Οταν οι λενινιστές ξεπερνούν {LF}τις δυνατότητές τους

Οι συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες στο Χονγκ Κονγκ και τη Μόσχα σίγουρα έχουν τρομάξει τους απολυταρχικούς ηγέτες των χωρών, τους προέδρους Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν. Οι διαδηλώσεις στη Μόσχα, οι μεγαλύτερες των τελευταίων ετών, πρέπει να κρατούν τον Πούτιν ξύπνιο το βράδυ αλλιώς δεν θα είχαν κατασταλεί με τόση βία. Ομως αντί να κάνει διάλογο με τον λαό, ο Πούτιν προτιμάει να δείχνει πως εκείνος έχει τον έλεγχο. Εντούτοις, οι διαδηλώσεις αποτελούν ξεκάθαρο σημάδι πως ο Πούτιν χάνει τη δημοτικότητά του, ιδιαίτερα ανάμεσα στη ρωσική ελίτ, της οποίας η γνώμη μετράει ίσως πιο πολύ από τη γνώμη του λαού.

Η ρωσική ελίτ έβλεπε τον Πούτιν ως τον εγγυητή των συμφερόντων της. Ομως καθώς η οικονομία της Ρωσίας βουλιάζει λόγω των οικονομικών κυρώσεων, η ηγεσία του Πούτιν αρχίζει να οδηγείται σε αδιέξοδο. Ολο και λιγότεροι Ρώσοι πιστεύουν πως «ο Πούτιν είναι η Ρωσία και η Ρωσία είναι ο Πούτιν», ένα σύνθημα το οποίο άκουγε συχνά κανείς πριν από πέντε χρόνια κατά την προσάρτηση της Κριμαίας. Επιπλέον η ελπίδα του Πούτιν πως ο πρόεδρος Τραμπ θα βελτιώσει τις σχέσεις με τη Ρωσία αρχίζει να μοιάζει παράλογη. Παρότι ο Τραμπ αποδυνάμωσε τους αμερικανικούς θεσμούς και υπονόμευσε τις δυτικές συμμαχίες του, πράγμα που ήθελε ο Πούτιν, ταυτόχρονα έκανε την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ τελείως απρόβλεπτη. Χειρότερα ακόμα, η κυβέρνηση του Τραμπ θέτει σε κίνδυνο τις συμφωνίες σχετικά με τα πυρηνικά. Η ρωσική ελίτ γνωρίζει πως η χώρα δεν μπορεί να κερδίσει την κούρσα του πυρηνικού εξοπλισμού ενάντια στις ΗΠΑ. Επίσης η ρωσική ελίτ ανησυχεί πως αν η Ρωσία αποξενώσει την Αμερική θα καταλήξει να είναι υποτελής της Κίνας.

Οι διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ, που μάλλον θα συνεχίσουν για καιρό ακόμα, είναι αυτό που συμβαίνει όταν ένας αυταρχικός ηγέτης υπερεκτιμά τις δυνάμεις του. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν εξαιτίας ενός νόμου που θα επέτρεπε την έκδοση υπόπτων στην ηπειρωτική Κίνα. Λαμβάνοντας υπόψη με πόσο αδέξιο τρόπο η διορισμένη από το Πεκίνο κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ παρουσίασε τον νόμο, είναι πιθανόν πως η κινέζικη κυβέρνηση δεν γνώριζε πολλά για αυτόν και τον πιθανό πολιτικό του αντίκτυπο.

Η αντίδραση της Κίνας μπροστά σε αυτές της διαδηλώσεις μπορεί να περιγραφεί μόνο ως αυτοκαταστροφική. Ο στρατός της Κίνας απειλεί ανοιχτά πως είναι έτοιμος να παρέμβει. Οποτε συμμορίες υποστηρικτών της κινεζικής κυβέρνησης επιτέθηκαν σε διαδηλωτές, η αστυνομία ήταν μυστηριωδώς απούσα. Σίγουρα πίσω από αυτές τις επιθέσεις κρύβεται η κινεζική κυβέρνηση. Χειρότερα ακόμα, ο πρόεδρος Σι ίσως να αποφάσισε πως έφτασε η ώρα να μπει τέλος στη συμφωνία «μία χώρα, δύο συστήματα». Η Κίνα δεν μπορεί πλέον να ανεχτεί μια ημιαυτόνομη δημοκρατία μέσα στα σύνορά της, παρότι αυτή η συμφωνία ήταν ένας από τους όρους για την επανένταξη του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα.

Οπως και στην περίπτωση του Πούτιν, ο Σι φαίνεται να υπερεκτιμάει τις δυνάμεις του αν κρίνουμε από το πώς διαχειρίστηκε τον εμπορικό πόλεμο και από την επιθετική συμπεριφορά της Κίνας προς τους γείτονες της. Οπως έγινε και στη Ρωσία, η κινεζική ελίτ σίγουρα πρόσεξε πως ο πρόεδρος έκανε τη χώρα έναν διεθνή παρία. Οι δύο ηγέτες φαίνεται να νομίζουν πως τίποτα δεν μπορεί να τους ρίξει από τη θέση τους, όμως κάνουν λάθος. Ετσι νόμιζαν πολλοί και στο τέλος έχασαν το κεφάλι τους.

Η Νίνα Χρούστσεβα είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στη New School και συγγραφέας