Ακινητοποιημένοι στην πόρτα της εξόδου

Με τον Μπόρις Τζόνσον στην ηγεσία τους, οι βρετανοί Συντηρητικοί άρχισαν να ανεβαίνουν. Οι δύο τελευταίες δημοσκοπήσεις δίνουν προβάδισμα δέκα μονάδων στο κόμμα (32-34%) απέναντι στους Εργατικούς (22-24%). Οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες βρίσκονται στο 20% και το Brexit Party (Νάιτζελ Φάρατζ) υποχωρεί στο 9-13%.

Η υπόσχεση του νέου πρωθυπουργού για «Brexit πάση θυσία» είναι μεν διχαστική και αντιδημοφιλής, αλλά ο Μπόρις χρεώνει το αδιέξοδο στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Μόνο το 42% των Βρετανών υποστηρίζει την ακύρωση του Brexit, ενώ επτά στους δέκα λένε ότι οι βουλευτές πρέπει να δώσουν στον νέο πρωθυπουργό μία πραγματική ευκαιρία για να ολοκληρώσει την έξοδο από την ΕΕ. O ίδιος ο Μπόρις φέρνει νέο αέρα στην πολιτική σκηνή. Υστερα από τρία χρόνια γκρίζας παρουσίας της Τερίζα Μέι, η  κοινοβουλευτική ομάδα των Τόρις αναθάρρησε. Επί 2,5 ώρες, ο Τζόνσον, στην πρώτη του εμφάνιση ως πρωθυπουργός στη Βουλή, απαντούσε με μοναδικό τέμπο στις 129 ερωτήσεις βουλευτών για τα σχέδιά του.

Παρ’ όλα αυτά, οι δημοσκοπήσεις δεν προαναγγέλλουν σταθερή κυβέρνηση. Αντιθέτως, αν τελικά ισχύσουν, οι έδρες των Συντηρητικών θα μειωθούν, περίπου κατά 20 – 25, προς όφελος μάλιστα των φιλοευρωπαϊστών Φιλελεύθερων Δημοκρατών οι οποίοι ίσως βρεθούν ακόμη και με 55 βουλευτές (από χθες έχουν 13). Λίγες μέρες πριν από τη δημοσκοπική άνοδο των Τόρις, το τοπίο θύμιζε έντονα τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2017, όταν τέσσερις υποψήφιοι (Μακρόν, Λεπέν, Φιγιόν και Μελανσόν) βρέθηκαν με ποσοστά από 19,5 έως 24%. Στην κουρασμένη από το αδιέξοδο του Brexit Βρετανία, δεν υπάρχει διάθεση για αποθέωση κανενός. Γι’ αυτό και η ανοδική πορεία του Τζόνσον δεν έχει τον δυναμικό χαρακτήρα της άφιξης της Μέι στην πρωθυπουργία το 2016. Η τελευταία, μέσα σε λίγες μέρες, είχε ανεβάσει τα ποσοστά του κόμματος στις δημοσκοπήσεις κατά 16 ποσοστιαίες μονάδες.

H χώρα είναι επίσης διχασμένη με τρόπο που ξεπερνά τις παραδοσιακές κομματικές ή εθνικές γραμμές. Μετριοπαθείς Εργατικοί και Συντηρητικοί βουλευτές εξετάζουν το ενδεχόμενο κυβέρνησης εθνικής ενότητας στην περίπτωση που το σχέδιο του Μπόρις καταλήξει σε φιάσκο. Η αριστερή κυβέρνηση του SNP στη Σκωτία απείλησε με δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, ενώ η Ενωτική αρχηγός των Σκωτσέζων Συντηρητικών Ρουθ Ντέιβιντσον προειδοποίησε τον Τζόνσον ότι θα τη βρει απέναντί του, σε περίπτωση μη συμφωνίας με την ΕΕ.

Τα πρώτα ταξίδια του πρωθυπουργού εκτός Λονδίνου, πάρα τον προεκλογικό τους αέρα (υποσχέθηκε 20.000 νέους αστυνομικούς, δύο δισεκατομμύρια λίρες σε φτωχές πόλεις και νέα σιδηροδρομική γραμμή Λιντς – Μάντσεστερ) υπήρξαν άβολα. Μετά τη συνάντησή του στο Εδιμβούργο με την πρωθυπουργό της Σκωτίας Νίκολα Στέρτζον, ο Τζόνσον έφυγε από την πίσω πόρτα της πρωθυπουργικής κατοικίας – «δεν θυμάται να έχει συμβεί ποτέ κάτι αντίστοιχο», είπε η Στέρτζον στους δημοσιογράφους. Απέναντι σε όλες αυτές τις δυσκολίες, ο Μπόρις επιστρατεύει το προσωπικό του χάρισμα, ενώ βρίσκει ένα αναπάντεχο στήριγμα στην απουσία χαρίσματος του βασικού του αντιπάλου. To 70% θεωρεί ότι ο Τζέρεμι Κόρμπιν θα ήταν χειρότερος πρωθυπουργός από τον Τζόνσον. Σε δημοσκόπηση της Daily Mail, ενώ το Εργατικό Κόμμα υπολείπεται των Συντηρητικών με πέντε μονάδες, φαίνεται να αποκτά προβάδισμα επτά μονάδων, αν άλλαζε τον αρχηγό του. Στην Ουαλία, προπύργιο των Εργατικών, οι Labour καταγράφουν το χειρότερο ποσοστό στην ιστορία τους.

Οι Εργατικοί πληρώνουν την αμφισημία τους στο θέμα του Brexit. Ενώ ο Μπόρις έκανε μέσα σε λίγες μέρες τους Τόρις το κόμμα της εξόδου με κάθε τίμημα, o Κόρμπιν δεν μετέτρεψε ποτέ τους Εργατικούς σε κόμμα του καθαρού Remain. Προσπάθησε, χωρίς επιτυχία, να ισορροπήσει με τους ψηφοφόρους του κόμματος οι οποίοι ψήφισαν με περίπου 70% παραμονή, αλλά και με 30% έξοδο. Ο Κόρμπιν ενέδωσε ύστερα από τρία χρόνια στις εσωκομματικές πιέσεις και ανακοίνωσε με βαριά καρδιά ότι στηρίζει το δεύτερο δημοψήφισμα, κατεξοχήν αίτημα των Remainers. Παρ’ όλα αυτά, λίγες μέρες αργότερα, ο εκπρόσωπος του κόμματος δήλωσε πως οι Εργατικοί «δεν είναι το κόμμα του Remain». Κάπως έτσι, φτάσαμε στο σημείο οι μισοί ψηφοφόροι των Labour (46%) να πιστεύουν ότι το κόμμα θέλει το Brexit, ενώ οι άλλοι μισοί (38%) να θεωρούν ότι υποστηρίζει την παραμονή.

Για τους Τόρις, όμως, απαιτούνται πολύ περισσότερα από τη σύγχυση της αντιπολίτευσης. Χρειάζονται μία περίοδο ηρεμίας και ένα σχέδιο λύσης του ευρωπαϊκού δράματος με κοινωνική συναίνεση και καθαρή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ολα αυτά είναι μακρινά, ενώ τίποτε δεν τα προμηνύει. Προς το παρόν οι Συντηρητικοί παραμένουν, μαζί με την υπόλοιπη χώρα, ακινητοποιημένοι στην πόρτα της εξόδου.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής. Εργάζεται σε think tank στο Λονδίνο. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα».

Πλειοψηφία για μόλις μία έδρα
Ο βασιλιάς είναι γυμνός. Μόλις οκτώ ημέρες μετά την εγκατάστασή του στην Ντάουνινγκ Στριτ, ο Μπόρις Τζόνσον είδε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία που διαθέτει (μαζί με το βορειοϊρλανδικό DUP) να μειώνεται στο ελάχιστο – μία ψήφο. Στις επαναληπτικές εκλογές που διεξήχθησαν την Πέμπτη στο Μπρέκον και Ράντνορσαϊρ της Ουαλίας, οι Τόρις έχασαν την έδρα από τους (φιλοευρωπαίους) Φιλελεύθερους Δημοκράτες. «Το πρώτο πράγμα που θα κάνω ως βουλευτής φτάνοντας στο Ουέστμινστερ», δήλωσε η νεοεκλεγείσα Τζέιν Ντοντς, «είναι να βρω τον κύριο Μπόρις Τζόνσον, όπου και αν κρύβεται, και να του πω καθαρά και ξάστερα: σταμάτα να παίζεις με το μέλλον των κοινοτήτων μας και απόκλεισε ένα Brexit χωρίς συμφωνία».