«Η θρησκεία μου είναι τα αμερικανικά μπλουζ»

Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, η συνέντευξη με την Αυτού Ροκ Μεγαλειότητα κοντεύει να κλείσει ενάμιση μήνα. Είκοσι πέντε Ιουλίου ήταν όταν συναντηθήκαμε στα ψηλά της Διονυσίου Αρεοπαγίτου με τον νυν και αεί frontman των Animals (πώς αλλιώς να τον φέρεις στο μυαλό σου, ακόμη και αν η σύνθεση του συγκροτήματος έχει περάσει από 40 κύματα μέσα σε έξι δεκαετίες;). Ο ίδιος είχε φτάσει τις προηγούμενες ημέρες από τη Μάνη, την οποία επισκέφτηκε με την ελληνίδα σύζυγό του, Μαριάννα, και απολάμβανε τις βόλτες στην Αθήνα που πλέον γνωρίζει καλά ύστερα από αρκετές εμφανίσεις και ιδιωτικές αποδράσεις. Η χαλαρή διάθεση – ευτυχώς, γιατί είχε δώσει ήδη δύο συνεντεύξεις – φαινόταν κάθε φορά που τραβούσε ο ίδιος την αφήγηση για τον Λούις Αρμστρονγκ, τους μπλουζίστες και τα παιδικά αναγνώσματά του. Κάποια στιγμή στην κουβέντα μας, με αφορμή το ενδιαφέρον του για τον κινηματογράφο, μπήκε και η «επικαιρότητα» εκείνων των ημερών: ο θάνατος του Ρούτγκερ Χάουερ. Κι έτσι μάθαμε ότι ο Ερικ Μπάρντον βρισκόταν επί μία βδομάδα στα γυρίσματα του «Μπλέιντ Ράνερ».

Τι θυμάστε από την πρώτη φορά που ήρθατε στην Αθήνα;

Ηταν στην Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και ήμουν καλεσμένος της Μελίνας Μερκούρη. Στα μάτια μου η Αθήνα μοιάζει πάντα σαν ένα μεγάλο χωριό. Το έχω πει πολλά χρόνια πριν σε έναν συνάδελφό σας και έμεινε έκπληκτος. Κι όμως, κάποτε βρήκα μια φωτογραφία της πόλης σε ένα περιοδικό, μάλλον από τη δεκαετία του 1950, όπου μια γυναίκα κατεβαίνει έναν χωματόδρομο. Είναι μόνη της, δεν υπάρχει τίποτε γύρω, και βρισκόμαστε στην ελληνική πρωτεύουσα. Αν δεν είναι χωριό αυτό, τότε τι είναι;

Μπόρις Τζόνσον στη Βρετανία, Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ. Πώς νιώθετε ως Αγγλος που ζει στην Καλιφόρνια;

Κατ’ αρχάς να πω ότι αυτό που περιγράφετε δεν έχει αλλάξει ποτέ: είμαι ένας Αγγλος που ζει στις ΗΠΑ. Δεν πήγα εκεί για να συναντήσω τη Μέριλιν Μονρόε! Διάλεξα την έρημο της Καλιφόρνιας επειδή είμαι ασθματικός και δεν θα μπορούσα να ζω στην υγρή – και μολυσμένη – ατμόσφαιρα του Λονδίνου. Το συνειδητοποίησα στην πρώτη περιοδεία που κάναμε με τους Animals, όταν βγήκα στην Αριζόνα και φώναξα στον εαυτό μου ότι μπορώ να αναπνεύσω! Οσο για τον Τζόνσον, δεν φανταζόμουν ότι θα άνοιγε το στόμα του και θα μιλούσε με αυτή την αγγλική προφορά. Εγώ δεν τον είχα ακούσει μέχρι που έγινε πρωθυπουργός και πίστευα πάντα ότι θα μιλούσε σαν Αμερικανός.

