Προς μια νέα εποχή;

Η συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις και την παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση επιβεβαίωσε την έναρξη μιας νέας πολιτικής περιόδου της χώρας.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η ομάδα του απέναντι σε μια κοινωνία ταλαιπωρημένη από τη δεκαετή οικονομική δυσπραγία, φοβισμένη από την απουσία μιας ορατής προοπτικής και μπουχτισμένη από μια αριστερίζουσα αλλά κενού περιεχομένου ρητορική, προέταξε μια πολιτική χωρίς ιδεολογικό πρόσημο, με μόνο κριτήριο την αποτελεσματικότητα στην επίλυση των προβλημάτων. Γι’ αυτό και χωρίς κανένα πρόβλημα τοποθέτησε στην κυβέρνησή του στελέχη από την αγορά αλλά και από τον χώρο της Κεντροαριστεράς. Ο λόγος του υπήρξε λιτός, χωρίς βερμπαλισμούς και δημαγωγικές υποσχέσεις, με συγκεκριμένους στόχους και καθορισμένες παρεμβάσεις, με ένα φιλελεύθερο οικονομικό πνεύμα. Εξέφρασε αυτό που, κατά κόρον, ονομάστηκε επιστροφή στην κανονικότητα. Βέβαια κάτω από αυτήν την έννοια κρύβεται η επανάκαμψη της αστικής κυριαρχίας στην κοινωνία και όχι μόνο πολιτικά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η ομάδα του δεν κατέκτησαν μόνο την κυβερνητική εξουσία και την πρωτοβουλία των πολιτικών κινήσεων, αλλά διαμορφώνουν πλέον και τους όρους μιας αστικής φιλελεύθερης ιδεολογικής ηγεμονίας, η οποία, παρά την ύπαρξη και την αναπαραγωγή κάποιων θυλάκων της κλασικής δεξιάς παραδοσιοκρατίας στο εσωτερικό της, όπως η Εκκλησία και ο βαλκανικού τύπου εθνικισμός, χαρακτηρίζεται από αρκετά νεωτερικά στοιχεία, σε σχέση με το ίδιο της το παρελθόν.

Η νέα αυτή αστική πολιτική και ιδεολογική ηγεμονία συγκροτείται στο έδαφος της χρεοκοπίας του μεταπολιτευτικού συστήματος και μιας μεταβατικής περιόδου με ακραία πολιτικά και ιδεολογικά φαινόμενα. Ισως η νέα πολιτική και οικονομική αρχιτεκτονική, που φαίνεται να δημιουργείται, να έχει τη σφραγίδα της.

Απέναντι σε τέτοιο ενδεχόμενο, όμως, πώς θα συμπεριφερθεί άραγε η ευρύτερη Κεντροαριστερά, στην έκφραση της οποίας προσβλέπει πλέον και ο ΣΥΡΙΖΑ; Στη συζήτηση των κυβερνητικών προγραμματικών δηλώσεων, μαζί με τους ήπιους τόνους, ήταν έκδηλη η αμηχανία τόσο του ΣΥΡΙΖΑ όσο και του ΚΙΝΑΛ. Προφανώς η ομιλία του κ. Μητσοτάκη ξάφνιασε τους εκπροσώπους των δύο αυτών κομμάτων. Ενώ ο Πρωθυπουργός περιέγραψε το δικό του σχέδιο για το μέλλον, οι εκπρόσωποι της Κεντροαριστεράς αντέτειναν πολιτικά και ιδεολογικά σχήματα του παρελθόντος και επανέφεραν έναν παρωχημένο αντιδεξιό λόγο. Εκεί βρίσκεται και το πρόβλημα των εκφραστών της Κεντροαριστεράς και στις δύο της εκδοχές. Πρέπει να συγχρονιστεί με τη νέα συνθήκη που δημιουργείται και να επανεξετάσει τους τρόπους εκπροσώπησης των λαϊκών στρωμάτων και του κόσμου της εργασίας. Η εκπροσώπηση αυτή δεν πρέπει να είναι μόνο αμυντική και υπερασπιστική κάποιων κεκτημένων του παρελθόντος και της προσοδοθηρικής σχέσης με το Δημόσιο διαφόρων συντεχνιών. Πρέπει να δει κριτικά την κυβερνητική της εμπειρία, να ξαναδεί τον δημόσιο τομέα και τα όριά του, αλλά και τις υποχρεώσεις των εργαζομένων σ’ αυτόν, να διερευνήσει πολιτικές για την ανεργία πέρα από τις επιδοματικές, να εξετάσει την ανάγκη μεταρρύθμισης των θεσμών του κράτους πρόνοιας, να μελετήσει τις νέες τεχνολογίες και τις κοινωνικές και εργασιακές αλλαγές που επιφέρουν, να συναρθρώσει τα παραδοσιακά σοσιαλδημοκρατικά αιτήματα με τα ταυτοτικά / δικαιωματικά κινήματα, να θεωρήσει την ασφάλεια ως δικαίωμα και όχι ως κρατική εξουσιαστική επιβολή και άλλα πολλά.

Υπάρχει ο κίνδυνος τα σχετικά υψηλά ποσοστά του συνόλου της Αριστεράς / Κεντροαριστεράς και ο ενδεχόμενος αντιδεξιός αντιπολιτευτικός ανταγωνισμός στο εσωτερικό της να εμποδίσουν την όποια θεωρητική και πολιτική κριτική αναζήτηση. Το μέλλον όμως δεν μπορεί να περιμένει.

Ο Κώστας Καρακώτιας είναι νομικός και κριτικός βιβλίου