Κυρώσεις και στερεότυπα

Οι κυρώσεις της ΕΕ στην Τουρκία για την απροκάλυπτη παραβίαση της κυπριακής ΑΟΖ χαιρετίστηκαν σε Αθήνα και Κύπρο ως αποφασιστικό βήμα συγκράτησης της τουρκικής προκλητικότητας και βαρυσήμαντη εξέλιξη. Τα ανακοινωθέντα μέτρα, αν και αποτελούν έναν νεοφανή τρόπο ευρωπαϊκής αντίδρασης στην αυθάδη τουρκική παραβατικότητα, διέπονται από πνεύμα διστακτικότητας και επιμελημένης αυτοσυγκράτησης ώστε και την αλληλεγγύη προς την Κύπρο να εκφράζουν αλλά και να μη δημιουργούν μείζον πρόβλημα στην εφαρμογή της τουρκικής πολιτικής.

Με αφορμή τις προαναφερθείσες κυρώσεις, τίθεται επί τάπητος το θέμα κριτικής αξιολόγησης ορισμένων στερεοτυπικών θέσεων που προβάλλονται ως κατάλληλες μέθοδοι ανάσχεσης της τουρκικής συμπεριφοράς:

α) Χρειάζεται κατευνασμός. Κατά την αντίληψη αυτή, η Ελλάδα ενδείκνυται να καλλιεργεί κλίμα χαμηλών τόνων και ηπιότητας απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις για να καταπραΰνει την πίεση και να εξασφαλίζει την εκτίμηση της διεθνούς κοινότητας, προκειμένου αυτή να σταθεί αρωγός στις ελληνικές θέσεις. Μειονέκτημα: ο κατευνασμός οδηγεί σε βλαπτικές υποχωρήσεις και νοσηρή ηττοπάθεια. Δίνει την ψευδή εντύπωση δίκαιου χαρακτήρα των τουρκικών βλέψεων και οδηγεί τελικά σε ταπεινωτικές για την πλευρά μας ρυθμίσεις.

β) Χρειάζεται επίδειξη πυγμής και ανταποδοτικής τακτικής. Η άποψη αυτή διατείνεται ότι μόνο με άμεση, ακόμα και βίαιη αντίδραση μπορεί να καταστεί εφικτή η περιστολή των προκλήσεων και ότι περιορίζει το αίσθημα υπεροχής που διαπνέει την άλλη πλευρά. Μειονέκτημα: ο κίνδυνος ανάδειξης της ένοπλης σύγκρουσης ως του μόνου τρόπου επίλυσης.

γ) Για την ειρηνική διευθέτηση αρκούν η επίκληση του διεθνούς δικαίου και η υποστήριξη του δικτύου των συμμαχιών μας. Μειονέκτημα: όσο σπουδαίος παράγων και αν είναι το διεθνές δίκαιο, δεν αρκεί δυστυχώς για να ανακόψει τη συνειδητά αναθεωρητική και αυθαίρετα διεκδικητική στάση της Τουρκίας έναντι Ελλάδας και Κύπρου.

δ) Εάν ρυθμιστεί το Κυπριακό με φόρμουλα παραχωρήσεων της κυπριακής ηγεσίας και με έμμεση σύμπραξη προς τούτο της Ελλάδας, η Τουρκία θα φανεί, υποτίθεται, διαλλακτική σε όσες απαιτήσεις θίγουν τα ελλαδικά συμφέροντα. Μειονέκτημα: στην περίπτωση αυτή η Τουρκία θα ενθαρρυνθεί στην αδιαλλαξία της και θα επιδιώξει δικαίωση των απαιτήσεών της σε όλο το φάσμα της ελληνοτουρκικής διαμάχης.

ε) Η επιδίωξη βελτίωσης του ελληνικού αμυντικού οπλοστασίου είναι επιζήμια για τη βεβαρημένη ελληνική οικονομία. Μειονέκτημα: η ασυμμετρία στη σχέση στρατιωτικής ισχύος μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας μάς οδηγεί σε κρίσιμη αδυναμία και περιορίζει τις δυνατότητες και το αποτέλεσμα της διπλωματικής μας κινητοποίησης.

Συμπέρασμα: η αντιμετώπιση του τουρκικού παράγοντα απαιτεί επειγόντως τη χάραξη μιας επικαιροποιημένης εθνικής στρατηγικής που θα πρέπει να σχεδιαστεί με ρεαλιστική καταγραφή των ισχυουσών συνθηκών και των διαθέσιμων δυνατοτήτων. Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει απαραιτήτως ευρηματικές μεθόδους ενίσχυσης της στρατιωτικής μας ισχύος για να μην ανατραπεί το υφιστάμενο σήμερα ισοζύγιο, ιδίως με τον καλπάζοντα εξοπλιστικό οργασμό της Τουρκίας. Γι’ αυτό απαιτείται συνεννόηση και συνέργεια της πολιτικής ηγεσίας της χώρας, παράλληλα με πολιτική σωφροσύνης αλλά και ευφυούς ευελιξίας στις διπλωματικές μας κινήσεις.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης επί τιμή