«Το κόσμημα {LF}είναι συναίσθημα»{CR}

Ο Νίκος Κούλης είναι ένας ιδιωτικός χαρακτήρας. Σπάνια συχνάζει σε συναθροίσεις κοινωνικού συγχρωτισμού, σπανιότερα μάλιστα διαθέτει χρόνο σε κάποιο καφέ της πόλης. Ο ρυθμός του χρόνου του εξαρτάται από τις παραμέτρους της υψηλής κοσμηματοποιίας. Γιατί σε αυτό το κλειστό σύστημα της βαριάς πολυτέλειας συγκαταλέγεται η δουλειά του ως εξαιρετικού κοσμηματοποιού. Και ο χαρακτηρισμός δεν είναι καταχρηστικός, αλλά κυριολεκτικός. Καθώς τα κριτήρια σε επίπεδο κατασκευής και γνώσης των υλικών σε αυτήν τη βιομηχανία προσδιορίζουν τις συλλογές του. Με αυτές τις συλλογές άλλωστε έχει ήδη διακριθεί με τέσσερα βραβεία. Φέτος μάλιστα είναι υποψήφιος για άλλη μία υψηλή διάκριση, χάρη στη συλλογή Feelings. Την οποία παρουσίασε την περασμένη άνοιξη με μία εγκατάστασή του καλλιτέχνη Σωκράτη Σωκράτους στην γκαλερί Rodeo στον Πειραιά και τμήματά της εμφανίστηκαν κατευθείαν στα αφτιά της Σκάρλετ Τζοχάνσον στην πρεμιέρα των Avengers.

Ομως όχι. Ο καφές που μας έφερε κοντά προκάλεσε μία αλληλουχία πληροφοριών με ειδικό βάρος μεγαλύτερο από τις αποχρώσεις των κόκκινων χαλιών. Στο διαμέρισμά του, σε μία πολυκατοικία της Βασιλίσσης Σοφίας με αυθεντικά αρ ντεκό έπιπλα και σύγχρονα έργα τέχνης ο Νίκος Κούλης υποστηρίζει το γνήσιο της προσωπικότητάς του.

«Εχω δει μεγάλη υπερπροσφορά στο κόσμημα. Επομένως για να είναι κάτι “αποκλειστικό” πρέπει να είναι τουλάχιστον προστατευμένο. Το κόσμημα είναι συναίσθημα. Και πρέπει να είναι στο κέλυφός του για να αναδειχθεί. Δηλαδή δεν θα ήθελα να “ξεγυμνώσω” ένα δαχτυλίδι μου από τον χώρο του για να το βάλω πάνω σε έναν πάγκο για μία βραδιά φιλανθρωπικού χαρακτήρα. Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον για να το δεις στον κόσμο του. Προσπαθούμε να το κάνουμε αυτό ακόμα και σε σημεία του εξωτερικού. Το πολυκατάστημα Bergdorf Goodman στη Νέα Υόρκη φιλοξενεί πλέον ένα δικό μας μαγαζί μέσα στον χώρο του. Εμείς κάναμε όλον τον σχεδιασμό, σε φωτισμούς, προθήκες, έπιπλα και προσθέσαμε και γλυπτά του Σωκράτη Σωκράτους. Με αυτήν την έννοια, πράγματι είναι ένας χώρος που αντανακλά την αισθητική μας αντίληψη και προβάλλει τα κοσμήματά μας».

Ομως η Πέμπτη Λεωφόρος της Νέας Υόρκης δεν είναι σε όλο το μήκος της τόσο φωτεινή και γεμάτη με στολισμένες βιτρίνες όπως ήταν κάποτε.

