Ο «Κυνόδοντας» είναι η πιο βαθιά πολιτική ταινία!

Είναι ομολογουμένως εντυπωσιακό πως σε αυτή τη συμπιεσμένη εξομολόγηση – που ονομάζουμε συνέντευξη – μπορείς να διατρέξεις με ταχύτητα μέσω της ιστορίας ενός μεγάλου ηθοποιού όλη την αγωνία και τον αγώνα της μεταπολιτευτικής γενιάς. Ο βραβευμένος ηθοποιός Χρήστος Στέργιογλου, μπορεί να έγινε ευρέως γνωστός παίζοντας στον «Κυνόδοντα» του Λάνθιμου, έχει όμως τρέξει χιλιόμετρα στο θέατρο, το τραγούδι από τα πρώτα χρόνια που ως φοιτητής Οικονομικών στη Θεσσαλονίκη μπήκε σε ομάδες, από τα χρόνια που πήγε στην Αμερική για σπουδές και δουλειές (όλες τις δουλειές για βιοπορισμό) μέχρι σήμερα που παίζει σε βρετανικές σειρές που μπορεί η νεότερη γενιά να δει στο netflix και όχι μόνο. Συναντιόμαστε και σε παραπάνω από μία ώρα αφηγείται τη διαδρομή του, τις συμπτώσεις, τα παιχνίδια της τύχης που τον έφεραν σε ρόλους ή πλάι σε σπουδαίους δημιουργούς όπως τον Τερζόπουλο, τον Ντασσέν, τον Βουτσινά, τον Λάνθιμο, τον Γαβρά – παίζει δε και τον Γιάννη Δραγασάκη στην τελευταία ταινία του Γαβρά που βασίζεται στο βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη «Ενήλικοι στο δωμάτιο». Ο Στέργιογλου έχει συστολή, μνήμη – απίστευτη – ενώ δίνει την εντύπωση πως εισήλθε και καθιερώθηκε στην τέχνη του σχεδόν αθόρυβα αλλά με πολλή δουλειά και με μότο του πως αν επιθυμείς κάτι πολύ είναι βέβαιο πως θα το πιάσεις.

Μόλις επιστρέψατε από το Λονδίνο…

Πήγα δεύτερη φορά. Εκανα μια σειρά στο Channel 4, είχε επιτυχία ο πρώτος κύκλος και κάναμε τώρα τον 2ο. Λέγεται: Stath lets Flats. Η περισσότερη δυσκολία ήταν πως έκανα έναν Ελληνα που έχει real estate στο Λονδίνο, που έχει δύο παιδιά που δεν μιλάνε καθόλου ελληνικά. Επρεπε σαν Ελληνας να κάνω λάθη, ήταν πολύ δύσκολο.

Πήγα στα γυρίσματα και λέω του σεναριογράφου Jamie Demetriou: μη γράφεις λάθη στο σενάριο, άσε με να κάνω λάθη. Δεν λέμε καμία φορά «you break my nerves»; Ελεγα τέτοια και έγινε ωραίο πάντρεμα.

Πώς έγινε να παίζετε σε σειρά στην Αγγλία;

Το οφείλω στον «Κυνόδοντα». Ο σκηνοθέτης της σειράς, ο οποίος λέγεται Tom Kingsley, έψαχνε Ελληνα για τον ρόλο. Δεν βρήκαν τον κατάλληλο. Μια μέρα έλαβα μέιλ από τον παραγωγό. Τον Seb Barwell. Με είδαν στον «Κυνόδοντα», τους άρεσα, πήγα και πήρα τη δουλειά. Αν δεν με βλέπανε στον «Κυνόδοντα» δεν θα με ξέρανε.

Αλλαξαν όλα από τότε που παίξατε στον «Κυνόδοντα» ε;

Ανοιξε πολύ το πράγμα. Εχω κάνει ταινία στη Βουλγαρία, με ζήτησαν σε σειρά στην Αυστραλία – που όμως δεν μπορούσα να πάω.

Βουλγαρία;

Το «Alienation» του Βούλγαρου Μίλκο Λαζάροφ.

