«Αποχρώσες ενδείξεις» και «αδιάσειστα στοιχεία»

Μια ιστορική αναδρομή θα μπορούσε να αποτελεί τον οδηγό -φανερώνοντας ότι τα παθήματα έγιναν μαθήματα. Είναι πρόδηλο ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, έχοντας πάνω στο γραφείο του τον φάκελο της Novartis, όχι τον αρχικό, αλλά εκείνον με τη βερσιόν της «σκευωρίας», μέτρησε την ανάγκη να τηρηθούν οι εσωκομματικές ισορροπίες, αλλά τελικά γύρισε πίσω στο 1989 πριν πάρει τις αποφάσεις του. Εκείνη την εποχή την είχε ζήσει ως φοιτητής μακριά από την Ελλάδα, αλλά είναι εξίσου προφανές ότι δεν τον είχε αφήσει ασυγκίνητο η παρασκηνιακή σύγκρουση ανάμεσα στον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, την ώρα που μια Βουλή αφηνιασμένη αποφάσιζε να οδηγήσει στο Ειδικό Δικαστήριο τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Καραμανλής, έχοντας πλήρη επίγνωση των πληγών που ανοίγουν και της τοξικότητας που θα έπνιγε το πολιτικό προσωπικό, είχε προειδοποιήσει ότι «έναν πρωθυπουργό δεν τον στέλνεις φυλακή, αλλά σπίτι του» – και αυτό είχε φροντίσει να γίνει πρωτοσέλιδο, επιλέγοντας τους κατάλληλους συνομιλητές για να καταγραφεί δημόσια η θέση του. Ο πατήρ Μητσοτάκης είχε επιλέξει τότε άλλο δρόμο – που τελικώς επανέφερε πανηγυρικά τον Παπανδρέου στο Μέγαρο Μαξίμου.

Τρεις δεκαετίες μετά, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ακολούθησε τον δρόμο του Καραμανλή. Οι διαρροές που φρόντισε το Μαξίμου να γίνουν δημόσιο κτήμα – «Εγώ τους πολιτικούς μου αντιπάλους δεν τους στέλνω στα δικαστήρια… Οι Πρωθυπουργοί κρίνονται στις κάλπες, στις συνειδήσεις των πολιτών και στις σελίδες της Ιστορίας» – θα μπορούσαν να ερμηνευθούν και ως κίνηση πολιτικής «πατροκτονίας» ή μια μεταχρονολογημένη οικογενειακή απολογία για το «βρώμικο ΄89». Ωστόσο, σηματοδοτούν και μια αλλαγή πλεύσης, διαγράφοντας μια μακρά περιόδο ποινικοποίησης της πολιτικής. Η «κανονικότητα» στην οποία επενδύει ο δεύτερος Μητσοτάκης που εγκαταστάθηκε στο Μαξίμου, δεν μπορεί να συμβαδίζει με ένα κλίμα πολιτικής όξυνσης. Είναι μια ανάγνωση που δεν έρχεται σε σύγκρουση και με τη διαχρονική εικόνα του νέου Πρωθυπουργού, τουλάχιστον εκείνη που έχει καταγραφεί από την ώρα που μπήκε στην ενεργό πολιτική. Οι «αποχρώσες ενδείξεις» του παρελθόντος δεν ταιριάζουν στη νέα εποχή – αν δεν υπάρχουν «αδιάσειστα στοιχεία» δεν δείχνεις σε έναν πρώην πρωθυπουργό το εδώλιο, ιδίως τον βασικό πολιτικό αντίπαλό σου. Από μια άλλη οπτική, ωστόσο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να αφήσει τον Αλέξη Τσίπρα έξω από το κάδρο της Novartiς επειδή δεν αισθάνεται ότι έχει ανάγκη μια τέτοια επιλογή. Ενας αμήχανος Τσίπρας που δεν «θυματοποιείται», δεν έχει και περιθώριο για δυναμικές αντιδράσεις. Η προανακριτική για τον Παπαγγελόπουλο «δικαιώνει» τις φωνές της ΝΔ για τον τρόπο που διαχειρίστηκε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ την αρχική δικογραφία της Novartiς, αλλά δεν επιτρέπει έναν ξεσηκωμό από την Κουμουνδούρου. Το αντιλαμβάνεται κανείς από τον τρόπο που ο διαχωρισμός «βραχυκύκλωσε» τον συριζαϊκό βιότοπο: Οι κραυγές για τον «διπλά δειλό» Μητσοτάκη που «δεν έχει τα κότσια» να παραπέμψει τον Τσίπρα, δείχνουν χωρίς ειρμό. Ο ΣΥΡΙΖΑ προσπαθεί να αντιμετωπίσει πολιτικά μια απόφαση που το Μαξίμου φρόντισε να ντύσει με νομικό περίβλημα – εξού και η δυσκολία στην αντιμετώπισή της.

Στην πραγματικότητα, όμως, η Κουμουνδούρου αισθάνεται στριμωγμένη, επειδή την ακινητοποίησε μια απόφαση που είναι όντως πολιτική, αλλά εκείνη δεν μπορεί να βρει μια στέρεη επιχειρηματολογία ώστε να βρεθεί απέναντι, χωρίς να προκαλεί οίκτο. Η ευκολία με την οποία η προηγούμενη κυβερνητική πλειοψηφία είχε αποφασίσει να παραπέμψει σε προανακριτική επιτροπή δέκα πολιτικούς αντιπάλους, κάνει ακόμη ευκολότερη σήμερα μια παραπομπή Παπαγγελόπουλου. Η απόφαση θα είναι «συντεταγμένη» για να επιβεβαιωθεί η ισχύς της νέας πλειοψηφίας. Οι διαφωνίες θα μείνουν εκτός Βουλής. Αλλά είναι αυτή ακριβώς η «συντεταγμένη» ψηφοφορία που θα αποδεικνύει ότι και σε αυτή την – κατά τα άλλα, ποινική – υπόθεση, οι αποφάσεις παραμένουν πολιτικές.