«Πάντα πρέπει να παίρνεις ρίσκο. Η βιομηχανία του κοσμήματος σε αυτό το επίπεδο χωρά λίγους. Το να είμαστε μέσα σε ένα μαγαζί που πάει πολύ καλά, έχει αυτονομία και πάντα έναν αποκλειστικό χαρακτήρα, είναι για εμάς τύχη και πρόκληση. Βέβαια, ποτέ δεν ξέρεις. Αν υπάρχει ένα κακό σύννεφο πάνω από όλον τον πλανήτη δεν μπορείς να βγάζεις συμπεράσματα. Αλλωστε το κόσμημα πέρασε από μία εποχή που η αγορά θέλησε να το κάνει πιο προσιτό και προσβάσιμο στον κόσμο. Ομως τώρα άλλαξαν οι αναλογίες του κοινού. Υπάρχουν τα πολλά χρήματα που ανήκουν σε μία υψηλή κατηγορία κατανάλωσης και υπάρχει η μεσαία τάξη που τα τελευταία χρόνια κλονίζεται παγκοσμίως. Θεωρώ λοιπόν ότι το κόσμημα θα επιστρέψει σε έναν πιο αποκλειστικό χώρο παρουσίασής του. Και η γυναίκα θα του δώσει τη θέση που του αξίζει. Αλλωστε παρατηρούμε ότι αυξάνονται οι γυναίκες που αγοράζουν για τον εαυτό τους, σε σύγκριση με την επικρατέστερη προηγούμενη συνήθεια ένας άνδρας να αγοράζει γυναικείο κόσμημα για μία περίσταση. Η γυναίκα επιλέγει πού θα δώσει τα χρήματά της χωρίς να το θεωρεί αξεσουάρ, αλλά ως ανταμοιβή στον προσωπικό της αγώνα. Επίσης έχει εμπιστοσύνη στο γούστο της και αναζητά κάτι που ξεφεύγει από το κλασικό ύφος βαρύτιμου κοσμήματος. Νομίζω ότι συμβαίνει σε γυναίκες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της τέχνης, καθώς αντιλαμβάνονται τα κοσμήματα με την αξία που έχουν η ποιότητα της δουλειάς και η πολύτιμη ύλη τους. Δεν θα πάρουν το εμπορικό, αναγνωρίσιμο κόσμημα, το οποίο συνήθως αγοράζει το “φρέσκο χρήμα”. Θέλουν να ψάξουν και να ανακαλύψουν την πλευρά του πιο ιδιαίτερου κοσμήματος».

Χρειάζεται να έχουν ένα εκπαιδευμένο βλέμμα;

«Αντιλαμβάνονται την παραπομπή σε ένα αισθητικό κίνημα. Για παράδειγμα, καταλαβαίνουν τις αρ ντεκό αναφορές που υπάρχουν στη δουλειά μου. Η γεωμετρία στη φόρμα τους γίνεται αντιληπτή. Θα πρόσθετα όμως ότι και σήμερα οι γυναίκες που αγοράζουν κοσμήματα εξακολουθούν να δίνουν προσοχή και στην προέλευσή τους».

Ενα επιπλέον διακριτικό της ιδιωτικότητάς του είναι ότι δεν υπερφορτώνει τον λογαριασμό του στο Instagram με εικόνες. Η σποραδικότητα των πληροφοριών που συνοδεύει τις εικόνες του ακολουθεί αργό ρυθμό. Και η πιο πρόσφατη ανάρτησή του έδειχνε αποσπάσματα από ένα ταξίδι στην Μποτσουάνα, στην Αφρική.

«Πρόσφατα παρακολούθησα ένα ειδικό συνέδριο που αφορούσε τα διαμάντια. Το να ζεις όλη τη διαδικασία εξαγωγής του διαμαντιού γνωρίζοντας ότι βγαίνει μέσα από τη γη, από τον κιμπερλίτη, το μητρικό πέτρωμα που φέρει τα διαμάντια στη μάζα του, έχει γοητεία. Δεν είναι απλώς αφήγημα, είναι πραγματικότητα 3.000 χρόνων τουλάχιστον. Ομως όλες οι υποδομές της περιοχής γύρω από τα ορυχεία βασίζονται σε μία ισορροπημένη και μελετημένη στρατηγική εξόρυξης. Από αυτή τη διαδικασία το 50% της αξίας των πετρωμάτων επιστρέφει στην κοινωνία και στο περιβάλλον. Επίσης εξάγουν τον κιμπερλίτη χωρίς να σκάβουν μεγάλα τούνελ, αλλά με νέες τεχνολογίες και προσπαθούν να μεταβολίσουν τον άνθρακα που απομένει από την εξόρυξη του διαμαντιού σε ενέργεια.

Εκεί λοιπόν οι ειδήμονες του χώρου έδιναν έμφαση στο ότι το διαμάντι είναι συναίσθημα. Είναι ζωντανό, βγαίνει από τη γη, συνδέεται με μία ειδική ανθρώπινη κατάσταση. Ομως επενδυτική αξία αποκτά με την υπογραφή. Δηλαδή στους οίκους δημοπρασιών τα κοσμήματα που χτυπάνε ρεκόρ πωλήσεων είναι αυτά που έχουν πάρει τη μορφή τους από κάποιον δημιουργό και έχουν την υπογραφή του. Βέβαια ένας σχεδιαστής κοσμημάτων δεν είναι απαραίτητο ότι έχει γνώσεις γεμολογίας και γνωρίζει από πολύτιμες πέτρες. Μπορεί να έχει ταλέντο στο σχέδιο, όμως όπως είναι η δομή της παραγωγής σε αναγνωρίσιμους οίκους το πολύ πολύ θα κάτσει σε έναν πάγκο για να σχεδιάσει μία συλλογή. Και θα δώσει τα σχέδιά του σε άλλα χέρια για να επεξεργαστούν την ποιότητα των υλικών. Δεν θέλω να μιλήσω για τον εαυτό μου, αλλά το πακέτο να ξέρει κάποιος από κατασκευή και πέτρα και πώς να πάρει ζωή από το σχέδιο του χαρτιού δεν είναι για όλους δεδομένο. Αυτές οι γνώσεις βοηθάνε σε μία ειδική κατασκευή, στο πώς ένα ιδιαίτερο κόσμημα εφαρμόζει στα σημεία του σώματος».

Επομένως ένας δημιουργός κοσμημάτων πρέπει να έχει πάρει και μαθήματα ανατομίας;

«Εμπειρικά μαθαίνει να αντιλαμβάνεται τις διαφορές που υπάρχουν στα σημεία του σώματος. Ειδικά στους λοβούς των αφτιών υπάρχει πεδίο έρευνας. Αν είναι παχύς ή λεπτός, μακρύς ή κοντός, αν η κοιλότητα της έλικας είναι πλατιά για να εφαρμόζουν τα λεγόμενα earcuffs, υπάρχει το γήρας που κρεμάει και πρέπει να αντισταθούμε στη βαρύτητα. Αντίστοιχα παρατηρώ τον τύπο κλείδας, γιατί αν προεξέχει, ορισμένα σχέδια κολιέ δεν κάθονται καλά στον λαιμό».

Κλίμακα, αναλογίες, επινοητικότητα. Ο Νίκος Κούλης δίνει σημασία στις λεπτομέρειες της μαστορικής. Στις σχέσεις του με τους τεχνίτες εντός και εκτός ελληνικής επικράτειας. Στην κοπή της πέτρας σε εργαστήρια του Χονγκ Κονγκ, της Ελβετίας, της Γερμανίας. «Αν μιλήσουμε για αναλογίες, ο έλληνας τεχνίτης, επειδή είναι παλιό και οικογενειακό επάγγελμα που μεταδίδεται από το πρεσβύτερο μέλος στο νεότερο και ακολουθεί την παράδοση στη χρήση συγκεκριμένων εργαλείων, δεν τελειοποιεί τις διατομές και τις διαστάσεις. Υπάρχει βέβαια και η νέα γενιά που έχει προχωρήσει. Οπότε βρίσκομαι από πάνω και παρακολουθώ κάθε στάδιο της κατασκευής και του δεσίματος για να γίνει αέρινο και ονειρικό το κόσμημα. Να ξεπεταχτεί το υλικό. Γι’ αυτό και στην πράξη είμαι επιθετικός και δημιουργικός».