«Η γιόγκα δεν είναι χόμπι, αλλά ιεροτελεστία»

Το θέατρο το εγκατέλειψε επειδή πριν από 16 μήνες γεννήθηκε ο γιος του. Για την τηλεόραση θα ήθελε έναν τέταρτο ρόλο με αμοιβή πρωταγωνιστή για να μην βρίσκεται πολλές ώρες σε γυρίσματα. Γι’ αυτό και τα μαθήματα γιόγκα είναι μία αξιοπρεπής διαπραγμάτευση με τον χρόνο και τη σχέση του με τον εαυτό του. Ο άλλοτε συμμέτοχος στις διεθνείς πασαρέλες με την ιδιότητα του μοντέλου σήμερα είναι πιστοποιημένος δάσκαλος της Iyengar Yoga (Αϊγιενγκαρ Γιόγκα). Επιλογή όχι τόσο αναμενόμενη από έναν άνθρωπο που έζησε τη νιότη του μέσα στη μόδα, σε ένα σύστημα κανόνων ματαιοδοξίας που τα 90s επέβαλλαν με αυστηρότητα. Ομως ο Αντώνης Φραγκάκης φαίνεται να είχε μία αποστασιοποιημένη σχέση με αυτήν την ειδική κατάσταση επιμέλειας του εαυτού χωρίς να βλέπει ως επίτευγμα το μόντελινγκ.

Στο τέλος του μαθήματός του, στο στούντιο Modulor, στα Ιλίσια, οι συμμετέχουσες – μόνο γυναίκες παρακολουθούσαν το μάθημά του – έβγαιναν από την αίθουσα με αυτήν την ηρεμία και το φως στο βλέμμα που το συναντάς σε όσους φροντίζουν να αποβάλλουν τις διάφορες μορφές τοξικότητας που εισχωρούν μέσα τους. Ο δάσκαλος γιόγκα φαίνεται ότι είναι εμπνευστικός…

«Το 95% του κόσμου πηγαίνει στη γιόγκα για τη γυμναστική που προσφέρει. Δεν είναι αυτό γιόγκα. Είναι σαν να λες ότι μαθαίνεις πιάνο για να κρατάς ευλύγιστα τα δάχτυλά σου. Με τον ίδιο τρόπο ξεκινάς να κάνεις τις στάσεις στη γιόγκα. Οταν λέμε Ιyengar Yoga εννοούμε τη δουλειά που έκανε ο R.K.S. Iyengar στο φιλοσοφικό σύστημα της γιόγκα. Αυτό έχει οκτώ πέταλα. Tα δύο πρώτα αφορούν σε ηθικές αρχές – συμπεριφορές προς τους άλλους και προς τον εαυτό μας: Μη βία, αλήθεια, άσκηση, μελέτη, εγκράτεια κ.λπ. Το τρίτο μιλάει για την άσκηση του σώματος, το τέταρτο της αναπνοής και τα άλλα τέσσερα είναι βήματα προς τον διαλογισμό. Ο R.K.S. Iyengar ένωσε αυτά τα πέταλα».

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90 ο Αντώνης Φραγκάκης συμμετείχε στο εγχώριο αλλά και στο διεθνές φαινόμενο της μόδας εκείνης της εποχής, το  μόντελινγκ. Οι προδιαγραφές μάλιστα της εμφάνισής του ικανοποιούσαν ακόμη και τα διεθνή πρακτορεία μοντέλων, γι’ αυτό και βρέθηκε στο πλευρό της Κλόντια Σίφερ για να κάνουν φωτογράφιση στη Μύκονο για τη διαφημιστική  καμπάνια μίας αμερικανικής επωνυμίας ρούχων από τζιν.  Ομως το 1998, αφού ήδη είχε παρακολουθήσει στο Παρίσι μαθήματα υποκριτικής από τον Ανδρέα Βουτσινά και συμμετείχε σε ελληνικές τηλεοπτικές σειρές («Αυτόπτης μάρτυς», «Χαμένη άνοιξη», «Σκιές πάνω από την πόλη»), ο Αντώνης Φραγκάκης στόχευε στο θέατρο. Κι ένα παγωμένο χειμωνιάτικο πρωινό που βρισκόταν στη Νέα Υόρκη…

