Εγγύηση

Η Σίφνος και η Μήλος βρέθηκαν χθες στην επικαιρότητα για δύο λόγους. Ο ένας είναι πως όταν παίρνεις τηλέφωνο την Αστυνομία της πρώτης, βρίσκεσαι να μιλάς με αστυνομικό όργανο της δεύτερης. Ο άλλος είναι πως πέντε έλληνες πολίτες που ζουν στα δύο αυτά νησιά δικαιώθηκαν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Το επιχείρημα στο οποίο στηρίχθηκε τον Ιούλιο του 2017 η προσφυγή τους στο Συμβούλιο της Επικρατείας είναι απλό. Για να απαλλαγεί ένας μαθητής ή μια μαθήτρια από το μάθημα των Θρησκευτικών, πρέπει οι γονείς του να δηλώσουν ότι δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι, η δήλωση αυτή να ελεγχθεί από τον διευθυντή του σχολείου και, εφόσον κριθεί ανακριβής, να διαβιβαστεί στον εισαγγελέα. Αυτή η διαδικασία δημιουργεί μια προφανή διάκριση. Μπορεί να λειτουργήσει αποθαρρυντικά. Και σε ένα μέρος όπως ένα μικρό νησί, όπου οι κάτοικοι γνωρίζονται μεταξύ τους και οι περισσότεροι ανήκουν σε συγκεκριμένο θρήσκευμα, υπάρχει κίνδυνος στιγματισμού. Οι προσφεύγοντες ζήτησαν λοιπόν η απαλλαγή να γίνεται με μια απλή δήλωση.

Το Συμβούλιο θεώρησε ότι το αίτημά τους ήταν άνευ σημασίας και ανέβαλλε επανειλημμένα την αρχική ακρόαση. Οι γονείς και τα παιδιά προσέφυγαν έτσι τον Ιανουάριο του 2018 στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Κι ένα τμήμα επτά δικαστών, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του Δικαστηρίου Λίνος-Αλέξανδρος Σισιλιάνος, έκρινε ότι με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου οι Αρχές δεν δικαιούνται να παρεμβαίνουν στη σφαίρα της ατομικής συνείδησης για να επιβεβαιώνουν τις πεποιθήσεις των ατόμων. Οι μαθητές έχουν δικαίωμα σε μια εκπαίδευση που σέβεται το δικαίωμά τους να πιστεύουν ή να μην πιστεύουν. Και οι γονείς δικαιούνται να αξιώνουν σεβασμό του κράτους για τις θρησκευτικές και φιλοσοφικές τους πεποιθήσεις.

Για κάποιους, όλα αυτά είναι ψιλά γράμματα. Κάποιοι άλλοι μπορεί μάλιστα να θεωρούν ότι το Δικαστήριο του Στρασβούργου παρεμβαίνει με απαράδεκτο τρόπο στις ελληνικές παραδόσεις και προσβάλλει τα θρησκευτικά αισθήματα του ελληνικού λαού. Ομως η ελευθερία (της σκέψης, της συνείδησης, της θρησκείας) είναι πάνω απ’ όλα αυτά. Επ’ αυτής κλήθηκε να αποφασίσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Και γι’ αυτό είναι εξαιρετικά σημαντική η απόφασή του, όσο πολλούς ή λίγους κι αν αφορά. Κι έναν άνθρωπο να αφορούσε, πάλι σημαντική θα ήταν. Η ελευθερία δεν είναι σχετική έννοια. Δεν μπαίνει στη ζυγαριά. Και δεν επιδέχεται εκπτώσεις.

Υπάρχουν πολλά τέτοια καθημερινά ζητήματα, συνήθως θρησκευτικού ή εθνικού χαρακτήρα, στα οποία η ελληνική Δικαιοσύνη διστάζει να δώσει λύσεις. Και είναι παρήγορο που υπάρχει ένα ευρωπαϊκό δικαστήριο το οποίο λειτουργεί πέρα και πάνω από προκαταλήψεις. Ο αείμνηστος Σταύρος Τσακυράκης δεν αμφέβαλλε ποτέ: όταν πίστευε πως κάποιος έχει δίκιο, τον διαβεβαίωνε πως ό,τι κι αν γινόταν εντός συνόρων στο τέλος θα δικαιωνόταν στο Στρασβούργο. Η παρουσία του καθηγητή Σισιλιάνου αποτελεί μια πρόσθετη εγγύηση.