Ο «Κυνόδοντας» πώς πρόκυψε;

Με πήρε τηλέφωνο ο Αλεξ που έχει το Athens Casting και μου είπε ότι θέλει να σε δει ένας σκηνοθέτης που θέλει να κάνει μια ταινία με μια οικογένεια εσώκλειστη. Kάναμε ένα ραντεβού με τον Γιώργο Λάνθιμο στο Φίλιον, δεν ξέραμε ο ένας τον άλλον, ήταν να πάω διακοπές, ήταν καλοκαίρι. Εγώ προστατεύω τα δύο παιδιά της ανιψιάς μου που έχασε νωρίς τον άνδρα της, ήταν μικρά τότε και ήταν να τα πάω στη θάλασσα. Βλέπω τον Γιώργο, διαβάζω το σενάριο το βράδυ, παίρνω την ανιψιά μου και της λέω: Δεν θα πάμε διακοπές. Δεν το πίστευα όταν διάβαζα το σενάριο, μπήκα αμέσως σε αυτό. Και έγινε ό,τι έγινε.

Τι σας άρεσε στο σενάριο;

Είναι υπέροχη ταινία. Θα σου πω κάτι για να καταλάβεις: όταν πήγαμε στις Κάννες για την ταινία, εγώ την είδα εκεί πρώτη φορά. Συνήθως όταν βλέπω τον εαυτό μου λέω ωχ αυτό δεν το έκανα καλά και όλα αυτά… Αρχίζει η ταινία και ξέχασα πως παίζω εγώ, μόλις τελειώνει λέω: Εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα αριστούργημα. Οταν πήγε στα Οσκαρ, και επαναλήφθηκαν οι προβολές, μια μέρα περνούσα τη διάβαση στη Σταδίου για να πάω για μια ανάγνωση στον Ιανό. Μου λέει μια κυρία «στον “Κυνόδοντα” δεν παίζατε εσείς; Φτου σας, πώς δεχτήκατε αυτή την ταινία; Δεν διάβασες το σενάριο;». Γέλαγα! Την κάλμαρα τελικά. Τη θεωρώ την πιο βαθιά πολιτική ταινία!

Γιατί;

Εγραψε μια εφημερίδα: το χρονικό του καθημερινού φασισμού. Αυτό ήταν ο «Κυνόδοντας». Ολα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα τι κάνουν; Για το καλό μας δεν λένε πως κάνουν τα πάντα; Για να μας προστατεύσουν. Αυτό πήγε στα άκρα της οικογένειας αλλά είναι βαθιά πολιτικό.

Η οικογένεια είναι μήτρα κακού;

Ναι αλλά και όχι. Δηλαδή…

Είναι μια προσομοίωση της κοινωνίας;

Κοίτα, είναι ο κόσμος που γνωρίζουμε όταν γεννιόμαστε. Από εκεί και πέρα, μπορούμε να ξεφύγουμε.

Δεν έχουμε καθοριστεί όμως πρώτα;

Ναι αλλά μπορούμε να το ψάξουμε, ή να κολλήσουμε στο «φταίνε οι γονείς μας για όλα». Μπορεί να σου καθορίσει το θέλω σου; Αν το ψάξεις βαθιά το βρίσκεις, αλλά εγώ ήμουν τυχερός. Μεγάλωσα στο Διδυμότειχο, πολύ φτωχή οικογένεια. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές, ό,τι είχαμε τα μοιραζόμασταν, δεν ήξερα πλούσιους και φτωχούς. Αυτό συνεχίστηκε και στη Θεσσαλονίκη και όταν ήμουν φοιτητής. Αν έβρισκα κάποιον και ήθελε να μείνει κάπου του έλεγα εκεί είναι το κλειδί.

Στη Θεσσαλονίκη τι σπουδάσατε;

Πήγα στη Θεσσαλονίκη να σπουδάσω Οικονομία.

Και;

Στο 3ο έτος αποφάσισα να γίνω ηθοποιός. Οπως πήγαινα κάθε Χριστούγεννα και Πάσχα στο χωριό μου, είπα στους δικούς μου πως θα παρατήσω το πανεπιστήμιο να γίνω ηθοποιός. Ο ένας απ’ τους δύο μου λέει: Εσύ ξέρεις καλύτερα. Ο άλλος: Να κάνεις αυτό που σου αρέσει. Είμαι τυχερός. Από την άλλη, αυτό που λέμε πως «για τα πάντα φταίει η οικογένεια» μπορεί να ισχύει αλλά δεν το έχω ζήσει εγώ.

Γιατί θέλατε να γίνετε ηθοποιός;

Από πάντα υπήρχε, όταν είδα την πρώτη ταινία, ήθελα να είμαι στο πανί. Μικρότερος μπήκα στην μπάντα του δήμου, έπαιζα σαξόφωνο ενώ μετά στο πανεπιστήμιο πήγα στη χορωδία της σχολής. Πήγαινα σε όλες τις παραστάσεις που έρχονταν σε Θεσσαλονίκη, έβλεπα έξι ταινίες την ημέρα,. Τότε που ήμουν φοιτητής είδα δέκα φορές το «Σατυρικόν» του Φελίνι. Αφού δεν ήθελα το πανεπιστήμιο. Σπούδασα στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Δάσκαλοί μου ο Διονύσης Καλός και η Σοφία Καλού. Δίδασκαν εκεί οι πρώτοι μου δάσκαλοι στο θέατρο. Οταν ήμουν στη σχολή ήμουν κομπάρσος στο ΚΘΒΕ, έπαιξα κομπάρσος στον «Αγαπητικό της Βοσκοπούλας».

Σκηνοθεσία;

Του Γιώργου Μιχαηλίδη.

Επαιζε ο Γιώργος Βλαχόπουλος, τον μπαρμπα-Χρόνη… και όταν ήμουν στο Διδυμότειχο, άκου σύμπτωση, μαθητής, είχε έλθει ο «Υπηρέτης δύο αφεντάδων». Πάλι έπαιζε ο Γιώργος Βλαχόπουλος. Εκατσα και την είδα δύο φορές την παράσταση, έλεγα τι ωραίος ρόλος. Πριν από μερικά χρόνια τον έπαιξα. Ενώ επίσης έπαιξα και τον «Αγαπητικό». Και μάλιστα τον ρόλο του μπαρμπα-Χρόνη. Μιμήθηκα – μάλιστα – τη φωνή του. Μικρές επιθυμίες αλλά πραγματοποιήθηκαν. Ηθελα πάντα να παίξω σινεμά και έπαιξα στα 49 μου.

Σε ποιες ταινίες πρώτα;

Στο «Θα το μετανιώσεις» της Κατερίνας Ευαγγελάκου και στο «Δύσκολοι αποχαιρετισμοί: Ο μπαμπάς μου» της Πένυς Παναγιωτοπούλου, παίχτηκαν σε φεστιβάλ, πήρα βραβείο, άνοιξαν οι πόρτες του σινεμά. Ξέρεις γιατί ήλθε κοντά στα πενήντα; Γιατί παραδέχθηκα την ηλικία μου, πως έχω μεγαλώσει. Οταν κατάλαβα πως η κοινωνική συμπεριφορά δεν έχει σχέση με την αλήθεια, το πρώτο πράγμα ήταν η παραδοχή της ηλικίας, άρχισα να μην καμώνομαι. Εκεί έγινε. Με ατύχημα βρέθηκα; Στο σινεμά. Επαιζα τότε στο «Αμόρε» – σκηνοθεσία Μαστοράκης. Είχε έλθει η Ευαγγελάκου να δει τον Ταξιάρχη Χάνο που έπαιζε στην παράστασή μας. Είχαμε μια σκηνή, εγώ ήμουν αυστηρός θείος που η ανιψιά του έμεινε έγκυος με χασάπη. Είχα διάλογο με τον Χάνο, απόλυτη επαφή, αυτό το αναφέρω, παίξαμε πολύ καλά μαζί. Αρχικά ήταν να γίνει μιούζικαλ και θα το έκανε ο Μαστοράκης με μουσική Κραουνάκη. Ξαφνικά κάτι χάλασε, δεν έγινε το μιούζικαλ, έπαιξα όμως στην παράσταση που έγινε. Εκεί με είδε, κάτι της έκανα και με πήρε τηλέφωνο να παίξω. Οταν πήγα μου είπε πως τελικά θα έπαιρνε τον ρόλο ο ηθοποιός που θα τον έπαιζε και αρχικά. Τσαντίστηκα και της το έδειξα, ξανάφυγε αυτός τελικά και έπαιξα. Το ένα έφερε το άλλο. Αν θες κάτι πολύ, γίνεται!

Το πιστεύετε;

Αφού μου συμβαίνει! Αλλά να έχεις επιθυμία να γίνει.

Μπήκα σε δουλειά στη Θεσσαλονίκη, ήμουν και στο Θεατρικό Εργαστήρι, ήμασταν ομάδα.

Μεταπολιτευτικά ανήκετε σε κάποια γενιά;

Οχι. Εκανα αρκετά χρόνια στο Εργαστήρι, στο Κρατικό, γενικά είμαι παντού.

Αταξινόμητος…

Ναι, δεν έχω οικογένεια. Με τον Θόδωρο Τερζόπουλο συνεργάστηκα πολύ. Πολύ σημαντικός. Κουβαλώ τη μέθοδό του, αν και τώρα έχει εξελιχθεί πολύ.

Στην Αμερική γιατί πήγατε;

Το ’81 πήγα. Γιατί δεν μπορούσα άλλο στη Θεσσαλονίκη. Ημουν με την Αννέζα Παπαδοπούλου στη Θεσσαλονίκη και είπαμε πως πρέπει να φύγουμε. Πήγα στη Νέα Υόρκη, πήγα σε σχολή, δούλευα παράλληλα.

Σε ποια σχολή;

Στο HB Studio. Δύο χρόνια έμεινα, πολλή δουλειά, παντού, επιβίωση. Ηταν πολύ δύσκολα και έντονα. Μια φορά είχα την έμπνευση να κάνω το «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ», τον Ζορζ τον καθηγητή. Παίζουμε τη σκηνή και μου λέει ο δάσκαλος εκεί: «Αν ήμουν σκηνοθέτης και ήσουν μόνον εσύ ως ηθοποιός, θα έλεγα πως αποκλείεται να το ανεβάσω. Οταν σε είδα όμως να το παίζεις, λέω “δεν μπορεί κανείς να το κάνει καλύτερα”». Μου έδωσε ένα σπρώξιμο αυτή η κουβέντα. Αλλο σπρώξιμο είχα από τη Μελίνα. Παίξαμε την Οπερα της Πεντάρας στο Αθήναιον σε σκηνοθεσία Ντασέν. Είχε έλθει στην πρεμιέρα. Υπήρχε μια αυλή πίσω από τα καμαρίνια. Ηταν κουρασμένη, έχουν φύγει όλοι και με βλέπει να ξεβάφομαι. Μου πιάνει το χέρι και μου λέει: «Εσύ είσαι πάρα πολύ καλός, αλλά δεν το έχεις καταλάβει ακόμη». Εχω τύψεις γιατί ήθελα να την ευχαριστήσω, ήταν πολύ γενναιόδωρη, άρχισα να έχω κάποια εμπιστοσύνη στον εαυτό μου. Σαν να σου κάνει κάποιος ένα δώρο. Δεν το έκανα ποτέ γιατί ντρεπόμουν. Ο,τι σου έρχεται θα το κάνεις. Δεν πρέπει να σκεφτόμαστε αν κάνουμε μια κίνηση πώς θα το πάρει ο άλλος.

Μετά την Αμερική;

Με πήρε ο Ανδρέας Βουτσινάς – άλλος μεγάλος – είχε κάνει την «Λεωφόρο Α’» με Αλκηστη, Γανωτή, Αρβανιτάκη και ήταν ο Χρήστος Ευθυμίου αφηγητής που όμως έφυγε. Με πήρε ο Βουτσινάς και μου λέει: «Θες να δουλεύεις βοηθός γκαρσονιού και να λες και τραγούδι;». Εκεί που ήμουν γκαρσόνι άφηνα τον δίσκο και έλεγα την «Τζέζαμπελ». Γινόταν χαμός. Τεράστια επιτυχία η «Λεωφόρος».

Αλλαξε το θέαμα στη νύχτα;

Βέβαια, έβλεπες μια ιστορία με τραγούδια, υπήρχε υπόγειο σενάριο. Και τόλμησε να βάλει τραγουδιστές σε τρεις καρέκλες, απλό πράγμα. Τέσσερα χρόνια συνεργαστήκαμε μετά από αυτό και στη «Λεωφόρο Β’», σε Ρόδον, σε Γκάζι, στο «Ανθρώπων έργα». Μεγάλο σχολείο. Οταν ήμουν βοηθός σερβιτόρου, μόλις ανέβαινα πάνω, μου μιλάγανε οι πελάτες ξαφνικά στον πληθυντικό και το πουρμπουάρ ήταν μεγάλο. Εκεί θέλω να αναφέρω πως ο Κραουνάκης, κρυφά, αν ήξερε πως το μεροκάματό μου ήταν π.χ. 150 δρχ., συμπλήρωνε το πενηντάρικο για να γίνει 200. Για να καταλάβεις την ποιότητα του ανθρώπου.

Πόσα χρόνια είστε στο θέατρο;

Σαράντε πέντε, σίγουρα!

Τι άλλο κάνετε τώρα;

Επαιξα στην ταινία του Κώστα Γαβρά. Εκανα τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης. Δηλαδή τον Δραγασάκη. Τελειώσαμε. Μεγάλη ιστορία να γνωρίζεις τον Γαβρά. Είναι ένας άνθρωπος που σέβεται τον ηθοποιό και ξέρει να κατευθύνει. Μου θύμισε τον Ντασσέν. Η ενέργειά τους τόσο ωραία.

Με τον Ντασσέν πώς γνωριστήκατε;

Πήγαμε στους Δελφούς με την Αννέζα Παπαδόπουλου και τη Θέμιδα Μπαζάκα εκδρομή. Μέσα στο αυτοκίνητο λέω φωναχτά: «Θέλω να παίξω στην Οπερα της πεντάρας» τον αφηγητή. Γυρίζουμε σπίτι, χτυπάει το τηλέφωνο και ήταν η βοηθός του Ντασσέν, η Μελίτα Κούρκουλου, και μου λέει πως με θέλανε για αφηγητή στην «Οπερα» αφού είχε φύγει ο Παπαματθαίου. Ετσι έγινε. Αλλο μάθημα τώρα: Οταν είπα στον Ντασσέν πως ήθελα πολύ τον ρόλο, μου είπε: «Γιατί δεν με πήρες;». Αν θέλουμε να προσεγγίσουμε εμείς τον σκηνοθέτη, να το κάνουμε. Θέλουμε εμείς οι ηθοποιοί μόνον να μας φωνάζουν.

Σκηνοθετείτε κιόλας.

Ναι. Και διδάσκω στο Κρατικό, υποκριτική, περισσότερο είμαι ολόκληρος όταν διδάσκω. Με έκανε εξελικτικά πιο καλό πάνω σε σκηνή. Η διαθεσιμότητα είναι μεγάλη ιστορία, προσπαθώ να διαθέτουν οι μαθητές τον εαυτό τους εξ ολοκλήρου.

Κάτι τελευταίο, επειδή ήσασταν στη Βρετανία, τι γίνεται με το Brexit;

Εχω την εντύπωση πως το μεγάλο πρόβλημα είναι η Ιρλανδία, αφού με το Brexit και εκεί έχουν διχαστεί. Γενικά ο καπιταλισμός έχει μεταλλαχθεί, αρχίζουν να μην υπάρχουν κομματικές διαφορές. Υπάρχουν άνθρωποι με ισχύ που εκμεταλλεύονται την αποτυχία σου, αυτό είναι τρομακτικό. Παλιά το Κεφαλαίο προσπαθούσε να επιτύχει. Δεν ξέρω πού θα πάει όλο αυτό.