Τη δεκαετία του 1960 πιστεύατε ότι ξεκινούσατε κάτι επαναστατικό ή απλώς τραγουδούσατε τη μουσική που σας αρέσει;

Οι άλλοι πίστευαν ότι έκανα επανάσταση. Εγώ ξεκινούσα απλώς για να ανέβω τελικά σε έναν ουρανοξύστη. Πράγμα που έγινε στην πραγματικότητα, περίπου το 1968, όταν βρέθηκα στην Τάιμς Σκουέρ της Νέας Υόρκης, όπου όλοι έπιναν κι έκαναν μπάφους. Το μόνο που θυμάμαι είναι ότι την επόμενη στιγμή βρέθηκα σε ένα ασανσέρ κι ανέβαινα τους ορόφους ενός ουρανοξύστη. Νομίζω ήταν το Mayflower. Στον 20ό όροφο μου άνοιξε ένα εκπληκτικό πλάσμα – και λέω πλάσμα, επειδή δεν ήταν η γυναίκα στην οποία θα την έπεφτα: μοβ μαλλιά, στήθη σαν αβγά μάτια. «Ο αρχηγός θέλει να σας δει» μου είπε. Ο «αρχηγός» ήταν ο Μικελάντζελο Αντονιόνι, ο οποίος τελικά μου είπε ότι ήθελε να κάνει μια ταινία για την Αμερικανική Επανάσταση. Του είπα, λοιπόν, να πάρει την κάμερά του και να κατέβει στο Σέντραλ Παρκ: «Εκεί γίνεται η πραγματική επανάσταση». Μου πρότεινε να παίξω στο «Ζαμπρίσκι Πόιντ», αλλά ανρήθηκα. Οταν το λέω αυτό, συνήθως νομίζουν ότι αρνήθηκα εκ πεποιθήσεως, επειδή δεν τον γούσταρα. Η αλήθεια είναι ότι βρισκόμουν συνεχώς στον δρόμο τραγουδώντας. Δεν θα μπορούσα να μπω σ’ αυτή την περιπέτεια. Κι έτσι, χάθηκαν αρκετές παρόμοιες ευκαιρίες.

Εχετε πει περισσότερα «όχι» ή «ναι» στη ζωή σας;

Σίγουρα περισσότερα «όχι», επειδή άρχισα να φοβάμαι κάθε φορά που έλεγα «ναι». Κυρίως είπα «όχι» σε όλες τις προτάσεις να παίξω στις αριστερόστροφες ταινίες που γυρίζονταν στην Αγγλία τη δεκαετία του 1970.

Τι σκέφτονταν οι γονείς σας όταν έμαθαν ότι γίνεστε μουσικός;

Τους άρεσε. Ξέρετε, στην οικογένειά μας υπήρχε μια παλιά παράδοση με τη μουσική. Ενας από τους προγόνους μου, ο Τζορτζ Ρίντλεϊ, ήταν καταπληκτικός μουσικός τη δεκαετία του 1870 και είχε γράψει το «Blaydon races», τον «ύμνο» της γενέτειράς μου, που τραγουδιόταν σε γήπεδα ποδοσφαίρου, αλλά και σε θέατρα.

Συνήθως το βλέπουμε γραμμένο στα διάφορα βιογραφικά, αλλά ισχύει; Οτι ένας από τους ανθρώπους που άλλαξαν τη ζωή σας ήταν ο δάσκαλός σας, Μπέρτι Μπράουν;

Ναι, επειδή με έπεισε να πάω στο Τμήμα Τεχνών στο Κολέγιο του Νιούκασλ. Ηταν κάτι που δεν μπορούσα να φανταστώ ούτε στα πιο άγρια όνειρά μου. Αλλά δεν είναι καν αυτός ο λόγος για τον οποίο θα τον αγαπώ για πάντα. Ελεγε με απίστευτο τρόπο, όπως κανείς άλλος, πολεμικές ιστορίες για τους Ναζί και τους Γιαπωνέζους. Ηταν σαν να άκουγες – πώς να το πω; – ιστορίες σε Τεχνικόλορ, όχι σε άσπρο και μαύρο. Ενα πράγμα που έμαθα επίσης από αυτόν ήταν να μισώ την υποκρισία.