«Από το σχολείο έπαιζα μπάσκετ. Οταν μεγάλωσα έψαχνα κάτι να αντικαταστήσω το παιχνίδι. Οχι για να γυμναστώ. Εψαχνα τη συνεύρεση της ομάδας, της χαράς με τους συμπαίκτες. Εκανα διάφορες δοκιμές, αλλά ήταν αποτυχημένες λόγω ηλικίας. Μου άρεσε το αϊκίντο, δεν μπορούσα όμως να το ακολουθήσω, ήταν σοφό, αλλά εγώ ήμουν ανυπόμονος και είχα πολλή φωτιά. Δεν ήμουν έτοιμος. Ενα λάθος λοιπόν με έφερε στη γιόγκα. Ημουν στη Νέα Υόρκη και επειδή έκανε κρύο μπήκα μέσα για να ζεσταθώ. Εμεινα γιατί γνωρίστηκα με έναν και γίναμε πολύ φίλοι και κάναμε μαζί μάθημα. Εκείνη την εποχή γιόγκα έκαναν κοπέλες και συνήθως ήταν χορεύτριες. Πηγαίναμε με αυτόν τον φίλο μου σε ένα τμήμα που οι υπόλοιπες τα έκαναν όλα κι εμείς ούτε στο ελάχιστο. Αρα μπορούσες να το κάνεις μόνο στην πλάκα. Η σαβάσανα ήταν η πιο δύσκολη στάση: να μένεις ακίνητος ξαπλωμένος και να ησυχάζεις. Αρχισα τα μαθήματα σε ένα σημείο στη 14η οδό, ανάμεσα σε 6η – 7η Λεωφόρο, όπου αν δεν περνούσε ασθενοφόρο θα ήταν η σειρήνα της πυροσβεστικής ή της αστυνομίας. Δεν σταματούσαν ποτέ οι θόρυβοι.

Η γιόγκα είναι μόνο παρατήρηση του τι κάνεις, το σώμα είναι το όχημα. Δεν μπορείς να μαλακώσεις το μυαλό, αλλά μπορείς να απλώνεις τα δάχτυλα. Πρακτικά αν είναι και ο αγκώνας τεντωμένος και ο ώμος πίσω, όσο και αν υπάρχουν εξωτερικοί θόρυβοι και άλλες σκέψεις, το μυαλό μου θα συγκεντρωθεί. Συνδύαζε αυτό που συνέβαινε στο παιχνίδι. Το μυαλό δεν προλάβαινε να σκεφτεί, στη γιόγκα συμπαίκτες είναι τα μέλη του σώματος. Και όπως στο θέατρο, κάνεις την πρόβα τη μία μετά την άλλη και κάτι έρχεται και φωτίζει, στη γιόγκα με την αντίστοιχη επανάληψη αρχίζουν να βγαίνουν κάποια πράγματα» .

Τι σε ώθησε και από μαθητής έγινες δάσκαλος;
«Ηταν η δασκάλα μου στην Ινδία, ύστερα από το πρώτο στάδιο στη Νέα Υόρκη. Η Ούσα Ντέβι ήταν μία ασπρομάλλα με γυαλάκια. Σαν να σου έκανε μάθημα η γιαγιά σου. Ελβετίδα, πιανίστρια, είχε τροχαίο ατύχημα κι έμεινε το ένα της πόδι πιο κοντό από το άλλο. Η αγάπη της λοιπόν για τη γιόγκα με έπεισε να ασχοληθώ με τη διδασκαλία. Η επιθυμία να μεταφέρεις αυτό που εσένα σου δίδαξε ο άλλος και σου έκανε καλό, είναι η πρακτική του δασκάλου.

