Τα μπόνους στους καλοπληρωτές αλλάζουν το τοπίο

Την ηρεμία ενός πρωινού στις αρχές φθινοπώρου του 2010 στο σχεδόν νεόδμητο προάστιο, βόρεια του κέντρου της Αθήνας, απόρροια της ραγδαίας ανάπτυξης της στεγαστικής πίστης μετά την είσοδο στην ευρωζώνη, διαταράσσει η κόρνα ενός αυτοκινήτου. Ο οδηγός, κάτοικος της περιοχής, κάνει σήμα στο γείτονά του που μόλις έχει βγει από το σπίτι του, για να του ανακοινώσει τα χαρμόσυνα νέα.

«Βρήκα τρόπο να μην πληρώσω το στεγαστικό μου και να κρατήσω και το σπίτι» αναφωνεί γεμάτος υπερηφάνεια. Η έκπληξη στο πρόσωπο του συνομιλητή, ο οποίος πριν από μόλις δύο χρόνια πήρε δάνειο για την ανέγερση της κατοικίας του είναι έκδηλη. «Μα πώς» τον ρωτάει. «Νόμος Κατσέλη» του απαντά.

Εννέα χρόνια μετά, ο πρώτος έχει δικαιωθεί δικαστικά και αφού μεταβίβασε όλες τις επαγγελματικές δραστηριότητες στα παιδιά του, απολαμβάνει τις ανέσεις ενός σπιτιού 250 τ.μ. χωρίς να έχει πληρώσει ούτε ένα ευρώ! Ο δεύτερος, εξακολουθεί να αποπληρώνει το δάνειό του, κόβοντας άλλες δαπάνες. Και ακόμη χρωστάει δεκάδες χιλιάδες ευρώ.

Η ιστορία είναι πραγματική και ενδεικτική των στρεβλώσεων ενός συστήματος οριζόντιων ρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν από όλες τις κυβερνήσεις στα χρόνια της κρίσης, υπό την πίεση και της εκάστοτε αξιωματικής αντιπολίτευσης που ζητούσε πάντοτε περισσότερα. Αν και υιοθετήθηκαν για να προστατεύσουν τους αδύναμους, οδήγησαν τελικώς στη δημιουργία μιας νέας κατηγορίας δανειοληπτών. Αυτής των στρατηγικών κακοπληρωτών, τους οποίους οι τράπεζες υπολογίζουν στο 40% των κόκκινων οφειλετών.

Την ίδια στιγμή όμως, περίπου οι μισοί δανειολήπτες παρέμειναν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. «Αν δεν υπήρχαν και αυτοί, η επιβίωση του κλάδου, παρά τις τρεις ανακεφαλαιοποιήσεις θα ήταν αδύνατη» υπογραμμίζει τραπεζική πηγή. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε εντάξει στις προεκλογικές υποσχέσεις του την επιβράβευση αυτών των οφειλετών. Αναμφίβολα, πρόκειται για μία δύσκολη εξίσωση. Δεν είναι μόνο το ότι καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να υποχρεώσει τις τράπεζες να ακολουθήσουν μία συγκεκριμένη επιτοκιακή πολιτική. Με τους δείκτες καθυστερήσεων στο 40%, η επιδότηση των καλοπληρωτών μεταφράζεται σε μείωση εσόδων, σε μία περίοδο που η ενίσχυση της οργανικής κερδοφορίας αποτελεί όρο επιβίωσης για τον κλάδο.

Η συζήτηση δεν είναι καινούργια. Το αίτημα για την ανταμοιβή των καλών πελατών είναι διαρκές στα τελευταία χρόνια. Εθνική και Τράπεζα Πειραιώς εφαρμόζουν προγράμματα επιβράβευσης, προσφέροντας στους πελάτες τους πόντους στην κάρτα τους. Με τον τρόπο αυτόν ο οφειλέτης κερδίζει δωρεάν αγορές σε συνεργάτες κάθε τράπεζας, ίσες με το 0,20%-0,25% των δόσεων που πληρώνει.

Μετά την κίνηση της Εθνικής ωστόσο να λανσάρει ένα νέο πρόγραμμα ανταμοιβής των συνεπών πελατών της στη στεγαστική πίστη, αναμένεται όξυνση του ανταγωνισμού σε αυτό το πεδίο. Οπως ανακοινώθηκε, από την 1η Σεπτεμβρίου όσοι συμπληρώνουν 60 μήνες εξυπηρέτησης χωρίς καθυστέρηση θα έχουν κάθε χρόνο επιστροφή μέρους των τόκων (5%) και go4more πόντους ίσους με το 2% της αξίας των συναλλαγών με κάρτες ΕΤΕ σε συνεργαζόμενα πρατήρια καυσίμων και σουπερμάρκετ.

Για ένα μέσο δάνειο, το ετήσιο όφελος κυμαίνεται από 20% έως 50% μιας μηνιαίας δόσης. Το τελικό ύψος του εξαρτάται από τον χρόνο της εκταμίευσης και το επιτόκιο. Οσο πιο παλαιό το δάνειο και όσο πιο χαμηλό το επιτόκιο, τόσο μικρότερη είναι η επιβράβευση.

Ανάλογα προγράμματα αναμένεται να λανσάρουν και οι υπόλοιπες τράπεζες, οι οποίες διαθέτουν συστήματα επιβράβευσης στις κάρτες που μπορούν να υποστηρίξουν το εγχείρημα. Η Alpha Bank μέσω του προγράμματος Bonus, η Eurobank μέσω του Επιστροφή και η Τράπεζα Πειραιώς μέσω του yellow.

Πάντως, σύμφωνα με τραπεζικό στέλεχος, η μεγαλύτερη ανταμοιβή για τους καλοπληρωτές είναι πως μπορούν να λάβουν πολύ πιο εύκολα νέα χρηματοδότηση για την κάλυψη των αναγκών τους, στεγαστικών και καταναλωτικών, με καλύτερους όρους. Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά, «θα προτιμήσω να δώσω δάνειο σε κάποιον που έχει αποδείξει ότι είναι συνεπής από αυτόν που δεν χρωστάει ούτε ένα ευρώ. Τον πρώτο τον ξέρω, τον έχω τεστάρει σε δύσκολες εποχές. Ο δεύτερος είναι άγνωστος Χ για την τράπεζα».