοί δεν είναι ακόμη σε θέση να εξηγήσουν πώς ακριβώς η γυμναστική δυναμώνει (και) τη μνήμη, όπως παραδέχεται ο δρ. Λυκέτσος. Είναι εντούτοις πιθανό να ωφελεί τον εγκέφαλο ακριβώς επειδή η άσκηση προϋποθέτει την ενεργοποίηση της σκέψης – ώστε παραδείγματος χάριν να εκπαιδευτεί κανείς σε πολύπλοκες κινήσεις ή να μετρά τις επαναλήψεις. Επίσης η γυμναστική συνήθως ωφελεί και την κοινωνική ζωή, που επίσης φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο.

Αλήθεια: Οι τροφές που θρέφουν και τον εγκέφαλο.

«Ο,τι κάνει καλό στην καρδιά κάνει καλό και στον εγκέφαλο», επισημαίνει ο δρ. Λυκέτσος. Υπό το πρίσμα αυτό η μεσογειακή διατροφή έχει αποδειχτεί ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικών ή καρδιακών επεισοδίων αλλά και της νόσου Αλτχσάιμερ. Τα οφέλη της μεσογειακής δίαιτας στη γενικότερη υγεία, αποδίδονται στο γεγονός ότι προτείνει καθημερινά πιάτα πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, ψάρι, όσπρια, φυτικές ίνες και ελαιόλαδο, ενώ αντιθέτως περιορίζει σημαντικά την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και ζάχαρης.

Αλήθεια: Κρυφοί παράγοντες που… κλέβουν τη μνήμη.

Σε κάποιες περιπτώσεις τα προβλήματα μνήμης σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και συνεπώς είναι αντιμετωπίσιμα, επισημαίνει ο δρ. Λυκέτσος.

Κατάθλιψη: Οταν βιώνει κανείς κατάθλιψη, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να συγκρατήσει και να αποθηκεύσει σημαντικές πληροφορίες.

Η υπερκατανάλωση αλκοόλ: Οσοι αντιμετωπίζουν πρόβλημα με το αλκοόλ χάνουν σταδιακά την ικανότητά τους να σκέφτονται καθαρά.

Απομόνωση: Η κοινωνική ζωή παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας.