«Πόσοι μπορούν πια να δώσουν 50.000 ευρώ για να ντυθούν;»

Οι μέρες του θέρους είναι ίσως οι πιο απαιτητικές για να αναδειχθεί το στυλ σε μια εμφάνιση. Ο Μιχάλης Πάντος, έμπειρος στους συνδυασμούς χρωμάτων και υλικών, γνωρίζει από την επαγγελματική του διαδρομή στα περιοδικά την ανανεωτική επίδραση της μόδας στη διάθεση. Η εμφάνισή του στο καφέ του Κυκλαδικού Μουσείου δεν είναι ασύνδετη με την ενασχόλησή του στο πεδίο της μόδας. Μπορεί ο κύκλος των εντύπων να έχει κλείσει, όμως οι ιδέες για στυλιστικές απεικονίσεις συνεχίζονται σε ρεαλιστικά περιβάλλοντα με νέους τρόπους. Ανάμεσα στο πολύβουο πλήθος των επισκεπτών του Κυκλαδικού Μουσείου που συζητούν μεταξύ τους στο καφέ ενθουσιασμένοι για την έκθεση κεραμικών του Πικάσο, μιλάμε για σύγχρονους μύθους και αλλαγές νοοτροπίας.

Τι βλέπεις να έχει αλλάξει από το 2010;

«Αλλαξε η δημοσιογραφία της μόδας. Επανήλθαν οι αναφορές σε δεκαετίες του παρελθόντος αλλά με διαφορετική θεώρηση, με έμφαση στα σχήματα και στις φόρμες. Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή εκείνο που έχει ενδιαφέρον είναι ο διάλογος που έχει ανοίξει μεταξύ καλού και κακού γούστου και ποιο είναι το όριο. Οχι τόσο στον τρόπο της αισθητικής που αφορά συνδυασμούς χρώματος, τη γεωμετρία των σχημάτων που έτσι κι αλλιώς αυτό υπήρχε ήδη στη συζήτηση σε δουλειές σχεδιαστών. Αλλά όπως το παρουσίασαν οι Vetements φέρνοντας στη δυτική μόδα το περιεχόμενο των flea markets (καταστήματα μεταχειρισμένων και παλαιών ενδυμάτων) που υπήρχαν στις αγορές της Γεωργίας και έχουν ξεμείνει από τη δεκαετία του ’80. Ουσιαστικά δεν είναι ρούχα για να τα φορέσεις. Είναι για την πασαρέλα. Οπως δηλαδή συνέβαινε πάντα με τη μόδα που διαχώριζε τον εντυπωσιασμό της πασαρέλας από τα ρούχα για τον δρόμο και την πραγματική ζωή. Τώρα αυτή η συζήτηση μεταξύ καλού και κακού γούστου έχει έρθει στο προσκήνιο και αλλάζει τις φωτογραφίσεις, την επιλογή των προσώπων, τα μοντέλα. Τώρα τα ρούχα είναι άκαμπτα και δεν βοηθούν την κίνηση, αλλά φαίνεται ότι με αυτά τα νέα κομμάτια κλείνει το κεφάλαιο που τη δεκαετία του ’90 είχαν ανοίξει ρούχα που τότε θεωρούνταν πρωτοποριακά. Ετσι αυτά τα νέα στοιχεία δίνουν συνέχεια για το επόμενο βήμα. Ωραίο είναι αυτό να συμβαίνει. Οπως επίσης μου αρέσει και ο χαμός για την ελευθερία των φύλων που είναι τώρα στο προσκήνιο και η μόδα το παρακολουθεί και το αναδεικνύει».

Μιλά για τις εκδηλώσεις και την αισθητική τού ελληνικού gay pride παρομοιάζοντας τον αισθητικό αντίκτυπό του «σαν κακέκτυπη δυσφημιστική αφίσα  που πληρώνεις ρήτρες και πρέπει να την κατεβάσεις. Δεν νομίζω ότι πρέπει να γιορτάζουμε τη διαφορετικότητα με τέτοιον τρόπο. Η διαφορετικότητα υπάρχει, είναι αποδεκτή. Αν χρειαστεί βέβαια να φωνάξεις σε κάποιον ότι είναι μ…κας, να το κάνεις. Γι’ αυτό και χάρηκα πάρα πολύ που η Χρυσή Αυγή είναι εκτός Βουλής. Χρειαζόταν να σταματήσει αυτός ο εκφοβισμός για να περάσουμε σε κάτι νέο».

Αυτό άλλωστε το έχεις μάθει και μέσα από το σύστημα της μόδας…

«Ναι, είναι στο DNA της. Αν μιλάμε για εξέλιξη, ροή και αλλαγή είναι θεμελιώδες. Αν το χάσει δεν έχει ταυτότητα, δεν έχει οξυγόνο, πεθαίνει. Χαίρομαι που τώρα πια κρατά περισσότερο χρόνο, ώστε να μη γίνεται αυτό το κομφούζιο με τις σεζόν».

Υπερασπίζεται τον χρηστικό χαρακτήρα των ρούχων, τη σημασία της διάρκειάς τους για περισσότερο χρόνο «ανεξάρτητα από την τακτική ορισμένων κυριών που αγοράζουν, το φοράνε μία φορά και για δικούς τους λόγους το αρχειοθετούν επειδή έτσι είναι η κοινωνική ζωή τους. Το ρούχο πιστεύω ότι το αγαπάμε, το κρατάμε για πέντε, δέκα χρόνια και βρίσκουμε τρόπους για να το φοράμε διαρκώς και να το ευχαριστιόμαστε. Προσωπικά έχω κρατήσει φούτερ με τον Σνούπι από το Λύκειο που μου κάνει ακόμη».

Δεν είναι από τους editors (στην ορολογία των εξειδικευμένων περιοδικών μόδας είναι ο κατ’ εξοχήν χειριστής της οπτικής πληροφορίας και του οπτικού αποτελέσματος μιας διαδικασίας φωτογράφισης ρούχων) που λειτουργούν με θεατρικότητα στις φωτογραφίσεις. Είναι άλλη κατεύθυνση ερμηνείας, από την οποία ο Μιχάλης Πάντος παίρνει απόσταση, καθώς παρουσιάζεται πιο λιτός και πιο πρακτικός στις προτάσεις του. «Δεν μου αρέσει η τακτική να κάνεις προτάσεις που το συνολικό κόστος για ένα σύνολο ρούχων και αξεσουάρ μπορεί να εκτοξεύεται στις 50.000 ευρώ. Πόσοι αλήθεια γύρω μας μπορούν να διαθέσουν τέτοια ποσά για να ντυθούν; Η μόδα είναι κατ’ εξοχήν έμπνευση. Γι’ αυτό στενοχωριέμαι που τα περιοδικά στην Ελλάδα έχουν βαλτώσει, γιατί θεωρώ ότι οι editors είναι διεκπεραιωτές. Με πολύ λίγες εξαιρέσεις. Οι οποίοι χαίρομαι που είναι και φίλοι μου και με τους οποίους αν βρεθώ σε κάποια εκδήλωση βρισκόμαστε σε μια γωνιά και ανταλλάσσουμε τις  γνώμες μας. Ομως η πλειονότητά τους είναι ανέμπνευστοι που λειτουργούν με πελατειακές λίστες. Γιατί έτσι καταλαβαίνουν οι εκδότες και δεν φταίει ο εργαζόμενος. Και μετά αναρωτιούνται γιατί τα περιοδικά κλείνουν. Μα στην Ευρώπη τα περιοδικά δεν κλείνουν. Υπάρχουν και στο χαρτί και φέρνουν και λεφτά, επειδή δίνουν κατεύθυνση. Ενα ελληνικό περιοδικό που έχει τόση δουλειά στις σελίδες του κοστίζει λιγότερο από τον καφέ σε ένα ξενοδοχείο πολυτελείας. Πώς συμβαίνει αυτό; Προφανώς επειδή δεν υπάρχει εμπιστοσύνη του εργοδότη προς τον εργαζόμενο τον οποίο υποθετικά αμείβει για την ποιότητα και την εμπειρία της εργασίας του. Μα οι πωλήσεις – επειδή είμαστε μικρής κλίμακας αγορά – δεν θα σου χτίσουν την επωνυμία του εντύπου σου. Αυτό θα στο χτίσει ένας επαγγελματίας ειδικός της προβολής και της επικοινωνίας. Ημουν τυχερός επειδή δούλεψα με ανθρώπους που είτε ήξεραν και είχαν εκπαιδευμένο μάτι, είτε είχαν ένστικτο και με εμπιστεύθηκαν».

