Η ρήξη με το στέμμα και ο ρόλος των ΗΠΑ

Στο τελευταίο μέρος του αφιερώματος για το βασιλικό πραξικόπημα του Ιουλίου 1965, μετά τη διαφωνία τού «Ρυθμιστή του Πολιτεύματος» στις προετοιμαζόμενες αλλαγές στη στρατιωτική ηγεσία ο Γ. Παπανδρέου προχωρεί στο επόμενο βήμα. Στέλνει τον διευθυντή του Πολιτικού του Γραφείου Μανουσάκη στον Π. Γαρουφαλιά να του προτείνει την επιλογή κάποιου άλλου υπουργείου και αυτός απαντά ότι μόνο αν του ζητήσει ο βασιλιάς θα φύγει από το υπουργείο! Τον διαγράφουν από την ΕΚ, αλλά αυτός παραμένει στο υπουργείο.

Στην Κέρκυρα ο Κωνσταντίνος ζει ημέρες ευτυχίας μετρώντας τις ώρες για τη γέννηση της Αλεξίας. Δεν βιάζεται να συναντήσει τον πρωθυπουργό, αλλά ο Παπανδρέου στις 7 Ιουλίου ζητεί ακρόαση. Γνωρίζει ότι η συνάντηση μπορεί να καταλήξει σε ρήξη, όπως προαναγγέλλουν καθημερινά οι εφημερίδες της Δεξιάς, πρέπει όμως η κατάσταση να εκκαθαρισθεί. Η κυβέρνηση εβάλλετο από παντού. Ο ανακριτής Λαγάνης καλεί για εξέταση τον Ανδρέα Παπανδρέου για την υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ και ο Κόκκας επανέρχεται με άρθρο στην «Ελευθερία» και ζητεί ανασχηματισμό με την απομάκρυνση της «τροχοπέδης» Γαρουφαλιά και της «αχίλλειας πτέρνας» Ανδρέα. Από κοντά και ο Π. Κανελλόπουλος δεν ζητεί παραίτηση της κυβέρνησης, αλλά «να φύγουν ο ή οι Παπανδρέου».

Οι Αμερικανοί. Οι Αμερικανοί θα προτιμούσαν την παραμονή του Παπανδρέου υπό τον όρο ότι θα εδέχετο τους όρους του Παλατιού. Στις 13 Ιουλίου – κατά αφήγηση του ίδιου – ο Ανδρέας Παπανδρέου συναντήθηκε με τον αμερικανό επιτετραμμένο Ανσιουτς σε ένα φιλικό σπίτι. Ο αμερικανός διπλωμάτης ξέχασε τη διπλωματία και είπε ξεκάθαρα ότι καλώς ο βασιλιάς αρνήθηκε στον Γ. Παπανδρέου το υπουργείο Αμυνας, δεδομένου ότι «η ανάμειξή του στην υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ είναι σαφής»! Ο Ανδρέας αντέδρασε και παρατήρησε ότι η στάση του βασιλιά δεν συμβιβάζεται με το Σύνταγμα. Αφοπλιστικός ο κ. Ανσιουτς: Εγινε ποτέ σεβαστό το Σύνταγμά σας, γιατί πρέπει να γίνει σεβαστό τώρα;

Την ίδια ημέρα επισκέφθηκε τον Γ. Παπανδρέου ο αμερικανός πρεσβευτής Λάμπουις και του μετέφερε ορθά κοφτά πως η γνώμη των ΗΠΑ είναι ότι ο βασιλιάς έχει δίκιο και ότι ο πρωθυπουργός όφειλε να υποχωρήσει για να αποφευχθεί η σύγκρουση με το Παλάτι.

Είναι προφανές ότι ο Κωνσταντίνος γνώριζε και τη θέση των ΗΠΑ και αποφάσισε να γκρεμίσει κάθε γέφυρα συμβιβασμού. Είναι 8 Ιουλίου, βράδυ. Στο Καστρί πατήρ και υιός συζητούσαν και περίμεναν την ειδοποίηση για τη συνάντηση με τον βασιλιά στην Κέρκυρα. Κτυπάει η πόρτα και ένας αγγελιοφόρος του προσκομίζει επιστολή του Κωνσταντίνου. Ούτε λίγο ούτε πολύ, κατηγορούσε τον πρωθυπουργό ότι σχεδίαζε την «ανατροπή του Συντάγματος της χώρας και την επιβολήν δικτατορίας ελεεινής μορφής, αποκρουστικής εις πάντα ελεύθερον άνθρωπον»!

Ο Γ. Παπανδρέου απαντά και του υπενθυμίζει ότι η κυβέρνηση αντλεί την εξουσία από τον λαό και του στέλνει το διάταγμα για την ανάληψη του υπουργείου Αμυνας. Οταν ο Χοϊδάς παραλαμβάνει την επιστολή του πρωθυπουργού, ανακοινώνεται ότι η συνάντηση με τον Κωνσταντίνο ορίστηκε για την Κυριακή 11 Ιουλίου στην Κέρκυρα. Την Παρασκευή ο Κωνσταντίνος τηλεφωνεί στον πρωθυπουργό για να του αναγγείλει τη γέννηση της Αλεξίας. Μια ακτίνα ελπίδας έλαμψε στο πρόσωπο του γηραιού πολιτικού. Πίστεψε ότι ο Κωνσταντίνος «μαλάκωσε» και επεδίωκε κάποια προσέγγιση.

Φρούδες οι ελπίδες… Το Σάββατο το βράδυ φθάνουμε στην Κέρκυρα. Ο Παπανδρέου φαίνεται σχετικά ευδιάθετος. Οσοι δημοσιογράφοι προσπαθήσαμε να ανιχνεύσουμε τους λόγους η σταθερή απάντηση από το περιβάλλον ήταν η χαρά για τη γέννηση της Αλεξίας! Ο Παπανδρέου κατέλυσε στο σπίτι του βουλευτή της ΕΚ Θεόδωρου Δεσύλλα, με τον οποίο συνδεόμουν και λόγω κερκυραϊκής καταγωγής.

Μόλις είχαν περάσει τα μεσάνυχτα και ο πρωθυπουργός ετοιμαζόταν να αποσυρθεί, όταν φθάνει αγγελιοφόρος με νέα επιστολή του Κωνσταντίνου, επιθετικότατη και θρασύτατη. Ο Θ. Δεσύλλας μου αφηγήθηκε ότι όταν τη διάβασε τη χαρακτήρισε «προσωπικό λίβελο»… Η συνάντηση όμως κύλησε ήρεμα και ο Γ. Παπανδρέου δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι «διεπιστώθη πλήρης αρμονία απόψεως επί του τρόπου της λειτουργίας του πολιτεύματος της βασιλευομένης δημοκρατίας»! Κανένας από εμάς δεν τον πίστεψε.

Εχει υποστηριχθεί ότι, αν ο Γ. Παπανδρέου δεν επέμενε στην αντικατάσταση του Γαρουφαλιά από τον ίδιο και στην αλλαγή του αρχηγού ΓΕΣ, θα παρέμενε πρωθυπουργός και πιθανόν να απετρέπετο η δικτατορία. Είναι πράγματι πιθανόν, υπό την προϋπόθεση ότι η πολιτική ηγεσία θα αποδεχόταν τα στεγανά στις Ενοπλες Δυνάμεις και την επικυριαρχία στην πολιτική ζωή των Ανακτόρων και των Αμερικανών.

Οι πρωταγωνιστές. Αλλωστε οι αποστάτες έδωσαν γην και ύδωρ, συμμάχησαν και με τη Δεξιά και δεν απέτρεψαν τη δικτατορία. Αυτή ήταν προσχεδιασμένη και σε συσχετισμό με τη διχοτόμηση της Κύπρου που άρχισε το 1964.

Από τους πρωταγωνιστές της περιόδου εκείνης ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έφυγε νωρίς και αλώβητος και τιμήθηκε με τον τίτλο του πρωθυπουργού της μεταπολίτευσης.

Ο Γ. Παπανδρέου άρχισε τον δεύτερο ανένδοτο, φυλακίστηκε και πέθανε επί δικτατορίας και η κηδεία του συνοδεύτηκε από τη μεγαλύτερη αντιδικτατορική διαδήλωση.

Ο Κωνσταντίνος «έφαγε το κεφάλι του». Δούλεψε για τη χούντα και αυτή τον δούλεψε. Τώρα επισκέπτεται την Ελλάδα ως τουρίστας…

Ο Ανδρέας Παπανδρέου παρέμεινε πιστός στις ιδέες του, ίδρυσε μετά τη δικτατορία το ΠΑΣΟΚ, διαδέχθηκε στην πρωθυπουργία τον Καραμανλή, κυβέρνησε για δέκα και πλέον χρόνια και έγραψε ιστορία.

Ο Κ. Μητσοτάκης έγινε για δύο χρόνια πρωθυπουργός με μετεγγραφή στη Δεξιά, τη Νέα Δημοκρατία.

Οι χουντικοί συνέπραξαν με τους Αμερικανούς στην ανατροπή του Μακαρίου και στον διαμελισμό της Κύπρου, φίμωσαν τον ελληνικό λαό και έμειναν στην ιστορία ως περιφερόμενες σκιές ενός ατιμωτικού παρελθόντος.

Ο Γιώργος Ρωμαίος είναι δημοσιογράφος – συγγραφέας