Πώς ζήσατε τον μύθο του Γούντστοκ, απ’ το οποίο μας χωρίζουν 50 χρόνια;

Εχω στο γραφείο μου μια μεγάλη φωτογραφία από το Φεστιβάλ με χιλιάδες ανθρώπους, ανθρώπους, ανθρώπους, ανθρώπους… Δεν πήγα επειδή ζούσα στη Δυτική Ακτή, εκεί όπου μπορούσα να αναπνέω. Οπως καταλαβαίνετε, το να βρεθώ σε ένα λασπώδες μέρος με χιλιάδες θεατές, την ώρα που βρέχει, δεν θα ήταν ό,τι καλύτερο για έναν ασθματικό! Παρ’ όλ’ αυτά, είχα πάρει κι εγώ τη δόση μου στο Φεστιβάλ του Μοντερέι, το 1967, εκεί όπου έκανα φίλους για την υπόλοιπη ζωή μου: τον Νιλ Γιανγκ, τον Οτις Ρέντιγκ, τον Χιου Μασακίλα. Ο Νιλ φαινόταν από τότε ότι ήταν κοφτερό μυαλό. Ο Οτις μού έδωσε τη διεύθυνσή του στο Μέμφις και μόλις έφτασα εκεί για να τον συναντήσω συνειδητοποίησα ότι έμενε στο ίδιο ξενοδοχείο όπου είχαν δολοφονήσει τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Ενιωθα μέρος μιας περίεργης ιστορίας. Αφήστε που έμαθα ότι ο Ρέντιγκ ήταν τρελός φαν των Μπιτλς και παίζαμε μια ολόκληρη ημέρα τα τραγούδια τους…

Σας ενθουσιάζουν τραγούδια που γράφονται στην εποχή μας;

Οχι ιδιαίτερα. Επιστρέφω συνήθως στην τζαζ και ξεκίνησα να συλλέγω βινύλια. Πρέπει να πω ότι ακούω ξανά με μεγαλύτερη προσοχή τον Ντιουκ Ελινγκτον. Τι τρομερός μουσικός υπήρξε κι εγώ τον «έχασα» στην εποχή μου!

Τι θυμάστε από τη στιγμή που είδατε τον Λούις Αρμστρονγκ στο Νιούκασλ;

Τη θυμάμαι σαν να ήταν χθες. Ημουν 11 χρόνων και βρέθηκα στο Δημαρχείο του Νιούκασλ, όπου εμφανιζόταν. Εισιτήριο δεν μπορούσα να πάρω κι έτσι έκοβα βόλτες. Κάποια στιγμή άνοιξε μια πόρτα μπροστά μου και είδα που τον ξύριζαν σε μια μεγάλη μαύρη πολυθρόνα. Και το επόμενο δευτερόλεπτο, η μυρωδιά από το μεγάλο τσιγάρο της μαριχουάνας που κάπνιζε.

Ποια είναι η πρώτη συναυλία που θυμάστε να παρακολουθείτε στην Αγγλία;

Τον Τζίμι Ράσινγκ και τον Τζο Τέρνερ (σ.σ.: αμερικανοί μπλουζίστες) με μέλη της Ορχήστρας Count Basie στο Νιούκασλ. Απίστευτη εμπειρία. Αλλά η πρώτη ροκ συναυλία ήταν ο Μπάντι Χόλι και ο Εντι Κόχραν, οι οποίοι έπαιξαν στο πρόγραμμα που άνοιγε ο παππούς μου. Είναι φοβερή ιστορία αυτή, επειδή ύστερα από λίγο καιρό ο Κόχραν σκοτώθηκε σε αυτοκινητικό (σ.σ.: ο Μπάντι Χόλι είχε σκοτωθεί το 1959 στην πτώση αεροπλάνου που έμεινε γνωστή ως «Η ημέρα που σκοτώθηκε η Μουσική»). Είναι η περίοδος που το ροκ ‘ν’ ρολ αποκτά εμμονή με τον θάνατο.

Τα αμερικανικά μπλουζ είναι ακόμη η προσωπική σας «θρησκεία»;

Νομίζω ναι. Οταν δεν αισθάνομαι στα καλύτερά μου ή θέλω να αποφορτίσω, αυτά ακούω. Τον Μάντι Γουότερς ή τον φίλο μου, Τζον Λι Χούκερ. Ηταν πάντα ο προσωπικός μου ήρωας. Τόσο αυθεντικός. Δεν ήξερε να γράφει ή να διαβάζει και δεν εκτέθηκε ποτέ στο μεγάλο πλήθος. Εγώ υπέγραφα τα αυτόγραφα που του ζητούσαν στην Αγγλία.

Ποιος είναι ο κανόνας με τον οποίο ζείτε, αν υπάρχει κανόνας;

Σιχαίνομαι που το λέω, επειδή είναι ο ίδιος που επικαλείται ο αμερικανός πρόεδρος: «Ζήσε με ένστικτο».