Η εποχή άλλαξε και ο Μιχάλης Πάντος προσεγγίζει τη μόδα μέσα από συνεργασίες με μουσεία ή γκαλερί ανανεώνοντας τον επαγγελματισμό του στον χώρο που έχει ξεχωρίσει ως ειδικός. «Δουλεύω διαφορετικά επειδή τώρα πια δεν κάνω εντιτόριαλ. Δεν πηγαίνω στην τέχνη, γιατί αυτό δεν είναι στο πεδίο μου. Τώρα κάνω κάτι εντυπωσιακό αλλά με το σκεπτικό να εξυπηρετεί πρακτικές ανάγκες. Για παράδειγμα, επειδή μου αρέσουν πολύ τα καπέλα, δεν μπορεί να γίνει μόνο διακοσμητικό αντικείμενο. Τα θεωρώ χρηστικά τώρα που κυνηγάμε να βρούμε μια σκιά με 38 βαθμούς. Και έτσι δούλεψα με ψάθινα καπέλα σε μια ιδέα εικαστικής εγκατάστασης στην γκαλερί της Ελένης Μαρνέρη» .

Τον Νοέμβριο θα βρεθεί στο Μουσείο Μπενάκη για μια μοναδική εκδήλωση βασισμένη στη διαδρομή της ελληνικής φορεσιάς στο πέρασμα του χρόνου. «Θα είναι μια περιήγηση στο μουσείο, ιδωμένη με τις φορεσιές όχι πάνω σε κούκλες αλλά φορεμένες από σύγχρονους ανθρώπους. Είναι δύσκολο εγχείρημα, όχι μόνο επειδή έχουμε να συγκεντρώσουμε από διαφορετικά ιδρύματα και συλλέκτες τις φορεσιές, αλλά επειδή είναι απαιτητική και σύνθετη η εξιστόρηση μέσα από τις ίδιες τις φορεσιές, τα κοσμήματα και τους κεφαλόδεσμους που τις συμπληρώνουν. Ενα επόμενο στάδιο είναι η αποδόμηση της φορεσιάς. Παίρνουμε μέρη τους και προκειμένου να δείξουμε τη διαχρονικότητά τους και πώς αυτά λειτουργούν και στο παρόν τα ανακατασκευάζουμε. Αν αλλάξεις το πανί – τότε ήταν υφαντά του αργαλειού – με ένα σύγχρονο υλικό, είτε το κέντημα και τα διακοσμητικά στοιχεία, τότε έχεις ένα απολύτως σύγχρονο κομμάτι. Μάλιστα τα μοτίβα τους και οι συνδυασμοί των χρωμάτων τους είναι συγκλονιστικά και σε προκαλούν να αναρωτηθείς γιατί κάποιος δεν τα έχει επαναφέρει έτσι όπως είναι. Στο τρίτο μέρος αυτής της παραγωγής θα εμφανίσουμε την προσέγγιση των σύγχρονων ελλήνων σχεδιαστών. Η έμπνευση της δικής τους ανάγνωσης της φορεσιάς θα προέρχεται μέσα από τα εκθέματα και τα αρχεία του Μουσείου Μπενάκη. Οπότε έχουμε μια διαδρομή που νομίζω θα είναι τουλάχιστον διασκεδαστική».

Και η εμπειρία από το πέρασμά σου στο τηλεοπτικό ριάλιτι ως μέλος της κριτικής επιτροπής στην ελληνική εκδοχή του Project Runway;

«Επειδή δεν είχαμε ηδονοβλεπτικό περιεχόμενο, δεν εκθέσαμε κανέναν, χωρίς κουτσομπολιό, χωρίς ατμόσφαιρα πίσω από την κλειδαρότρυπα, δίχως γυμνό και bullying προς τα παιδιά που συμμετείχαν, σίγουρα ήταν μια αξιοπρεπής παραγωγή.

Η μόδα είναι δύσκολη, θέλει ξενύχτι και πρέπει να είναι συγκροτημένη. Νομίζω ότι αυτό το δείξαμε χωρίς να υπερτονίσουμε αρνητικά πρότυπα στα οποία δίνουν σημασία συνήθως τα ριάλιτι και βασίζεται η σύγχρονη τηλεοπτική κουλτούρα».