Κράτος δικαίου

Φωτιές, συγκρούσεις με την αστυνομία, χημικά, πανικός: οι εικόνες από τη Μόρια είναι χωρίς αμφιβολία συνταρακτικές. Με δεδομένο όμως ότι στον καταυλισμό ζουν τέσσερις φορές περισσότεροι άνθρωποι από αυτούς που χωράνε, το ερώτημα δεν είναι γιατί συνέβησαν την Κυριακή το απόγευμα αυτά τα βίαια επεισόδια. Αλλά πώς γίνεται να μη συμβαίνουν συχνότερα.

Είναι εύκολο να χαρακτηρίζουμε εγκληματίες – όπως έκανε ο βουλευτής της ΝΔ Θάνος Πλεύρης – όσους επιτέθηκαν στις εγκαταστάσεις, στους οικίσκους, ακόμη και στα πυροσβεστικά οχήματα. Μπορούμε μάλιστα και να πλειοδοτήσουμε, αναφωνώντας μαζί με την Αγία Γερόντισσα ότι «οι λαθρομετανάστες θα μας σφάξουν!». Αλλά δεν θα πετύχουμε τίποτα έτσι – εκτός φυσικά από το να ενισχύσουμε κάποια ρατσιστικά ένστικτα. Ούτε ο πολυθρύλητος διαχωρισμός των προσφύγων από τους μετανάστες λύνει το πρόβλημα. Η απελπισία ίδια είναι. Και μια δημοκρατική πολιτεία υποχρεούται να παρέχει – προσωρινά – ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης στους απελπισμένους, απ’ όπου κι αν προέρχονται, όποιο χρώμα κι αν έχει το δέρμα τους.

Ο ΣΥΡΙΖΑ απέτυχε παταγωδώς σε αυτό το πεδίο και είναι ο τελευταίος που μπορεί να δίνει μαθήματα. Το ΚΙΝΑΛ πιπιλάει συνεχώς την ίδια καραμέλα: λύση ΤΩΡΑ! Και η νέα κυβέρνηση εμφανίζεται ανέτοιμη. Δικαιολογημένα: εδώ δεν έχει να κάνει με τις εκκενώσεις κάποιων κτιρίων στα Εξάρχεια, αλλά με ένα σύνθετο πολιτικοκοινωνικοοικονομικό πρόβλημα. Η μεταφορά των ανθρώπων σε σπίτια και ξενοδοχεία είναι σωστή. Οι υπόλοιπες διαδικασίες αφορούν το κράτος δικαίου. Οι περιπολίες στη θάλασσα, για παράδειγμα, δύσκολα μπορεί να έχουν διαφορετικό στόχο από το να αποτρέπουν τους πνιγμούς.

Το μόνο καλό σε αυτή την ιστορία είναι ότι βρέθηκε δουλειά για τον αναπληρωτή υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής: ο Γιώργος Κουμουτσάκος θα πάει αύριο στην Αγκυρα για να συναντήσει τον τούρκο ομόλογό του. Προφανώς θα τον πιέσει να κρατούν περισσότερους μετανάστες στο τουρκικό έδαφος. Το ίδιο ακριβώς όμως είχαν συζητήσει πριν από λίγες ημέρες ο Μητσοτάκης με τον Ερντογάν. Και η κατάσταση αντί να βελτιωθεί, επιδεινώθηκε.

Γιατί η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται σε μια προβληματική συμφωνία με ένα αυταρχικό κράτος. Και η λύση δεν θα έρθει από διμερείς επαφές, αλλά από μια νέα, τολμηρή πανευρωπαϊκή προσέγγιση του μεταναστευτικού.

Υ.Γ. Ο Ανδρέας Παππάς, μεταφραστής του βιβλίου του Αρθουρ Κέσλερ «Το Μηδέν και το Απειρο» στο οποίο αναφέρθηκα χθες, μου επισήμανε μια από εκείνες τις ατάκες που έχουν μείνει στην ιστορία. Ο μεγάλος ελληνορουμάνος πεζογράφος Παναΐτ Ιστράτι και ο Νίκος Καζαντζάκης επισκέφθηκαν το 1927 τη Σοβιετική Ενωση, καλεσμένοι του καθεστώτος για τα δέκα χρόνια της Επανάστασης. Υστερα από λίγες ημέρες, όταν ο Ιστράτι είχε αρχίσει να απογοητεύεται από αυτά του έβλεπε, ένας σύντροφος τού είπε: «Παναΐτ, δεν μπορείς να κάνεις ομελέτα χωρίς να σπάσεις αυγά». «Τα σπασμένα αυγά τα βλέπω», απάντησε εκείνος. «Πού είναι όμως η ομελέτα σας;».