Ποια είναι η αγαπημένη σας πόλη;

Η Νέα Ορλεάνη, η Βαρκελώνη, το Σαν Φρανσίσκο. Κάποτε το Λονδίνο, όχι πια. Και ποτέ η Νέα Υόρκη. Μου προκαλεί σύγχυση.

Ποιο ήταν το αγαπημένο σας παιδικό βιβλίο και τι σημαίνει πιθανότατα για τον χαρακτήρα σας;

Η «Μαύρη Καλλονή». Εγώ ήμουν το άλογο! Αλλά και ο «Ολιβερ Τουίστ», όπου ήμουν ο Τουίστ. Ή μάλλον πρέπει να πω ότι ήμουν ο Ολιβερ ανάποδα (Twisted Oliver).

«Λατρεύω τον Στάνλεϊ ΚΙούμπρικ»

Προχθές έφυγε από τη ζωή ο Ρούτγκερ Χάουερ. Εχετε δει το «Μπλέιντ Ράνερ»;

Πολλές φορές, όχι μία. Αλλωστε, ο άνθρωπος που το σκηνοθέτησε (σ.σ.: ο Ρίντλεϊ Σκοτ) είναι φίλος μου από το Νιούκασλ. Και τότε, το 1982, μου είχε δώσει ελευθέρας για να μπαίνω στο πλατό των γυρισμάτων του Χόλιγουντ επί μία βδομάδα. Θυμάμαι ακόμη κάτι περίεργες επιγραφές που έγραφαν «απαγορεύεται το παρκάρισμα», «αν συλληφθείτε να παρκάρετε, καταδικάζεστε σε θάνατο». Είναι από τα ψιλά γράμματα που δεν περνάνε στην ιστορία των ταινιών. Ένα βράδυ, ο Ρίντλεϊ κι εγώ κοιτούσαμε τη θέα προς το Λος Αντζελες από το σετ που είχε αποκλειστεί με κορδέλες και καλώδια. Κάποια στιγμή έρχεται ένας νεαρός από το σχολείο και πέφτει πάνω μας με τρόπο που μόνο η πρόσβαση προς την πόλη είναι δυνατή. Και τότε ο Ρίντλεϊ τού λέει: «Μη φοβάσαι. Από εδώ και πέρα, η πόλη σού ανήκει». Ηταν ωραίες στιγμές.

Πέρα από τη μουσική, είναι ο κινηματογράφος η αγαπημένη σας τέχνη;

Ζω για τον κινηματογράφο. Και το δυστύχημα είναι ότι δεν κατάφερα να δω μια καλή ταινία τον τελευταίο χρόνο.

Ποιοι είναι οι προσωπικοί σας ήρωες;

Αναστατώνομαι και μόνο που το λέω, αλλά ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ είναι ο αγαπημένος μου. Εκανε πολλά δυσάρεστα πράγματα κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, αλλά μάλλον το σηκώνει η ίδια η τέχνη. Πρέπει να οριοθετήσεις την περιοχή όπου δουλεύεις – κι αυτό σημαίνει να ενοχλείς. Πολλοί από τους σημαντικότερους δημιουργούς δεν είναι απλώς σκηνοθέτες. Είναι στρατηγοί υπεύθυνοι για τον στρατό τους. Κι αυτό ίσχυε ειδικά στην περίπτωση του Στάνλεϊ, ο οποίος μέσα σ’ όλα είχε και αυτή την καταπληκτική γνώση για τη μουσική. Οχι μόνο αυτή που θα έντυνε τα πλάνα, αλλά και την ιστορία της. Τον θυμόμαστε συνέχεια όταν βγαίνουμε έξω με τον φίλο μου, τον Μάλκολμ ΜακΝτάουελ, ο οποίος σχεδόν βασανίστηκε σ’ εκείνες τις φοβερές σκηνές στο «Κουρδιστό πορτοκάλι».

info

Ο Ερικ Μπάρντον εμφανίζεται στο Ηρώδειο, 27/9. Προπώληση: ticketmaster.gr, 210 8938 112, βιβλιοπωλεία Ιανός (Σταδίου 24 & Αιόλου 67), καταστήματα ΟΠΑΠ, εκδοτήρια Ελληνικού Φεστιβάλ (Πανεπιστημίου 39, Στοά Πεσμαζόγλου). Εισιτήρια: 35 – 70 ευρώ