Βλέπεις τον άλλον και αν είναι φωτιά υπάρχουν δύο τρόποι για να τον διδάξεις. Η φωτιά μπορεί να είναι πολλή ενέργεια, θυμός, έλλειψη συγκέντρωσης. Ανάλογα τον σπρώχνεις στο αντίθετο από αυτό που είναι ο χαρακτήρας του, ή του βάζεις τα πιο δύσκολα. Δηλαδή στάση, μελέτη και συγκέντρωση ή το πας γρήγορα. Μόνο που στη δεύτερη περίπτωση πρέπει να ξέρει τι κάνει για να μην τραυματιστεί. Οχι να το κάνει τέλεια, γιατί δεν υπάρχει στη γιόγκα απαίτηση για τελειότητα ή να είναι ευλύγιστος. Η ευλυγισία είναι αποτέλεσμα, έρχεται με τη συνεχή επανάληψη των στάσεων. Μέσα από την πρακτική των asanas. Ομως πρέπει να καταλαβαίνεις τη λειτουργία. Εκτελείς μια στάση με σεβασμό στις δυνατότητές σου, όχι με βία, αλλά και μένοντας ειλικρινής στο πότε τεμπελιάζεις και πότε δουλεύεις. Συνοδεύεις την κίνηση με σεβασμό στην αναπνοή. Μένεις συγκεντρωμένος και παρατηρείς ό,τι κάνεις κι ό,τι σκέφτεσαι την ώρα που το κάνεις. Εδώ βρίσκεται η δυσκολία κι η πραγματική άσκηση της γιόγκα. Προσπαθείς να βρίσκεσαι στο εδώ και τώρα, με πλήρη συνείδηση. Ο Αϊγιένγκαρ ένωσε στην εκτέλεση των στάσεων τις ηθικές αρχές, την αναπνοή και τον διαλογισμό».

Είναι αυτό το άνοιγμα των αισθήσεων το ότι δεν χρειάζεται να κάνω κάτι άλλο, παρά μόνο να υπάρχω;
«Αν κάποιος πονάει δεν μπορείς να του κάνεις διαλογισμό. Πώς να ησυχάσει αν δεν μπορεί να σταυρώσει τα γόνατά του; Κανονικά πρέπει να είναι όρθια η σπονδυλική στήλη. Χρειάζεται να βρεθείς σε θέση να παρακολουθείς την αναπνοή, να την παρατηρείς για να φτάσεις στη συγκέντρωση σε ελάχιστα πράγματα. Ιδανικά, καλό είναι μετά την πρακτική να δώσεις χρόνο να ησυχάσουν τα πράγματα. Αφήνεις άλλα κέντρα αντίληψης να λειτουργήσουν αντί να είναι σε λειτουργία το μυαλό. Οπως στη μαγειρική, που βγάζεις το φαγητό από τη φωτιά και το αφήνεις λίγο να “καθήσει”. Λένε διάφορα για την παλιά και την καινούργια γιόγκα. Ο Αϊγιένγκαρ δούλεψε την πορεία προς μία στάση. Η δική του μέθοδος βασίστηκε σε βοηθήματα όπως τούβλα, σχοινιά, καρέκλες, στρώματα τα οποία τα τοποθετείς σε σημεία του σώματος για να το βοηθήσεις να φτάσει στη στάση. Μελέτησε και την ακολουθία για τις στάσεις που είτε ανεβάζουν την ενέργεια ή την ηρεμούν. Εφτιαξε δηλαδή τη γραμματική και το συντακτικό για να μπορέσουν οι μαθητές του να χρησιμοποιήσουν αυτές τις πληροφορίες και να γράψουν τη δική τους εκδοχή».

Στελέχη και τεχνοκράτες έρχονται για γιόγκα;
«Εχω κάποιους ανθρώπους, αλλά όχι ομάδα στελεχών. Στο εξωτερικό το κάνουν συνέχεια αυτό. Εδώ το ξεκινάνε λίγο σαν μόδα, να κάνουμε “bonding”, δηλαδή να έχουμε μία εμπειρία όλοι μαζί και να συνδεθούμε μεταξύ μας. Η γιόγκα είναι ιεροτελεστία, δεν γίνεται ως χόμπι. Η πραγματική άσκηση της γιόγκα είναι ότι προσπαθείς να είσαι στο εδώ και τώρα με πλήρη συνείδηση. Αλλά χρειάζεται να μην υπάρχουν εξωτερικά ερεθίσματα για να μπορείς να παρατηρείς το εσωτερικό σου. Αυτό είναι και ο κίνδυνός της: να μπεις πολύ μέσα, να βολευτείς και να κλείσεις πίσω σου και την πόρτα».