«Το σώμα μας υποστηρίζει τη μνήμη μας»

«Είναι απλό: αγύμναστοι γονείς έχουν συνήθως αγύμναστα παιδιά. Δεν είναι θέμα κληρονομικότητας ή γονίδιων. Είναι θέμα προτύπου». Αυτά λέει η «γκουρού» της ψυχοκινητικής, πολυμεταφρασμένη πανεπιστημιακός και συγγραφέας Ρενάτε Τσίμερ, που βρίσκεται σήμερα στην Ελλάδα για να «διδάξει» τους εκπαιδευτικούς. Το σεμινάριο γίνεται στην Ελληνογερμανική Αγωγή που την έφερε και στην Ελλάδα, ενώ η ομότιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Osnabrück και διευθύντρια του Ινστιτούτου Προσχολικής Αγωγής και Ανάπτυξης της Κάτω Σαξονίας λέει στα «ΝΕΑ» με έμφαση: «Μην ξεχνάμε ότι το σώμα μας υποστηρίζει τη μνήμη μας».

Πείτε μας, τι ρόλο παίζει η φυσική δραστηριότητα και το παιχνίδι στην ανάπτυξη του παιδιού;

Το παιχνίδι και η κίνηση υποστηρίζουν την ανάπτυξη των παιδιών από την πρώτη μέρα της ζωής τους. Μέσω σωματικών δραστηριοτήτων τα παιδιά βιώνουν ότι μπορούν να πετύχουν κάτι και ότι η προσπάθεια οδηγεί σε επιτυχία. Αποκτούν εμπιστοσύνη στις ικανότητές τους, κάτι που αποτελεί τη βάση για την καλλιέργεια της αυτοπεποίθησης και της αυτοεκτίμησης. Οι εμπειρίες που τα παιδιά μπορούν να αποκτήσουν με την κίνηση, το παιχνίδι και τις αθλητικές δραστηριότητες έχουν αντίκτυπο στη συνολική ανάπτυξή τους. Μόνο εάν κινηθεί ένα παιδί μπορούμε να έχουμε μια ιδέα, πότε, γιατί και πώς αναπηδά, κυλά και πετάει μια μπάλα, πώς αναπτύσσεται και πώς εξελίσσεται κινητικά. Το παιχνίδι δημιουργείται μέσα από την αλληλεπίδραση των παιδιών. Δημιουργείται επίσης από ιδέες, οι οποίες προέρχονται από τους ενηλίκους.

Η οικογένεια είναι ο πρώτος και πιο σημαντικός χώρος, για να αναπτύξουν τα παιδιά τις κινητικές τους συνήθειες, οι οποίες επίσης επηρεάζουν έντονα την περαιτέρω ανάπτυξή τους. Tο σχολείο είναι ο δεύτερος κοινωνικός χώρος στον οποίο όλα τα παιδιά εντάσσονται. Η εκπαίδευση πρέπει να προσαρμοστεί στις ανάγκες των παιδιών. Ειδικά στο Δημοτικό μπορούμε να διδάξουμε διάφορα αντικείμενα μέσω κίνησης. Υπάρχει η δυνατότητα για μάθηση με όλες τις αισθήσεις. Τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα και έχουν ένα μεγαλύτερο κίνητρο αν μπορούν να χρησιμοποιήσουν και το σώμα τους, καθώς μαθαίνουν. Αυτό υποστηρίζει και τη μνήμη τους.

Να θυμόμαστε επίσης ότι φάσεις μάθησης πρέπει να εναλλάσσονται με φάσεις χαλάρωσης και κίνησης. Κυρίως για πιο μικρά παιδιά ισχύει το ακόλουθο: ύστερα από 20 λεπτά μειώνεται η ικανότητα να συγκεντρωθούν σε μεγάλο βαθμό. Τότε ακριβώς είναι η ώρα για μια παύση με κίνηση ή μια φάση χαλάρωσης, στην οποία θα κάνουν ένα ταξίδι με τη φαντασία τους ή απλές ασκήσεις χαλάρωσης.

