ΠΑΣΟΚ παντού και πουθενά

Ηταν το ανέκδοτο της ημέρας στη χθεσινή ορκωμοσία: ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση, ΠΑΣΟΚ στην αξιωματική αντιπολίτευση, ΠΑΣΟΚ στο Κίνημα Αλλαγής, ΠΑΣΟΚ ακόμα και στο ΜέΡΑ25. Αν όλοι αυτοί κατάφερναν να συνεννοηθούν μεταξύ τους, θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια μίνι κοινοβουλευτική επανάσταση. Σε κάθε περίπτωση, όμως, το κόμμα του πράσινου ήλιου επιβεβαίωσε τη φήμη του. Οχι μόνο έχει καταφέρει να αγγίξει όλες τις πλευρές του πολιτικού φάσματος, άλλες φορές με καλές και άλλες με κακές συνέπειες, αλλά έχει εξελιχθεί σε φυτώριο στελεχών που, αφού «ψηθούν» πολιτικά, ανοίγουν τα φτερά τους για άλλες αγκαλιές.

Για τους απαισιόδοξους, αυτό είναι το τέλος της Κεντροαριστεράς όπως την ξέραμε. Εχοντας παραχωρήσει τεχνογνωσία και δυναμικό στους πολιτικούς του αντιπάλους, ο παραδοσιακός εκφραστής του μεσαίου χώρου αποτελεί πια απομεινάρι ενός παλιού κόσμου που δεν κατάφερε να μετασχηματιστεί με βάση τις ανάγκες του νέου. Κερδίζει ψηφοφόρους αποκλειστικά λόγω νοσταλγίας, γιατί θυμίζει τις «χρυσές» εποχές, τότε που τα χρήματα ήταν πολλά και τα σχέδια ακόμα περισσότερα. Για τους αισιόδοξους, όμως, αυτή η πασοκική μοιρασιά σε όλα τα μήκη του πολιτικού χάρτη είναι η μεγαλύτερη απόδειξη πως η Κεντροαριστερά έχει ήδη αλλάξει και δεν το έχει καταλάβει. Κρατώντας ως βάση έναν σκληρό πυρήνα που, ό,τι κι αν γίνει, θα της μείνει πιστός, καταφέρνει να έχει διείσδυση παντού – και εκ των πραγμάτων, κρατά ερείσματα που, την κατάλληλη στιγμή, στη σωστή συγκυρία, μπορούν να την ξαναφέρουν στο προσκήνιο. Οχι με τη μορφή δούρειων ίππων, αλλά λόγω της πολιτικής επαφής με χώρους που με τη σημερινή της δύναμη δεν θα άγγιζε ποτέ.

Ποιο είναι το μέλλον του ΠΑΣΟΚ; Στην πραγματικότητα, η νοσταλγία μπορεί να φέρνει ψήφους, αλλά όχι αρκετές. Τα κάδρα του Ανδρέα Παπανδρέου περισσότερο έβλαψαν, παρά βοήθησαν το Κίνημα Αλλαγής, που ανά στιγμές αποπλανήθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ, μπλέκοντας σε ένα παιχνίδι που ο αντίπαλός του έμαθε να παίζει καλύτερα. Ακόμα και το brand του ΠΑΣΟΚ, που ξαναβγήκε στη βιτρίνα, λειτούργησε τόσο θετικά όσο και αρνητικά. Οχι γιατί δεν είναι ισχυρό, αλλά γιατί δεν είναι πια ενωτικό – το στηρίζουν εκείνοι που θέλουν να το δικαιώσουν και το αποστρέφονται εκείνοι που πίστεψαν πως τους πρόδωσε. Το μόνο βέβαιο είναι ότι όλες οι πλευρές κυνηγούν τον τίτλο του συνεχιστή του. Η ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη ήθελε μια νίκη όμοια με αυτή του 1981 και διεκδικεί μια αλλαγή στις δομές και στις συνήθειες του κράτους που να θυμίζει την πασοκική επέλαση της δεκαετίας του ’80. Ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα θέλει ουσιαστικά να γίνει η φυσική κατάληξη της προοδευτικής παράταξης – ακόμα κι αν χρειαστεί να ξεχάσει το ιδιώνυμο του Ελευθερίου Βενιζέλου. Και το Κίνημα Αλλαγής, σ’ αυτές τις εκλογές μοιάζει να κατάλαβε πως ο ρόλος του «αυθεντικού» δεν μπορεί να μένει μόνο στα λόγια. Οταν οι μεγάλοι παίκτες κυνηγούν την ουρά του ΠΑΣΟΚ, το ΠΑΣΟΚ μπορεί να τους ξεφύγει αν κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα. Αν εξελίσσεται χωρίς να κοιτάει πίσω.

Το πολιτικό Κέντρο μοιάζει με μάζα που άλλοτε αυξάνεται και πληθύνεται και άλλοτε σπάει και διαχέεται στον χώρο. Προσπαθούν πολύ, όμως ούτε η ΝΔ ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ μπορούν να το αντικαταστήσουν. Κι αυτό είναι το μεγαλύτερο κίνητρο όσων πιστεύουν ακόμα στη σημασία του.