Μητσοτάκης εναντίον Μητσοτάκη

Η ιστορία είναι γνωστή. Ενας νεαρός δημοσιογράφος ρώτησε κάποτε τον βρετανό πρωθυπουργό Χάρολντ Μακμίλαν τι είναι αυτό που φοβάται περισσότερο μια κυβέρνηση.

Τα γεγονότα, καλό μου παιδί, τα γεγονότα, απάντησε εκείνος.

Στην πραγματικότητα το περιστατικό είναι ελαφρώς απόκρυφο. Κανείς δεν ξέρει αν είπε κάτι τέτοιο ο Μακμίλαν, ούτε πότε το είπε, ούτε σε ποιον.

Είχε όμως δίκιο. Τη δύναμη των γεγονότων πλήρωσε άλλωστε πρώτα ο ίδιος.

Ο «Σούπερ Μακ» ήταν πρωθυπουργός ήδη από τον Ιανουάριο 1957 όταν κέρδισε τις εκλογές του 1959 με ακόμη μεγαλύτερη πλειοψηφία. Η οικονομία πετούσε. Η δημοτικότητά του προμήνυε έναν νέο εκλογικό θρίαμβο το 1963.

Τον πρόλαβε όμως το λεγόμενο «σκάνδαλο Προφιούμο», όταν αποκαλύφθηκε η ερωτική σχέση του υπουργού Αμυνας με ένα μανεκέν. Τον Οκτώβριο 1963, ο Μακμίλαν παραιτήθηκε!

Μιλώντας για τα δικά μας, θα μου επιτρέψετε να διαφοροποιήσω ελαφρώς το συμπέρασμα. Τα γεγονότα (ιδίως τα απρόβλεπτα) μπορεί να φθείρουν, ακόμη και να ρίξουν μια κυβέρνηση. Η διαχείριση των γεγονότων μάλιστα μπορεί να επιφέρει την καταστροφή της.

Πάρτε για παράδειγμα τον Τσίπρα.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπέστη το κόστος και των γεγονότων και του κακού χειρισμού τους. Το Μάτι, το κότερο, το φιάσκο της Novartis, ο Πολάκης, όλα έπαιξαν τον ρόλο τους.

Ο Τσίπρας όμως έχασε κυρίως από τον εαυτό του.

Πρώτον, επειδή «η κωλοτούμπα του 2015» δεν αναίρεσε μόνο την έως τότε ρητορική του. Ακύρωσε τον ίδιο. Ποτέ ξανά δεν κατάφερε να αποκτήσει εχέγγυα αξιοπιστίας, ούτε να οικοδομήσει σχέσεις προσωπικής εμπιστοσύνης με ένα εθνικό ακροατήριο.

Για να το πω απλά, δεν τον πίστευε πια ούτε η μάνα του!

Δεύτερον, επειδή μετά την ακύρωση (τη ματαίωση, τη διάψευση, όπως θέλετε πείτε το…) του 2015 δεν κατάφερε να επινοήσει ένα νέο αφήγημα που να εμπεριέχει τα αυτονόητα στην πολιτική, δηλαδή σταθερότητα και προσδοκία.

Παρόλο που τον Σεπτέμβριο οι ψηφοφόροι τού έδωσαν μια δεύτερη ευκαιρία.

Ο Τσίπρας τελικά δεν αποτέλεσε εξαίρεση σε έναν γενικό κανόνα της πολιτικής. Οτι οι κυβερνήσεις χάνουν ασφαλώς από τα γεγονότα αλλά περισσότερο από τον εαυτό τους.

Ενας πάγιος κανόνας στη δυτική πολιτική είναι πλέον «μην υπόσχεστε περισσότερα απ’ όσα μπορείτε να κάνετε: το κόστος της διάψευσης είναι υψηλότερο από το όφελος των υποσχέσεων!».

Ο Μητσοτάκης επέλεξε να κινηθεί σε ένα πολύ πιο προσδιορισμένο και ταπεινό ρεπερτόριο επαγγελίας. Μπορεί να του κόστισε δυο – τρεις μονάδες στην κάλπη (αν και δεν είμαι βέβαιος…), αλλά σίγουρα δεν κινδυνεύει να προσγειώσει ανώμαλα τους ψηφοφόρους του.

Κινδυνεύει μόνο αν διαψεύσει τον προηγούμενο εαυτό του. Πώς;

Παράδειγμα πρώτο. Οταν έχεις κάνει σημαία στην αντιπολίτευση το Μάτι, δεν μπορείς να προσλαμβάνεις στην κυβέρνηση τον αξιωματικό που εκδιώχθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση για το Μάτι.

