Μαγικός ρεαλισμός

Το σύνθημα «Θέλουμε υποσχέσεις και όχι πραγματικότητες», που αντηχούσε τις προηγούμενες δεκαετίες σε πολλές διαδηλώσεις στη Λατινική Αμερική, σημάδεψε μια ολόκληρη εποχή, κατά την οποία λαϊκιστές ηγέτες, παραπλανώντας τους πολίτες, κατάφεραν να φθάσουν στην εξουσία, τραυματίζοντας τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Το φαινόμενο επαναλήφθηκε τα τελευταία χρόνια. Η αρνητική εμπειρία που άφησαν οι ηγέτες του λεγόμενου «ποπουλισμού» στη Λατινική Αμερική, έχει προκαλέσει ένα ντόμινο πολιτικών αλλαγών στην ευρύτερη περιοχή. Οι πολιτικοί συσχετισμοί αλλάζουν και οι πολίτες φαίνεται να μην εμπιστεύονται πια τους δημαγωγούς πολιτικούς. Την ίδια στιγμή, τα επίπεδα της ακραίας φτώχειας μειώνονται εντυπωσιακά, οι δημοκρατικοί θεσμοί ισχυροποιούνται και η Λατινική Αμερική, παρά τις ανισότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν, βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης.

Η λατινοαμερικάνικη πραγματικότητα σήμερα απέχει πολύ από την εικόνα που αποτυπώνεται στα μυθιστορήματα του μαγικού ρεαλισμού. Η Κολομβία του Πάμπλο Εσκομπάρ δεν υπάρχει πια, στο Περού οι αντάρτες της οργάνωσης «Φωτεινό Μονοπάτι» έχουν καταθέσει τα όπλα, στη Χιλή δεν κυβερνάει πια ο αιμοσταγής Αουγούστο Πινοσέτ, οι δικτατορίες και οι «μπανανίες» αποτελούν πλέον παρελθόν, ενώ η ατιμωρησία των διεφθαρμένων πολιτικών δεν αποτελεί πλέον τον κανόνα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα με το πολιτικό – οικονομικό σκάνδαλο της βραζιλιάνικης κατασκευαστικής εταιρείας «Odebrecht», εξαιτίας της οποίας εν ενεργεία και πρώην πρόεδροι στη Λατινική Αμερική έχουν οδηγηθεί στη φυλακή. Παρά ταύτα, ένα παράδοξο για τη Λατινική Αμερική, που δείχνει να γυρίζει σελίδα, αποτελεί χωρίς αμφιβολία, η μεγάλη κρίση στη Βενεζουέλα. Οι σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που διαπιστώνουν διεθνείς οργανισμοί, η ανθρωπιστική κρίση αλλά και τα τεράστια κύματα μετανάστευσης σε άλλες χώρες, οδηγούν στο συμπέρασμα πως πλέον δεν πρόκειται απλώς για ένα περιφερειακό πρόβλημα.

Στη συντριπτική τους πλειονότητα οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αναγνωρίζουν τον Νικολάς Μαδούρο ως νόμιμο πρόεδρο της χώρας, συνεχίζουν όμως να διατηρούν ανοικτούς διαύλους με την de facto κυβέρνηση του Μαδούρο, αναζητώντας μια ειρηνική λύση, που περνάει μέσα από την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και φυσικά μέσα από τη διεξαγωγή πρόωρων «καθαρών» εκλογών.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση αναζητάει ρόλο στις διαδικασίες μετασχηματισμού της Λατινικής Αμερικής, ενώ εδώ και χρόνια έχει εντοπίσει μεγάλες επενδυτικές και εμπορικές ευκαιρίες, όπως είναι η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία με τη Mercosur. Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται σήμερα περισσότερο τη σημασία που έχει η προστασία του Αμαζονίου για το κλίμα. Η Λατινική Αμερική εξελίσσεται σε έναν ισχυρό παίκτη στη διεθνή πολιτική σκακιέρα και οι ευρωπαϊκές χώρες επιχειρούν να διεισδύσουν στον μαγικό της ρεαλισμό.

Ο Ιάσων Πιπίνης είναι σύμβουλος του Πρωθυπουργού σε θέματα
Λατινικής Αμερικής