Ζήτω οι σόμπες

Είναι δύσκολο να είσαι ο μοναδικός άνθρωπος σε μια παρέα που δεν καπνίζει – κάπως έτσι όμως συμβαίνει στην Ελλάδα. Συνήθως αποτελείς θλιβερή μειοψηφία, ανάμεσα στα ηλεκτρονικά και τα παραδοσιακά τσιγάρα. Αν οι φίλοι σου ενδιαφέρονται για την ψυχική σου υγεία, τότε στις διάφορες εξόδους φροντίζουν να κάτσεις κάπου «να βολεύει», διώχνοντας επιμελώς τον καπνό για να μην έρχεται πάνω σου. Και πάλι, δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για να σε γλιτώσουν από τη μυρωδιά, τα νοτισμένα ρούχα και την παθητική εισπνοή. Ολοι όμως θα πεθάνουμε κάποτε, σωστά;

Δεν ήταν πάντα ζηλωτές οι μη καπνιστές, δεν οσμίζονταν τις παραβάσεις από χιλιόμετρα. Συνήθως σέβονταν το δικαίωμα του διπλανού τους στο ξεχαρμάνιασμα, ακόμα και ξεροβήχοντας μια στο τόσο. Δεν ήταν πάντα περίεργοι ούτε υπερβολικοί. Αρκούσε οι ομοτράπεζοί τους να δείχνουν έναν κάποιο σεβασμό στη δική τους προτίμηση. Ο οποίος βέβαια μπορεί να υπήρχε στα κλειστά όρια μιας παρέας, δεν εμπόδιζε όμως τον κύριο με το πούρο παραδίπλα, τη στάχτη από ατύχημα μέσα στο ποτήρι και εκείνη τη μυρωδιά την ανυπόφορη, που δεν είχαν διαλέξει κι όμως ανέχονταν. Το ιδανικό καψώνι στους φίλους, στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ, γινόταν έξω από τα σύνορα και πάντα σε μέρη με χαμηλές θερμοκρασίες. Εκεί που ο ένας μετά τον άλλον οι καπνιστές αναγκάζονταν να φοράνε το παλτό τους, να παίρνουν την μπίρα τους στο χέρι και να βγαίνουν έξω από την παμπ, στο πλακόστρωτο βροχερό Λονδίνο. Και η πλάκα όμως έχασε το ενδιαφέρον της πολύ γρήγορα. Η προσαρμογή ήταν πανεύκολη.

Πέρασαν τα χρόνια, άλλαξαν τα πράγματα. Ακόμα και ο πιο καταπιεσμένος άνθρωπος κάποια στιγμή αγανακτεί. Κι έφτασε η ώρα που η μειοψηφία κέρδισε. Με κόπο, με αγκομαχητά, με πραγματικά επιχειρήματα και εξίσου πραγματικές υστερίες. Ας απολαύσει τη νίκη της, σπανίζουν κάτι τέτοια στις μέρες μας. Κι αν δεν μάθουν απέξω το όνομα του τηλεφωνητή στο 1142, δεν χάθηκε κι ο κόσμος. Δεν έχει γούστο να συνθλίβεις τον αντίπαλο, όπως δεν είχε γούστο να σε συνθλίβει αυτός. Ο στόχος είναι να αλλάξουν οι όροι του παιχνιδιού, να κερδίσουν (όσο κλισέ κι αν ακούγεται) «τα μυαλά και τις καρδιές».

Και αυτό δύσκολα θα γίνει με την ποινικοποίηση του καπνίσματος. Ακριβώς 262 φορές, λένε, κάπνισαν οι χαρακτήρες του «Stranger Things» στην τελευταία σεζόν. Και επειδή βρέθηκαν κάποιοι που μέτρησαν τις γόπες, στο Netflix υποσχέθηκαν λιγότερες σκηνές με καπνίζοντες, για να μην προβάλλουν λάθος πρότυπα στη νέα γενιά. Παρόμοιοι κανόνες εφαρμόζονται ήδη από τα κινηματογραφικά στούντιο και την αμερικανική τηλεόραση. Η σειρά βέβαια εξελίσσεται το ’80, όταν το τσιγάρο ήταν προέκταση του χεριού, όμως λίγη σημασία έχει μπροστά στην πολιτική ορθότητα. Και ακόμα λιγότερη για αυτούς στους οποίους απευθύνεται που καθόλου δεν νοιάζονται αν ο Τζιμ Χόπερ καπνίζει πολύ ή όχι. Τα τσιγάρα των γονιών τους άλλωστε είναι πολύ πιο εύκολα προσβάσιμα – δεν είναι τίποτα ούφο οι καπνιστές.

Στην πραγματικότητα, η πλειοψηφία δεν χάνει ποτέ. Μέχρι τη μεγάλη μεταστροφή, και τι που απαγορεύτηκε το κάπνισμα στις καφετέριες και τα μπαρ; Τίποτα δεν θα αλλάξει στην καθημερινότητα του μέσου μη καπνιστή. Απλά θα μάθει να πίνει το ποτό του φορώντας παλτό, όπως οι καπνιστές φίλοι του. Ευτυχώς θα επιδοτηθούν οι σόμπες.