Οχι επειδή ο άνθρωπος δεν είναι ενδεχομένως καλός αστυνομικός ούτε επειδή έχει προσωπικές ευθύνες για την τραγωδία, αλλά επειδή διά του διορισμού του διαψεύδεις την προηγούμενη ρητορική σου.

Παράδειγμα δεύτερο. Οταν έχεις κάνει σημαία στην αντιπολίτευση τη Συμφωνία των Πρεσπών, δεν γίνεται να ανακαλύπτεις ότι έχει κρυφές χάρες μόλις γίνεις κυβέρνηση.

Ακόμη κι αν αισθάνεσαι υποχρεωμένος να την εφαρμόσεις, δεν μπορείς ξαφνικά να την καλωσορίζεις.

Παράδειγμα τρίτο. Οταν έχεις κάνει σημαία στην αντιπολίτευση τη συναλλαγή της προηγούμενης κυβέρνησης με τον Γιούνκερ, τον Μοσκοβισί και την παρέα τους, όταν έχεις καταγγείλει την ένοχη ανοχή τους στον Τσίπρα, δεν γίνεται να επιστρατεύεις τον εκπρόσωπό τους για να σε εκπροσωπεί!

Είναι τρία παραδείγματα, ενδεχομένως δευτερεύουσας σημασίας για κάποιους. Τα οποία όμως υπογραμμίζουν τον βασικό κίνδυνο που απειλεί τη νέα, για την ακρίβεια κάθε νέα κυβέρνηση: να ακυρώσει τον προηγούμενο εαυτό της.

Να δώσει δηλαδή την αίσθηση ότι αυτά που έλεγε δεν τα εννοούσε ή δεν τα είχε υπολογίσει σωστά. Οπως ο Τσίπρας το 2015.

Ο Μητσοτάκης λοιπόν θα είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του Μητσοτάκη, ακριβώς όπως ο Τσίπρας υπήρξε το μεγαλύτερο πρόβλημα του Τσίπρα.

Απλώς ο νέος Πρωθυπουργός έχει ασύγκριτα μεγαλύτερα περιθώρια χειρισμού. Λόγω κοινωνικής παιδείας. Λόγω προσωπικής συγκρότησης. Λόγω χαρακτήρα και νοοτροπίας.

Η μεγάλη επιτυχία του είναι ότι στρογγυλοκάθισε στο κέντρο της πολιτικής. Εξορίζοντας την Ακρα Δεξιά στο περιθώριο. Αλλά και σπρώχνοντας τον ΣΥΡΙΖΑ προς τα αριστερά.

Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη κι η (ολιγοήμερη έως τώρα) δραστηριότητα της αξιωματικής αντιπολίτευσης παραπέμπει στα μειοψηφικά ενδιαφέροντα του απώτερου παρελθόντος της.

Πόσες γυναίκες μετέχουν στην κυβέρνηση, αν οι παράνομοι μετανάστες θα έχουν ΑΜΚΑ, αν θα καταργηθεί το άσυλο, ποιος θα φρουρεί τις φυλακές κι αν θα «κατασταλούν» τα Εξάρχεια.

Αυτοί όμως δεν είναι ιδεολογικοί άξονες πλειοψηφικού ρεύματος, το αντίθετο.

Σε σημείο που γεννούν έναν συλλογισμό: ότι η Αριστερά στην Ελλάδα έζησε κοντά εβδομήντα χρόνια ως ακραία μειοψηφικό φαινόμενο διότι εκεί την οδηγούν εντελώς φυσιολογικά τα ενδιαφέροντα και οι προτεραιότητές της.

Μετά το 2010 μετατράπηκε σε πλειοψηφική δύναμη μόνο όταν ίππευσε το «αντιμνημόνιο» που ήταν από μόνο του ηγεμονικό ρεύμα. Και τώρα που το «αντιμνημόνιο» κατέρρευσε θα δυσκολευτεί πολύ να συγκροτήσει ένα νέο πλειοψηφικό αφήγημα.

Αφενός επειδή θα επιστρέψει στα δικά της χαριτωμένα, συγκινητικά αλλά επουσιώδη.

Αφετέρου επειδή κι ο ευρύτερος χώρος της Κεντροαριστεράς στον οποίο θα μπορούσε να στραφεί έχει απολέσει προ πολλού τις προϋποθέσεις ηγεμονίας του.

Τι απομένει; Ο Μητσοτάκης αντιμέτωπος με τον εαυτό του. Φυσικά και με τα γεγονότα…