Πόσο επηρεάζεται η κινητική ανάπτυξη των παιδιών από τις νέες τεχνολογίες;

Δεν αρκεί να πούμε στα παιδιά να μη δουν τηλεόραση ή να μην κάθονται μπροστά στους υπολογιστές. Πρέπει εμείς οι μεγάλοι να δώσουμε το καλό παράδειγμα. Τα παιχνίδια στον υπολογιστή είναι πλέον μέρος της σημερινής ζωής μας. Αν η χρήση τους είναι χρονικά περιορισμένη και αν οι γονείς φροντίζουν να παίζουν με τα παιδιά τους και να ασχοληθούν και με άλλες δραστηριότητες κατά τη διάρκεια της ημέρας, τότε δεν υπάρχει πρόβλημα. Βέβαια, θα έπρεπε ένα παιδί να έχει φυσική δραστηριότητα για τουλάχιστον δύο ώρες την ημέρα – ιδανικά έξω, για να έχει αρκετό φως, οξυγόνο και κινητικές προκλήσεις.

Δεν μπορούμε να κρατάμε τα παιδιά μακριά από τα Μέσα, αλλά θα έπρεπε να περιορίσουμε τη χρονική διάρκεια και να παρακολουθήσουμε λεπτομερώς ποια παιχνίδια παίζουν στους υπολογιστές ή παρακολουθούν στην τηλεόραση. Πάνω από όλα ισχύει το ακόλουθο: Η χρήση ψηφιακών Μέσων οδηγεί σε συνήθειες καθιστικής ζωής.

Κληρονομούνται οι κινητικές δεξιότητες από γονείς σε παιδιά; Είναι θέμα γονιδιακό;

Αγύμναστοι γονείς έχουν συνήθως αγύμναστα παιδιά. Δεν είναι θέμα κληρονομικότητας ή γονιδίων. Είναι το πρότυπο των γονέων που επιδρά στα παιδιά. Αν οι γονείς δείχνουν στα παιδιά τους ότι χαλαρώνουν παρακολουθώντας τηλεόραση μετά τη δουλειά, τότε και τα παιδιά θα συνηθίσουν σ’ έναν παθητικό τρόπο ζωής. Από την άλλη, αν οι γονείς συμμετέχουν σε πολλές αθλητικές δραστηριότητες μαζί με τα παιδιά τους, π.χ. ποδηλασία ή κολύμβηση, αυτό θα αυξήσει το ενδιαφέρον των παιδιών για τα αθλήματα. Οι ενήλικοι δρουν ως πρωτότυπα και τα παιδιά εύκολα ακολουθούν τη συμπεριφορά τους.

Στην Ελλάδα οι γονείς χαρακτηρίζονται ως υπερπροστατευτικοί. Πού βρίσκεται η ισορροπία ανάμεσα στον κίνδυνο και στην «περιπέτεια;»

Εννοείται πως πρέπει να προστατέψουμε τα παιδιά από τους κινδύνους τους οποίους δεν μπορούν να αντιληφθούν τα ίδια. Από την άλλη, δεν πρέπει να τους αποτρέψουμε από κάθε εμπειρία η οποία τους φέρνει στα όριά τους. Ετσι δεν μπορούν να μάθουν τι είναι ρίσκο ή όχι.

Τα παιδιά πρέπει να μάθουν και να εκτιμήσουν τις δικές τους ικανότητες.

Υπάρχει μια πρόταση στη Γερμανία: «Μπορώ να μάθω να πέφτω, μόνο πέφτοντας». Δεν πρέπει να προστατεύουμε τα παιδιά από κάθε κίνδυνο. Ενα μικρό πέσιμο αποτρέπει ένα μεγάλο, τα πραγματικά επικίνδυνα πεσίματα, καθώς έτσι γνωρίζουν τα παιδιά τα όριά τους. Πρέπει να έχουν την ευκαιρία π.χ. να μάθουν πώς να στηριχθούν όταν πέφτουν, να βελτιώσουν την ικανότητα αντίδρασης, για να αποφεύγουν π.χ. συγκρούσεις.